Η Χάρτα για την αναπνευστική υγεία: Μια στρατηγική δημόσιας υγείας με το βλέμμα στο μέλλον

Τα χρόνια αναπνευστικά νοσήματα αποτελούν μια αθόρυβη αλλά εξαιρετικά απειλητική επιδημία για την Ευρωπαϊκή Περιφέρεια του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, καθώς κατατάσσονται ως η έκτη κύρια αιτία θανάτου και στερούν τη ζωή από περίπου 400.000 ανθρώπους κάθε χρόνο.

Με αφορμή τη συμπλήρωση 60 ετών προσφοράς και επιστημονικής διαδρομής, η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία αναλαμβάνει μια εμβληματική πρωτοβουλία για την αναστροφή αυτής της πραγματικότητας. Μέσα από τη σύνταξη της «Χάρτας της ΕΠΕ», η οποία διαρθρώνεται σε «5+1» στρατηγικούς άξονες, η επιστημονική κοινότητα καταθέτει ένα ολοκληρωμένο σχέδιο παρεμβάσεων στην Πολιτεία, με στόχο την πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση και τη θωράκιση της δημόσιας υγείας.

Η επίσημη παρουσίαση της Χάρτας πραγματοποιήθηκε σε Συνέντευξη Τύπου, συγκεντρώνοντας εκπροσώπους των ΜΜΕ, της Πολιτείας και των θεσμικών φορέων του τομέα της Υγείας, οι οποίοι συνυπέγραψαν το κείμενο, επισφραγίζοντας μια συμμαχία ευθύνης. Κατά τον χαιρετισμό του, ο Πρόεδρος της ΕΠΕ και Καθηγητής Πνευμονολογίας του ΕΚΠΑ, Στέλιος Λουκίδης, υπογράμμισε ότι η πρωτοβουλία αποσκοπεί στην αφύπνιση και τον συντονισμό όλων των εμπλεκόμενων πλευρών. Τα χρόνια αναπνευστικά νοσήματα, μαζί με τα καρδιαγγειακά, τον διαβήτη και τον καρκίνο, συνθέτουν την ομάδα των μη μεταδοτικών ασθενειών που ευθύνονται για το 90% των θανάτων και το 85% των ετών ζωής με αναπηρία στην Ευρώπη. Στην ίδια περιφέρεια, η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) αποτελεί την αιτία για το 78,6% των θανάτων από αναπνευστικά αίτια.

Οι κίνδυνοι για το αναπνευστικό σύστημα πηγάζουν κυρίως από επιβλαβείς περιβαλλοντικές, επαγγελματικές και συμπεριφορικές επιδράσεις μέσω της εισπνοής. Το κάπνισμα παραμένει ο κορυφαίος αποτρέψιμος παράγοντας κινδύνου, με τη βλάβη στα κύτταρα να ξεκινά από το πρώτο κιόλας τσιγάρο, ενώ η ραγδαία διάδοση των ηλεκτρονικών τσιγάρων και των προϊόντων θερμαινόμενου καπνού περιπλέκει το τοπίο, δημιουργώντας νέες απειλές για τη δημόσια υγεία. Από την πλευρά του, ο Πρόεδρος του Επιστημονικού Συμβουλίου του ΕΟΔΥ, Καθηγητής Θεόδωρος Βασιλακόπουλος, χαιρέτισε την προσπάθεια, επισημαίνοντας ότι ο οργανισμός στηρίζει κάθε δράση που προάγει την πρόληψη, λειτουργώντας ως συνέχεια του εθνικού προγράμματος «Προλαμβάνω», και εξέφρασε την ελπίδα η υπογραφή της χάρτας συνεργασίας να αποτελέσει υπόδειγμα για ανάλογες συμπράξεις με όλες τις επιστημονικές εταιρείες της χώρας.

Η Χάρτας σχεδιάστηκε από το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΠΕ (2023–2026), το οποίο αποτελείται από τους Στυλιανό Λουκίδη (Πρόεδρο), Πέτρο Μπακάκο (Γενικό Γραμματέα), Νικόλαο Τζανάκη (Αντιπρόεδρο), Ελευθέριο Ζέρβα (Ταμία), Νικολέττα Ροβίνα (Ειδική Γραμματέα & Υπεύθυνη Εκπαίδευσης), Χαράλαμπο Μόσχο (Μέλος) και Παρασκευή Κατσαούνου (Μέλος). Το εγχείρημα τελεί υπό την αιγίδα κορυφαίων οργανισμών, όπως ο ΕΟΔΥ, ο Πανελλήνιος Φαρμακευτικός Σύλλογος (ΠΦΣ), ο Σύνδεσμος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ), η Ένωση Ασθενών Ελλάδος και ο Πανελλήνιος Σύλλογος για τα Πνευμονολογικά Νοσήματα «ΑΝΑΣΑ». Τη Χάρτα συνυπέγραψαν οι Θεόδωρος Βασιλακόπουλος (ΕΟΔΥ), Απόστολος Βαλτάς (ΠΦΣ), Μιχάλης Χειμώνας (ΣΦΕΕ), Μέμη Τσεκούρα (Ένωση Ασθενών Ελλάδας) και Δημήτρης Κοντοπίδης («ΑΝΑΣΑ»). Στο πλαίσιο της εκστρατείας, παρουσιάστηκε επίσης το τηλεοπτικό σποτ ευαισθητοποίησης για τη διακοπή του καπνίσματος με τίτλο «TIME OUT», στο οποίο συμμετέχουν φιλικά οι παίκτες της ΚΑΕ ΑΡΗΣ, στέλνοντας ένα ηχηρό μήνυμα κατά της κυριότερης προλάβιμης αιτίας θνησιμότητας. Η εκδήλωση υλοποιήθηκε με την ευγενική υποστήριξη των εταιρειών ΒΙΑΝΕΞ Α.Ε., GSK, KENVUE, PFIZER, UNI-PHARMA και WINMEDICA.

Εμβολιασμοί: Η ανάγκη για θωράκιση των ευάλωτων ομάδων

Οι αναπνευστικοί ιοί, όπως η γρίπη, ο αναπνευστικός συγκυτιακός virus (RSV) και ο SARS-CoV-2, προκαλούν ετήσιες ενδημικές εξάρσεις λοιμώξεων που επιβαρύνουν δυσανάλογα τους ηλικιωμένους και τα άτομα με υποκείμενα νοσήματα. Παράλληλα, βακτηριακά στελέχη όπως ο πνευμονιόκοκκος προκαλούν σοβαρές λοιμώξεις τόσο σε υγιείς ανθρώπους όσο και σε ασθενείς υψηλού κινδύνου. Στους πάσχοντες από χρόνια αναπνευστικά νοσήματα, αυτά τα παθογόνα πυροδοτούν επικίνδυνες παροξύνσεις, αυξάνοντας κατακόρυφα την πιθανότητα νοσηλείας, ανάγκης για μηχανική υποστήριξη της αναπνοής ή ακόμη και θανάτου. Αν και ο εμβολιασμός αποτελεί το πιο αποτελεσματικό μέτρο πρόληψης, η εμβολιαστική κάλυψη στην Ελλάδα και διεθνώς παραμένει ανησυχητικά χαμηλή, εξαιτίας της ελλιπούς πληροφόρησης, του διστακτικότητας απέναντι στα εμβόλια και της περιορισμένης ενημέρωσης των ασθενών από την ιατρική κοινότητα. Για την ανατροπή αυτής της τάσης, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εφαρμόζει τη στρατηγική «Immunization Agenda 2030», η οποία στοχεύει στην άρση των εμποδίων και την ενίσχυση της εμπιστοσύνης στα εμβόλια.

Σε εθνικό επίπεδο, η Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών επικαιροποιεί ετησίως το σχετικό πρόγραμμα, δίνοντας έμφαση στις ομάδες υψηλού κινδύνου, ωστόσο τα ποσοστά συμμετοχής υπολείπονται των στόχων. Η Νικολέττα Ροβίνα, Πνευμονολόγος – Εντατικολόγος, Καθηγήτρια Πνευμονολογίας στην Α’ Πανεπιστημιακή Πνευμονολογική Κλινική του ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία» και Ειδική Γραμματέας της ΕΠΕ, επισημαίνοντας την ανάγκη για στοχευμένες παρεμβάσεις, παρουσιάζει τις προτάσεις της Εταιρείας:

• Ακριβής αποτύπωση της κατάστασης: Δημιουργία μιας τεκμηριωμένης βάσης δεδομένων για την εμβολιαστική κάλυψη στη χώρα, εστιάζοντας στις ευπαθείς ομάδες. Η ΕΠΕ έχει ήδη ξεκινήσει την καταγραφή των αναπνευστικών ασθενών στο επίπεδο της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας (ΠΦΥ).
• Εκστρατείες στην κοινότητα: Υλοποίηση στοχευμένων δράσεων ενημέρωσης για την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα των εμβολίων, με σκοπό την καλλιέργεια κουλτούρας πρόληψης.
• Εκπαίδευση των υγειονομικών: Ενίσχυση της γνώσης των επαγγελματιών υγείας μέσω των συνεδρίων της ΕΠΕ και διεπιστημονικών συνεργασιών, όπως με την Εταιρεία Λοιμώξεων, για την εφαρμογή κοινών θεραπευτικών και ερευνητικών πρωτοκόλλων που βελτιώνουν την ποιότητα ζωής των ασθενών με συννοσηρότητες.
• Ψηφιακή υπενθύμιση στην ΗΔΙΚΑ: Ενσωμάτωση μιας ειδικής ενότητας για τον εμβολιασμό που θα ανοίγει αυτόματα με τον ηλεκτρονικό φάκελο του ασθενούς, υπενθυμίζοντας στον πνευμονολόγο την ανάγκη εμβολιασμού σε κάθε επίσκεψη.

Παχυσαρκία: Μια σύνθετη απειλή για τη μηχανική της αναπνοής

Η παχυσαρκία, η οποία αναγνωρίστηκε ως νόσος πριν από περίπου μισό αιώνα, αποτελεί τη συχνότερη χρόνια και σύνθετη πάθηση της εποχής μας, χαρακτηριζόμενη από υπερβολική συσσώρευση σωματικού λίπους. Παγκοσμίως, 1,6 δισεκατομμύρια άνθρωποι είναι υπέρβαροι και 650 εκατομμύρια ενήλικες είναι παχύσαρκοι. Στην Ελλάδα, τα επιδημιολογικά δεδομένα προκαλούν έντονη ανησυχία: το 63% των ενηλίκων είναι υπέρβαροι ή παχύσαρκοι, ενώ η χώρα κατέχει τα υψηλότερα ποσοστά παιδικής παχυσαρκίας στην Ευρώπη. Η νόσος επιδρά καταστροφικά στο αναπνευστικό σύστημα, καθώς ο πλεονάζων λιπώδης ιστός αλλοιώνει τις μηχανικές ιδιότητες του θώρακα και των πνευμόνων, μειώνει τη διατασιμότητά τους και τους πνευμονικούς όγκους, αυξάνει το έργο της αναπνοής και προκαλεί υπεραντιδραστικότητα των αεραγωγών. Επιπλέον, ο λιπώδης ιστός συντηρεί μια χρόνια συστηματική φλεγμονή και, μέσω της αντίστασης στη λεπτίνη και την ορεξίνη, διαταράσσει τον κεντρικό έλεγχο της αναπνοής. Αυτές οι μεταβολές δυσχεραίνουν τον έλεγχο του βρογχικού άσθματος και της ΧΑΠ, μειώνουν την απόδοση των φαρμάκων, αυξάνουν τις νοσηλείες και υποβαθμίζουν την ποιότητα ζωής, ενώ αυξάνουν τον κίνδυνο για το Σύνδρομο Αποφρακτικών Απνοιών Υποπνοιών στον Ύπνο (ΣΑΥ), το Σύνδρομο Υποαερισμού Παχυσαρκίας, την πνευμονική υπέρταση, την πνευμονική εμβολή και τις λοιμώξεις.

Η Σοφία Σχίζα, Καθηγήτρια Πνευμονολογίας & Υπνολογίας, Head of ERS Assembly 4 Sleep Disordered Breathing και Διευθύντρια του Κέντρου Διαταραχών Ύπνου της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης, τονίζει ότι η διαχείριση του βάρους πρέπει να αποτελεί βασικό πυλώνα της αναπνευστικής φροντίδας και παρουσιάζει τις προτάσεις της ΕΠΕ:

• Συμμαχίες για την πρόληψη: Συνεργασία με την Ελληνική Ιατρική Εταιρεία Παχυσαρκίας (ΕΙΕΠ) και άλλους επιστημονικούς φορείς για τη διενέργεια δράσεων από την παιδική ηλικία έως την ενήλικη ζωή, με άξονες την υγιεινή διατροφή και τη φυσική δραστηριότητα, καθώς και την εφαρμογή κοινών θεραπευτικών πρωτοκόλλων.
• Συστηματική καταγραφή στην κλινική πράξη: Μέτρηση του Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ), της περιμέτρου μέσης και των σχετικών δεικτών σε κάθε πνευμονολογική εξέταση, με ταυτόχρονη ενεργοποίηση μηχανισμού αυτόματης παραπομπής των ασθενών σε εξειδικευμένες δομές διαχείρισης βάρους.
• Εκπαιδευτική ενσωμάτωση: Ένταξη της θεματικής της παχυσαρκίας στα ετήσια Πανελλήνια Πνευμονολογικά Συνέδρια και στα προγράμματα συνεχιζόμενης εκπαίδευσης της ΕΠΕ μέσα από διεπιστημονικές προσεγγίσεις.

Περιβάλλον και κλιματική αλλαγή: Προστατεύοντας τον αέρα που αναπνέουμε

Η διασφάλιση της ποιότητας του ατμοσφαιρικού αέρα αποτελεί θεμελιώδη όρο για την προάσπιση της δημόσιας υγείας και την πρόληψη των αναπνευστικών παθήσεων. Η Ελλάδα και οι υπόλοιπες μεσογειακές χώρες βρίσκονται αντιμέτωπες με σοβαρές περιβαλλοντικές προκλήσεις, καθώς οι συγκεντρώσεις των αιωρούμενων σωματιδίων PM2.5 και PM10 στα μεγάλα αστικά κέντρα υπερβαίνουν συστηματικά τα επιτρεπόμενα όρια του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Οι κύριες πηγές ρύπανσης εντοπίζονται στην κυκλοφορία των οχημάτων, τη βιομηχανική δραστηριότητα και την καύση στερεών καυσίμων για θέρμανση. Στην ελληνική επικράτεια καταγράφονται ειδικά φαινόμενα με έντονο αποτύπωμα, όπως η χειμερινή αιθαλομίχλη από την καύση ξύλων, τα επεισόδια μεταφοράς αφρικανικής σκόνης και η έκθεση σε τοξικούς καπνούς από τις δασικές πυρκαγιές.

Η ατμοσφαιρική ρύπανση συνιστά τον σημαντικότερο περιβαλλοντικό κίνδυνο στην Ευρώπη. Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος (EEA) και τη μελέτη Global Burden of Disease, η μακροχρόνια έκθεση σε σωματίδια PM2.5 συνδέεται με 10.000 έως 12.000 πρόωρους θανάτους ετησίως στην Ελλάδα, ενώ σε παγκόσμιο επίπεδο ο ΠΟΥ κάνει λόγο για 7 εκατομμύρια θανάτους. Οι ρύποι-κλειδιά που απειλούν την υγεία είναι τα αιωρούμενα σωματίδια, το διοξείδιο του αζώτου (NO2), το όζον (O3) και το διοξείδιο του θείου (SO2). Αυτοί οι παράγοντες προκαλούν έξαρση του άσθματος και της ΧΑΠ, λοιμώξεις και εισαγωγές στα νοσοκομεία, επηρεάζοντας κυρίως τα παιδιά, τους ηλικιωμένους και τους χρονίως πάσχοντες. Η κλιματική αλλαγή αναμένεται να επιτείνει το πρόβλημα, αυξάνοντας τη συχνότητα των πυρκαγιών, τις συγκεντρώσεις όζοντος και τις μεταβολές στη διασπορά των αλλεργιογόνων.

Η Ζαφειρία Μπαρμπαρέσσου, Πνευμονολόγος, Διευθύντρια ΕΣΥ στο Γ.Ν. Σάμου και Συντονίστρια της Ομάδας Εργασίας της ΕΠΕ για τη Διακοπή Καπνίσματος, την Κλιματική Αλλαγή & την Προαγωγή της Υγείας, αναλύει τη στρατηγική της ΕΠΕ για το περιβάλλον:

• Αναβάθμιση της παρακολούθησης: Ενίσχυση των εθνικών σταθμών μέτρησης της ρύπανσης, διαρκής δημοσιοποίηση των δεδομένων, σύνδεσή τους με υγειονομικούς δείκτες και πλήρης εναρμόνιση με τις αυστηρές κατευθυντήριες οδηγίες του ΠΟΥ (2021).
• Ενημέρωση για αναδυόμενους κινδύνους: Υλοποίηση εκστρατειών για τη ρύπανση των εσωτερικών χώρων, καθώς και για τις επιπτώσεις της έκθεσης σε μικροπλαστικά και συναφείς χημικές ουσίες. Το υλικό αυτό θα απευθύνεται σε ασθενείς, παιδιάτρους και εκπαιδευτικούς, προσφέροντας πρακτικές οδηγίες για τη μείωση της έκθεσης σε περιόδους κρίσης.
• Συμμετοχή στη χάραξη πολιτικής: Ενεργός ρόλος της ΕΠΕ στη διαμόρφωση των εθνικών περιβαλλοντικών στρατηγικών και ενσωμάτωση των δεικτών υγείας στις πολιτικές για την κλιματική αλλαγή.
• Θωράκιση των ευάλωτων: Ανάπτυξη εξειδικευμένων οδηγιών προστασίας για πληθυσμιακές ομάδες υψηλού κινδύνου και εφαρμογή προληπτικών προγραμμάτων στα σχολεία.

Καπνικά προϊόντα: Η αντιμετώπιση της νικοτινικής εξάρτησης ως χρόνιας νόσου

Η χρήση προϊόντων καπνού αποτελεί την κυριότερη προλάβιμη αιτία νοσηρότητας και θνησιμότητας στον σύγχρονο κόσμο, λειτουργώντας ως ο βασικός παράγοντας κινδύνου για τη ΧΑΠ, την ισχαιμική καρδιοπάθεια, τα εγκεφαλικά επεισόδια, τον διαβήτη και δεκαέξι διαφορετικές μορφές καρκίνου, με προεξάρχοντα αυτόν του πνεύμονα. Στην Ελλάδα, το κάπνισμα στερεί ετησίως πάνω από 400.000 έτη υγιούς ζωής (DALYs). Παρά τις προσπάθειες περιορισμού, τα δεδομένα του 2024 δείχνουν ότι το 38% των Ελλήνων ενηλίκων συνεχίζει να καταναλώνει προϊόντα καπνού. Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, το 31% καπνίζει συμβατικά τσιγάρα (με το 24% να είναι αποκλειστικοί χρήστες), το 4% χρησιμοποιεί προϊόντα θερμαινόμενου καπνού και το 3% ηλεκτρονικά τσιγάρα, ενώ ένα ανησυχητικό 8% προβαίνει σε παράλληλη χρήση πολλαπλών καπνικών προϊόντων.

Η εξάρτηση από τη νικοτίνη είναι εξαιρετικά ισχυρή και έχει ταξινομηθεί από τον ΠΟΥ ως χρόνια νόσος. Η παραδοχή αυτή δεν στοχεύει στον στιγματισμό των χρηστών, αλλά στην ανάδειξη της ανάγκης για παροχή εξειδικευμένης ιατρικής υποστήριξης. Αν και το 75% των καπνιστών συνειδητοποιεί τους κινδύνους και επιθυμεί να διακόψει, και το 40% έχει πραγματοποιήσει σχετική προσπάθεια, μόλις το 3% έως 5% επιτυγχάνει τη διακοπή χωρίς βοήθεια. Αντίθετα, τα ποσοστά επιτυχίας εκτοξεύονται στο 35% με 65% όταν η προσπάθεια υποστηρίζεται από τα Ειδικά Ιατρεία Διακοπής Καπνίσματος, και αυξάνονται ακόμη περισσότερο όταν υφίσταται ασφαλιστική κάλυψη της φαρμακευτικής αγωγής.

Η Παρασκευή Κατσαούνου, Καθηγήτρια Πνευμονολογίας της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ (Γ.Ν.Α. «Ευαγγελισμός») και Εθνική Αντιπρόσωπος της ERS, παρουσιάζει τη δέσμη 10 ριζοσπαστικών παρεμβάσεων που προτείνει η Χάρτα:

1. Συγγραφή και έκδοση επικαιροποιημένων ιατρικών οδηγιών για τη διακοπή του καπνίσματος.
2. Ίδρυση και στελέχωση Ιατρείων Διακοπής Καπνίσματος σε κάθε γωνιά της ελληνικής επικράτειας.
3. Αυστηροποίηση της νομοθεσίας για την πλήρη απαγόρευση της αγοράς και της διαφήμισης καπνικών προϊόντων σε ανηλίκους.
4. Πλήρης αποζημίωση της εγκεκριμένης φαρμακευτικής αγωγής για όσους παρακολουθούνται σε εξειδικευμένα ιατρεία.
5. Νομοθετική απαγόρευση των ελκυστικών αρωματικών πρόσθετων στα ηλεκτρονικά και θερμαινόμενα τσιγάρα.
6. Υποχρεωτική αναγραφή της τηλεφωνικής γραμμής υποστήριξης του ΕΟΔΥ (1135) πάνω στις συσκευασίες όλων των καπνικών προϊόντων και ενίσχυση της λειτουργίας της.
7. Καθολική εφαρμογή της αντικαπνιστικής νομοθεσίας στους κλειστούς δημόσιους χώρους και επέκτασή της σε ευαίσθητους εξωτερικούς χώρους, όπως οι παιδότοποι.
8. Εισαγωγή δομημένων προγραμμάτων πρόληψης και ενημέρωσης στο επίσημο σχολικό αναλυτικό πρόγραμμα.
9. Πλήρης και απαρέγκλιτη εφαρμογή όλων των άρθρων της Διεθνούς Σύμβασης-Πλαίσιο του ΠΟΥ για τον Έλεγχο του Καπνού (FCTC), την οποία η Ελλάδα έχει συνυπογράψει από το 2005.
10. Θεσμική άρνηση της ιατρικής και επιστημονικής κοινότητας να δέχεται χρηματοδοτήσεις από την καπνοβιομηχανία, με πρόβλεψη αυστηρών κυρώσεων για τους παραβάτες.

Καρκίνος του πνεύμονα: Η έγκαιρη διάγνωση ως καταλύτης επιβίωσης

Ο καρκίνος του πνεύμονα παραμένει η πρώτη αιτία θανάτου από κακοήθεια παγκοσμίως και στην Ελλάδα, αποτελώντας μια από τις μεγαλύτερες υγειονομικές προκλήσεις. Παρά τις σημαντικές προόδους στις ογκολογικές θεραπείες, η πρόγνωση για τους ασθενείς παραμένει δυσμενής, κυρίως επειδή η διάγνωση γίνεται σε προχωρημένα στάδια, όταν οι θεραπευτικές επιλογές είναι περιορισμένες και η 5ετής επιβίωση υποχωρεί κάτω από το 20%. Αντίθετα, εάν η νόσος ανιχνευθεί σε πρώιμο στάδιο, η 5ετής επιβίωση μπορεί να ξεπεράσει το 80%, γεγονός που αναδεικνύει την τεράστια σημασία του προσυμπτωματικού ελέγχου. Το κάπνισμα ευθύνεται για το 85% έως 90% των περιπτώσεων, ενώ περιβαλλοντικοί παράγοντες όπως η έκθεση σε αμίαντο και η ρύπανση συνεισφέρουν στο φορτίο της νόσου. Ανησυχητική είναι επίσης η καταγραφόμενη αύξηση της επίπτωσης στις γυναίκες και η μετατόπιση της νόσου σε νεότερες ηλικίες. Σήμερα, η απουσία ενός οργανωμένου εθνικού προγράμματος screening, η ελλιπής ενημέρωση του κοινού για τα πρώιμα συμπτώματα (όπως ο επίμονος βήχας, η δύσπνοια και η ανεξήγητη απώλεια βάρους), η ανάγκη για περαιτέρω εξειδίκευση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας και η έλλειψη ενός ολοκληρωμένου εθνικού μητρώου καταγραφής, δυσχεραίνουν την αποτελεσματική αντιμετώπιση της νόσου.

Ο Ελευθέριος Ζέρβας, Συντονιστής Διευθυντής της 7ης Πνευμονολογικής Κλινικής του ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία» και Ταμίας της ΕΠΕ, παρουσιάζει τις συγκεκριμένες προτάσεις της Εταιρείας για την ανατροπή αυτών των δεδομένων:

• Θέσπιση εθνικού προγράμματος screening: Άμεση καθιέρωση οργανωμένου προσυμπτωματικού ελέγχου με τη χρήση Αξονικής Τομογραφίας Χαμηλής Δόσης (LDCT) για τους πληθυσμούς υψηλού κινδύνου, όπως οι χρόνιοι καπνιστές, βάσει των διεθνών επιστημονικών προτύπων.
• Εθνικές κατευθυντήριες οδηγίες: Ανάπτυξη και επικαιροποίηση πρωτοκόλλων για την έγκαιρη ανίχνευση και την ορθολογική διαχείριση των ύποπτων πνευμονικών όζων, διασφαλίζοντας την ομοιογένεια στην κλινική πρακτική.
• Εκπαίδευση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υχείας: Διοργάνωση σεμιναρίων για τους γιατρούς της ΠΦΥ με σκοπό την έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων-σημαιών και την άμεση, σωστή παραπομπή των ασθενών.
• Εκστρατείες ενημέρωσης: Υλοποίηση στοχευμένων δράσεων στα ΜΜΕ και στα ψηφιακά μέσα για την εξοικείωση του πληθυσμού με τους παράγοντες κινδύνου και τις πρώιμες κλινικές ενδείξεις.
• Ισότιμη πρόσβαση και εθνικό μητρώο: Διασφάλιση της πρόσβασης όλων των πολιτών σε υψηλής ποιότητας διαγνωστικές υπηρεσίες και παράλληλη δημιουργία Εθνικού Μητρώου Καρκίνου Πνεύμονα για τη συστηματική επιδημιολογική επιτήρηση και την αξιολόγηση των εφαρμοζόμενων πολιτικών υγείας.
• Σύνδεση με την πρόληψη: Ενσωμάτωση των προγραμμάτων έγκαιρης διάγνωσης στο ευρύτερο δίκτυο των δομών διακοπής καπνίσματος και διαρκής θεσμικός διάλογος με το Υπουργείο Υγείας και τους συλλόγους ασθενών, ώστε η πρώιμη διάγνωση να καταστεί κεντρικός άξονας της εθνικής στρατηγικής για την υγεία.