Η εβδομαδιαία έκθεση του ΕΟΔΥ για την εβδομάδα 40/2026 καταγράφει ήπια άνοδο σε COVID-19, γρίπη και SARI. Δείτε τα στοιχεία, τι σημαίνουν και ποιοι πρέπει να εμβολιαστούν.
Από τη Ρούλα Σκουρογιάννη
Κάθε φθινόπωρο συμβαίνει το ίδιο. Οι θερμοκρασίες πέφτουν, τα παράθυρα κλείνουν, οι χώροι γεμίζουν ξανά και οι αναπνευστικοί ιοί βρίσκουν τις πρώτες ευκαιρίες να κυκλοφορήσουν. Φέτος τα πρώτα σημάδια φάνηκαν στα νούμερα. Η εβδομαδιαία έκθεση επιδημιολογικής επιτήρησης του ΕΟΔΥ για την εβδομάδα 40/2026 καταγράφει ανοδικές τάσεις σε βασικούς δείκτες: την COVID-19, τη γριπώδη συνδρομή και τις σοβαρές οξείες λοιμώξεις του αναπνευστικού (SARI: Severe Acute Respiratory Infection / Σοβαρή Οξεία Αναπνευστική Λοίμωξη). Τα επίπεδα παραμένουν χαμηλά και δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας. Ωστόσο, η εικόνα δείχνει ότι η εποχική δραστηριότητα αρχίζει να εντείνεται και είναι η κατάλληλη στιγμή να προετοιμαστούμε.
Τι δείχνει συνολικά η έκθεση της εβδομάδας 40/2026
Τα δεδομένα αφορούν την εβδομάδα 28 Σεπτεμβρίου – 4 Οκτωβρίου 2026. Οι δείκτες κινούνται όλοι προς την ίδια κατεύθυνση: μικρή αλλά σαφής άνοδος σε COVID-19, γρίπη και SARI, χωρίς σημαντική επιδημική δραστηριότητα και χωρίς ένδειξη ότι το σύστημα υγείας επιβαρύνεται. Η εικόνα αυτή είναι αναμενόμενη για την εποχή. Η έναρξη της φθινοπωρινής περιόδου συνδέεται κάθε χρόνο με αύξηση της κυκλοφορίας των αναπνευστικών ιών, καθώς οι άνθρωποι περνούν περισσότερο χρόνο σε κλειστούς χώρους και τα σχολεία και οι χώροι εργασίας λειτουργούν πλέον κανονικά.
Γριπώδης συνδρομή: Μικρή αύξηση σε χαμηλά επίπεδα
Ο αριθμός των κρουσμάτων γριπώδους συνδρομής (ILI) ανά 1.000 επισκέψεις παραμένει χαμηλός και παρουσιάζει μικρές εβδομαδιαίες αυξομειώσεις. Την εβδομάδα 40/2026 καταγράφηκε αύξηση σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα. Ο ΕΟΔΥ σημειώνει ότι δεν παρατηρείται σημαντική επιδημική δραστηριότητα. Ο δείκτης αυτός προέρχεται από τα δίκτυα επιτήρησης της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας. Λειτουργεί ως πρώιμο «θερμόμετρο» του πόσο συχνά οι πολίτες απευθύνονται στο γιατρό με συμπτώματα που θυμίζουν γρίπη, και γι’ αυτό παρακολουθείται στενά.
SARI: Σταθερά χαμηλά επίπεδα με ήπια άνοδο
Οι σοβαρές οξείες λοιμώξεις του αναπνευστικού, δηλαδή τα περιστατικά που οδηγούν σε νοσηλεία, κινούνται επίσης σε χαμηλά επίπεδα. Την εβδομάδα 40/2026 σημειώθηκε αύξηση των κρουσμάτων ανά 1.000 εισαγωγές. Η αύξηση ακολουθεί την ήπια ανοδική τάση των εποχικών αναπνευστικών λοιμώξεων. Η παρακολούθηση του δείκτη έχει ιδιαίτερη αξία, επειδή δείχνει με ποιον ρυθμό οι λοιμώξεις μεταφράζονται σε πραγματική πίεση στα νοσοκομεία.
COVID-19: Ανοδική τάση στη θετικότητα και στις εισαγωγές
Η COVID-19 είναι ο δείκτης με την πιο εμφανή κίνηση. Η θετικότητα των διαγνωστικών ελέγχων για SARS-CoV-2 στην επικράτεια παραμένει χαμηλή, αλλά παρουσιάζει ανοδική τάση. Την εβδομάδα 40/2026 καταγράφηκαν 77 νέες εισαγωγές με COVID-19, έναντι 48 την προηγούμενη εβδομάδα. Πρόκειται για αύξηση της τάξης του 60% σε απόλυτους αριθμούς, που ωστόσο ξεκινά από πολύ χαμηλή βάση. Δεν καταγράφηκε καμία νέα διασωλήνωση, ενώ υπήρξε ένας νέος θάνατος.
Για να τεθεί η εικόνα σε μακρύτερη προοπτική, από την εβδομάδα 01/2025 έως την εβδομάδα 40/2026 έχουν καταγραφεί συνολικά 94 θάνατοι σε σοβαρά περιστατικά, δηλαδή σε διασωληνωμένους ή νοσηλευόμενους σε ΜΕΘ. Την ανοδική τάση επιβεβαιώνει και η επιτήρηση των λυμάτων. Το σταθμισμένο ιικό φορτίο στα αστικά λύματα βρίσκεται σε μέτρια επίπεδα. Η μέτρηση αυτή δεν εξαρτάται από το πόσοι άνθρωποι κάνουν τεστ, και γι’ αυτό θεωρείται αξιόπιστος, ανεξάρτητος δείκτης της κυκλοφορίας του ιού στην κοινότητα.
Γρίπη: Χαμηλή κυκλοφορία και ένα σοβαρό κρούσμα σε ΜΕΘ
Η θετικότητα για γρίπη στην κοινότητα παραμένει κάτω από το 10%. Το όριο αυτό σηματοδοτεί την έναρξη της εποχικής δραστηριότητας, άρα η εποχική γρίπη δεν έχει ακόμη αρχίσει επίσημα. Στο δίκτυο SARI δεν ανιχνεύθηκαν θετικά δείγματα την εβδομάδα 40/2026. Από τα 68 δείγματα που εξετάστηκαν, ένα ήταν θετικό για γρίπη τύπου Α(Η3).
Παρ’ όλα αυτά, καταγράφηκαν 20 νέες εισαγωγές για γρίπη, αριθμός παρόμοιος με την προηγούμενη εβδομάδα (16), και ένα νέο σοβαρό κρούσμα με νοσηλεία σε ΜΕΘ. Δεν σημειώθηκε κανένας νέος θάνατος. Από την εβδομάδα 01/2025 έως την εβδομάδα 40/2026 έχουν καταγραφεί 170 θάνατοι από εργαστηριακά επιβεβαιωμένη γρίπη.
Το πλαίσιο της προηγούμενης περιόδου βοηθά να καταλάβουμε τι σημαίνουν αυτοί οι αριθμοί. Σύμφωνα με την εγκύκλιο του Υπουργείου Υγείας για τον αντιγριπικό εμβολιασμό 2026-2027, η δραστηριότητα της γρίπης την περίοδο 2025-2026 άρχισε να αυξάνεται από τις αρχές Δεκεμβρίου 2025. Στη συνέχεια παρουσίασε διακυμάνσεις μέχρι το τέλος Ιανουαρίου και τις αρχές Φεβρουαρίου, με επικράτηση του τύπου Α και πολύ μικρότερη κυκλοφορία στελεχών τύπου Β. Από την εβδομάδα 40/2025 έως την εβδομάδα 34/2026, 164 άνθρωποι νοσηλεύτηκαν σε ΜΕΘ με γρίπη, με διάμεση ηλικία τα 69 έτη, και καταγράφηκαν 84 θάνατοι από εργαστηριακά επιβεβαιωμένη γρίπη, με διάμεση ηλικία τα 76 έτη. Το Υπουργείο επισημαίνει ότι η πλειονότητα των ασθενών που νοσηλεύτηκαν σε ΜΕΘ ή πέθαναν δεν είχε κάνει το αντιγριπικό εμβόλιο, παρότι ανήκε σε ομάδα αυξημένου κινδύνου.
RSV: Σταθερά πολύ χαμηλή κυκλοφορία
Ο αναπνευστικός συγκυτιακός ιός (RSV) συνεχίζει να κυκλοφορεί σε πολύ χαμηλά επίπεδα, τόσο στην κοινότητα όσο και στο δίκτυο SARI. Την εβδομάδα 40/2026 δεν ανιχνεύθηκαν θετικά δείγματα. Ο ιός αυτός προκαλεί συνήθως επιπλοκές στα μικρά παιδιά και στους ηλικιωμένους, και η δραστηριότητά του τείνει να κορυφώνεται αργότερα μέσα στον χειμώνα. Ο ΕΟΔΥ υπενθυμίζει τη σύσταση για εμβολιασμό των ατόμων άνω των 75 ετών και όσων ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου, σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών.
Ποιοι πρέπει να εμβολιαστούν και πότε
Η εγκύκλιος του Υπουργείου Υγείας για το 2026-2027 ορίζει ως συνιστώμενη περίοδο αντιγριπικού εμβολιασμού το διάστημα από τα μέσα Οκτωβρίου έως το τέλος Νοεμβρίου. Όποιος δεν προλάβει μπορεί να εμβολιαστεί και αργότερα, καθ’ όλη τη διάρκεια της εποχικής γρίπης. Ο έγκαιρος εμβολιασμός έχει σημασία, καθώς απαιτούνται περίπου δύο εβδομάδες για να αναπτυχθεί η ανοσολογική απάντηση.
Κατά προτεραιότητα εμβολιασμό συνιστάται να κάνουν:
- όλοι οι άνθρωποι ηλικίας 60 ετών και άνω,
- τα βρέφη και τα παιδιά από 6 μηνών έως 5 ετών,
- τα παιδιά και οι ενήλικες με χρόνια νοσήματα ή άλλους επιβαρυντικούς παράγοντες,
- οι έγκυες σε οποιοδήποτε στάδιο της κύησης, οι λεχώνες και οι θηλάζουσες,
- τα άτομα με νοσογόνο παχυσαρκία,
- οι στενές επαφές βρεφών κάτω των 6 μηνών και ατόμων αυξημένου κινδύνου,
- οι εργαζόμενοι στις υπηρεσίες υγείας και οι διαμένοντες σε μονάδες φροντίδας ηλικιωμένων.
Στα χρόνια νοσήματα που αυξάνουν τον κίνδυνο συγκαταλέγονται το άσθμα και η ΧΑΠ, τα καρδιολογικά νοσήματα, η ανοσοκαταστολή, ο σακχαρώδης διαβήτης, η χρόνια νεφροπάθεια και οι χρόνιες ηπατικές παθήσεις. Για τα άτομα 65 ετών και άνω, η Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών συστήνει κατά προτίμηση τα ενισχυμένα τριδύναμα εμβόλια, υψηλής δόσης ή με ανοσοενισχυτικό. Αν δεν είναι διαθέσιμα, ο εμβολιασμός δεν πρέπει να καθυστερεί και μπορεί να γίνει με οποιοδήποτε κατάλληλο αντιγριπικό εμβόλιο.
Μια πρακτική διευκρίνιση που απαντά σε συχνή απορία: το αντιγριπικό εμβόλιο μπορεί να χορηγηθεί την ίδια ημέρα με το εμβόλιο κατά της COVID-19, αρκεί να γίνει σε διαφορετικό ανατομικό σημείο. Μπορεί επίσης να χορηγηθεί οποιαδήποτε άλλη ημέρα πριν ή μετά. Όσοι έχουν συμπτώματα COVID-19 ή άλλης λοίμωξης του αναπνευστικού πρέπει να αναβάλουν τον εμβολιασμό μέχρι να υποχωρήσουν. Ο εμβολιασμός περιλαμβάνει γενικά μία δόση τον χρόνο. Εξαίρεση αποτελούν τα βρέφη και τα παιδιά κάτω των 9 ετών που εμβολιάζονται για πρώτη φορά ή έχουν λάβει στο παρελθόν μόνο μία δόση, και χρειάζονται δύο δόσεις με μεσοδιάστημα τουλάχιστον 28 ημερών. Κάθε εμβολιασμός καταχωρίζεται υποχρεωτικά στο Εθνικό Μητρώο Εμβολιασμών.
Μια ήπια τάση ενόψει χειμώνα, με τα εργαλεία πρόληψης ήδη διαθέσιμα
Η εβδομαδιαία επιτήρηση δείχνει ότι τόσο η γρίπη όσο και η COVID-19 παρουσιάζουν ήπια ανοδική τάση, χωρίς να καταγράφεται σημαντική επιβάρυνση του συστήματος υγείας. Η άνοδος αυτή δεν προοιωνίζεται έξαρση, αλλά το αναμενόμενο ξεκίνημα της χειμερινής περιόδου, και τα επόμενα δελτία θα δείξουν αν η τάση συνεχίζεται. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η έγκαιρη πρόληψη, ο εμβολιασμός και η συνεχής παρακολούθηση των δεικτών παραμένουν τα κρίσιμα εργαλεία. Τα βασικά μέτρα είναι γνωστά: εμβολιασμός των ευάλωτων ομάδων, καλός αερισμός των κλειστών χώρων, σχολική υγιεινή των χεριών και παραμονή στο σπίτι όταν υπάρχουν συμπτώματα, ώστε να προστατεύονται οι πιο ευάλωτοι γύρω μας.
