Σε μια καθοριστική διεθνή προσπάθεια για την εύρεση αποτελεσματικών θεραπειών ενάντια στη νόσο του Έμπολα που προκαλείται από τον ιό Μπουντιμπούγκιο (Bundibugyo virus disease – BVD), ξεκίνησε επίσημα η ένταξη ασθενών στην κλινική δοκιμή PARTNERS στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό.
Από τη Ρούλα Σκουρογιάννη
Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί μια νέα εποχή για την αντιμετώπιση των αιμορραγικών πυρετών, καθώς πρόκειται για μια από τις πιο επικίνδυνες υγειονομικές απειλές παγκοσμίως, για την οποία μέχρι σήμερα δεν υπήρχε καμία εγκεκριμένη στοχευμένη θεραπεία.
Μια διεθνής επιστημονική συμμαχία στην καρδιά της επιδημίας
Η κλινική δοκιμή PARTNERS (Platform Adaptive Randomised Trial for New and Repurposed Filovirus TreatmentS) έχει ως στόχο να αξιολογήσει εάν δύο συγκεκριμένες αντιικές θεραπείες μπορούν να βελτιώσουν τα ποσοστά επιβίωσης των ασθενών που έχουν διαγνωστεί με τη νόσο. Πρόκειται για το μονοκλωνικό αντίσωμα MBP134 και το γνωστό αντιικό φάρμακο remdesivir (ρεμδεσιβίρη). Παράλληλα, οι επιστήμονες θα εξετάσουν εάν ο συνδυασμός αυτών των δύο θεραπειών προσφέρει επιπλέον οφέλη στους νοσούντες.
Η συγκεκριμένη μελέτη πραγματοποιείται υπό την αιγίδα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟY). Τον συντονισμό της έχουν αναλάβει κορυφαία ιδρύματα παγκοσμίως: το Εθνικό Ινστιτούτο Βιοϊατρικής Έρευνας (INRB) της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό, το Ινστιτούτο Τροπικής Ιατρικής του Βελγίου και το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης από το Ηνωμένο Βασίλειο, σε συνεργασία με διεθνείς ανθρωπιστικούς και ερευνητικούς φορείς, και με την υποστήριξη του Αφρικανικού Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (Africa CDC).
Το κενό στη θεραπεία και τα δεδομένα της νόσου
Από την έναρξη της τρέχουσας έξαρσης στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, περισσότεροι από 1.400 άνθρωποι έχουν διαγνωστεί με τον ιό Μπουντιμπούγκιο. Από αυτούς, σχεδόν 210 έχουν αναρρώσει, ενώ περίπου 440 έχασαν τη ζωή τους. Παρόλο που η επιστήμη έχει αναπτύξει επιτυχώς θεραπείες για το κλασικό στέλεχος του ιού Έμπολα (Ebola virus disease), καμία από αυτές δεν είναι εγκεκριμένη για το στέλεχος Μπουντιμπούγκιο, καθώς δεν έχει βρεθεί ακόμη μια θεραπεία που να λειτουργεί οριζόντια για όλους τους τύπους των ιών που προκαλούν τον Έμπολα.
Οι θεραπείες που δοκιμάζονται επιλέχθηκαν σχολαστικά από την Τεχνική Συμβουλευτική Ομάδα του ΠΟΥ, μετά από ενδελεχή αξιολόγηση των προκλινικών δεδομένων, της ασφάλειάς τους και της εμπειρίας από προηγούμενες επιδημίες. Όσοι ασθενείς ενταχθούν στη δοκιμή θα λαμβάνουν στενή ιατρική παρακολούθηση και υποστήριξη για τουλάχιστον 28 ημέρες.
Η έρευνα ως αναπόσπαστο κομμάτι της υγειονομικής απόκρισης
«Ακόμα και χωρίς εγκεκριμένα φάρμακα, υπάρχουν άνθρωποι που αναρρώνουν, αλλά είναι βέβαιο ότι θα μπορούσαμε να σώσουμε πολλές περισσότερες ζωές αν είχαμε ασφαλείς και αποτελεσματικές θεραπείες στη φαρέτρα μας», δήλωσε ο Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ, Δρ Tedros Adhanom Ghebreyesus. Ο ίδιος τόνισε ότι η δοκιμή PARTNERS, η οποία οργανώθηκε σε χρόνο-ρεκόρ, προσφέρει πραγματική ελπίδα για τις κοινότητες που πλήττονται.
Η μελέτη έχει σχεδιαστεί ως «δοκιμή πλατφόρμας» (platform trial), γεγονός που επιτρέπει στους επιστήμονες να προσθέτουν νέες υποψήφιες θεραπείες στην πορεία, μόλις αυτές γίνονται διαθέσιμες και αξιολογούνται θετικά από τον ΠΟΥ.
Η καθηγήτρια Amanda Rojek από το Ινστιτούτο Επιστημών Πανδημίας του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης επεσήμανε τη σημασία του να διεξάγεται η έρευνα παράλληλα με την αντιμετώπιση της κρίσης: «Η δοκιμή PARTNERS μας δίνει την ευκαιρία να αξιολογήσουμε πιθανές θεραπείες κατά τη διάρκεια της ίδιας της έξαρσης, ώστε τα αποτελέσματα να βοηθήσουν τους ασθενείς άμεσα —σε μήνες και όχι σε χρόνια». Από την πλευρά του, ο καθηγητής Jean-Jacques Muyembe-Tamfum, Γενικός Διευθυντής του INRB, πρόσθεσε ότι η ενσωμάτωση της δοκιμής στην κλινική φροντίδα δίνει στους ασθενείς πρόσβαση σε ελπιδοφόρες θεραπείες, δημιουργώντας ταυτόχρονα τη γνώση για το μέλλον.
Ολοκληρωμένη φροντίδα για τους ασθενείς
Η τυχαιοποιημένη, ελεγχόμενη δοκιμή είναι ανοιχτή για ασθενείς κάθε ηλικίας με επιβεβαιωμένη νόσο BVD. Οι συμμετέχουσες υγειονομικές μονάδες θα παρέχουν στους ασθενείς άμεση υποστηρικτική φροντίδα, η οποία περιλαμβάνει χορήγηση υγρών (από του στόματος ή ενδοφλεβίως), αναπλήρωση ηλεκτρολυτών, υποστήριξη με οξυγόνο, διαχείριση της αρτηριακής πίεσης και έλεγχο του πόνου, σύμφωνα με τις επίσημες οδηγίες του ΠΟΥ.
Ο Υπουργός Υγείας του Κονγκό, Δρ Samuel Roger Kamba, υπογράμμισε τη δέσμευση της χώρας του στην επιστημονική έρευνα, σημειώνοντας ότι τα ευρήματα αυτά θα βοηθήσουν τόσο στην τρέχουσα έξαρση όσο και στην παγκόσμια ετοιμότητα απέναντι σε μελλοντικές επιδημίες Έμπολα. Η υλοποίηση του έργου γίνεται σε συνεργασία με το Υπουργείο Υγείας της χώρας, τη διεθνή οργάνωση ALIMA (The Alliance for International Medical Action) και τις ομάδες άμεσης επέμβασης των Γιατρών Χωρίς Σύνορα (MSF), ενώ τα δεδομένα θα ελέγχονται τακτικά από μια ανεξάρτητη επιτροπή ασφάλειας.
Οι φορείς πίσω από το εγχείρημα
- Εθνικό Ινστιτούτο Βιοϊατρικής Έρευνας (INRB): Αποτελεί τον εθνικό φορέα βιοϊατρικής έρευνας του Υπουργείου Υγείας της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό. Είναι ένα διεπιστημονικό ινστιτούτο με τεράστια εμπειρία στην ταυτοποίηση, θεραπεία και πρόληψη ασθενειών, έχοντας παίξει καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη ιατρικών αντιμέτρων για τον ιό Έμπολα.
- Ινστιτούτο Επιστημών Πανδημίας (PSI), Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης: Ένα πρωτοπόρο, διεπιστημονικό ερευνητικό ινστιτούτο που ανήκει στο Nuffield Department of Medicine της Οξφόρδης. Αποστολή του είναι η ανακάλυψη και η εφαρμογή πρακτικών και δίκαιων λύσεων απέναντι σε επιδημικές και πανδημικές απειλές παγκοσμίως, συνεργαζόμενο με την ακαδημαϊκή κοινότητα, τη βιομηχανία και οργανισμούς δημόσιας υγείας.
