Ραγδαία αύξηση έχουν παρουσιάσει τους τελευταίους μήνες τα κρούσματα από γαστρεντερίτιδα σε πολλές περιοχές της Ελλάδας.
Σύμφωνα με νέα δεδομένα που έδωσε στη δημοσιότητα ο ΕΟΔΥ, από τον Μάιο 2024 έως τον Οκτώβριο 2024 καταγράφηκαν επτά εξάρσεις κρουσμάτων γαστρεντερίτιδας σε όλη την χώρα, στις οποίες ο υπεύθυνος μικροοργανισμός ήταν ο νοροϊός. Ο αντίστοιχος αριθμός εξάρσεων κρουσμάτων γαστρεντερίτιδας τα προηγούμενα έτη ήταν μόλις 1-2, ετησίως, κατά μέσο όρο!
Αυξημένη δραστηριότητα του νοροϊούκαταγράφηκε τον τελευταίο χρόνο και σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, σύμφωνα με έκθεση του Eurosurveillance. Συγκεκριμένα, κατά την περίοδο Ιούλιος 2023-Ιούνιος 2024, καταγράφηκε ιδιαίτερα αυξημένη δραστηριότητα γαστρεντερίτιδας από νοροϊό GII.17 σε τουλάχιστον έξι χώρες της Ευρώπης, ενώ παρόμοια τάση σημειώθηκε και στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής. Παράλληλα σημειώθηκε αύξηση της ανίχνευσης του γονότυπου GII.17 έναντι του GII.4, που είχε επικρατήσει τα τελευταία έτη.
Τι είναι οι ιογενείς γαστρεντερίτιδες
Οι ιογενείς γαστρεντερίτιδες είναι λοιμώξεις του γαστρεντερικού συστήματος που προκαλούνται από ιούς και χαρακτηρίζονται από υδαρή διάρροια, έμετο, κράμπες στην κοιλιακή χώρα, ναυτία και μερικές φορές πυρετό. Κάποιες φορές μπορεί να εκδηλωθούν συμπτώματα όπως κεφαλαλγία και αρθραλγίες. Οι ασθενείς αναρρώνουν συνήθως χωρίς επιπλοκές, με εξαίρεση τα βρέφη, τους ηλικιωμένους και τα ανοσοκατεσταλμένα άτομα που μπορεί να εμφανίσουν βαρύτερη κλινική εικόνα. Η κύρια επιπλοκή της ιογενούς γαστρεντερίτιδας είναι η αφυδάτωση, δηλαδή η σοβαρή απώλεια νερού και βασικών αλάτων και μετάλλων.
Οι ιοί που προκαλούν ιογενή γαστρεντερίτιδα μεταδίδονται κατά κανόνα από άτομο σε άτομο, μέσω επαφής με μολυσμένες επιφάνειες ή αντικείμενα, καθώς και μέσω της κατανάλωσης μολυσμένου τροφίμου ή νερού. Αύξηση της συχνότητας εμφάνισής τους παρατηρείται συνήθως τους χειμερινούς μήνες, ενώ οι συχνότερα αναγνωριζόμενοι ιοί είναι οι νοροϊοί.
Πως μπορούμε να περιορίσουμε την μετάδοση της γαστρεντερίτιδας
Ο νοροϊός μεταδίδεται εύκολα, επομένως είναι αναγκαία η λήψη προληπτικών μέτρωνγια τον περιορισμό της μετάδοσής του:
Συχνό και πολύ καλό πλύσιμο των χεριών
Πλένουμε τα χέρια μας συχνά με σαπούνι και νερό για τουλάχιστον 20 δευτερόλεπτα και ειδικά:
•Μετά τη χρήση της τουαλέτας ή την αλλαγή της πάνας
•Πριν την κατανάλωση, την προετοιμασία ή τον χειρισμό τροφίμων
•Πριν την παροχή φροντίδας σε άλλους
•Οι γονείς θα πρέπει να φροντίζουν ώστε και τα παιδιά της οικογένειας να κάνουν το ίδιο.
•Μπορούμε να χρησιμοποιούμε αντισηπτικά διαλύματα χεριών σε συνδυασμό με το πλύσιμο των χεριών, όμως σε καμία περίπτωση η χρήση τους δεν το υποκαθιστά
Σχολαστικός καθαρισμός και απολύμανση των επιφανειών
Έπειτα από ένα επεισόδιο εμέτου ή διάρροιας:
• Χρησιμοποιούμε γάντια μιας χρήσης και σκουπίζουμε άμεσα όλη την περιοχή με χαρτί το οποίο απορρίπτουμε σε μια πλαστική σακούλα σκουπιδιών
• Απολυμαίνουμε την περιοχή, χρησιμοποιώντας οικιακή χλωρίνη, σύμφωνα με τις οδηγίες στην ετικέτα του προϊόντος
• Για την απολύμανση, χρησιμοποιούμε διάλυμα χλωρίου. Η αναλογία οικιακής χλωρίνης και νερού βρύσης που συστήνεται για την αποτελεσματική απολύμανση των επιφανειών είναι 1:50 όταν οι επιφάνειες είναι μη πορώδεις (δάπεδα από πλακάκι, πάγκοι, νεροχύτες, τουαλέτες) και 1:10 όταν πρόκειται για πορώδεις επιφάνειες (ξύλινα πατώματα)
• Αφήνουμε το διάλυμα χλωρίνης στην περιοχή για τουλάχιστον 5 λεπτά
• Καθαρίζουμε ξανά ολόκληρη την περιοχή με σαπούνι και ζεστό νερό
• Πλένουμε πολύ καλά τα χέρια μας με σαπούνι και νερό αφού πρώτα έχουμε απορρίψει τα γάντια μίας χρήσης
Σχολαστικό πλύσιμο υφασμάτων,μολυσμένων με εμέσματα ή διαρροϊκά κόπρανα
• Αφαιρούμε αμέσως και πλένουμε υφάσματα που μπορεί να έχουν εμέσματα ή διαρροϊκά κόπρανα:
• Χρησιμοποιούμε γάντια μίας χρήσης και χειριζόμαστε τα υφάσματα (ρούχα, κλινοσκεπάσματα, εσώρουχα, πετσέτες) προσεκτικά χωρίς να τα μετακινούμε άσκοπα
• Πλένουνε τα ρούχα με απορρυπαντικό και ζεστό νερό στη μέγιστη διαθέσιμη διάρκεια κύκλου στους 60oC και στη συνέχεια αν υπάρχει διαθέσιμο στεγνωτήριο τα στεγνώνουμε στην υψηλότερη θερμοκρασία
• Πλένουμε προσεκτικά τα χέρια μας με σαπούνι και νερό
Λόγω του ότι o νοροϊός μπορεί να μεταδοθεί και με αερολύματα (aerosols) συστήνεται η χρήση χειρουργικής μάσκας κατά την απολύμανση επιφανειών (ειδικά κατά την απομάκρυνση των εμεσμάτων), τον χειρισμό μολυσμένων υφασμάτων και κατά την παροχή φροντίδας σε ασθενείς με συμπτώματα γαστρεντερίτιδας από νοροϊό.
Ασφαλής χειρισμός και προετοιμασία τροφίμων
Πριν την προετοιμασία και την κατανάλωση των τροφίμων:
• Πλένουμε προσεκτικά τα φρούτα και τα λαχανικά.
• Ο νοροϊός είναι σχετικά ανθεκτικός στη θερμότητα και μπορεί να επιβιώσει σε θερμοκρασίες έως και 63oC. Τα οστρακοειδή μπορεί να αποτελούν πηγή μετάδοσης του νοροϊού. Για τον λόγο αυτό μαγειρεύουμε τα στρείδια και άλλα οστρακοειδή επαρκώς ώστε η ελάχιστη εσωτερική τους θερμοκρασία είναι μεγαλύτερη από 63oC. Το γρήγορο μαγείρεμα στον ατμό δεν εξουδετερώνει τον νοροϊό.
• Καθαρίζουμε και απολυμαίνουμε σχολαστικά τα οικιακά σκεύη, τις επιφάνειες κοπής και άλλες επιφάνειες στον χώρο της κουζίνας με σαπούνι και νερό πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την προετοιμασία του φαγητού
• Απορρίπτουμε τρόφιμα που πιθανόν είναι επιμολυσμένα με νοροϊό. Τρόφιμα επιμολυσμένα με νοροϊό μπορεί να έχουν φυσιολογική όψη, οσμή ή γεύση
Η περίοδος επώασης του νοροϊού είναι 12-48 ώρες. Οι ασθενείς μεταδίδουν τον ιό κυρίως όσο έχουν συμπτώματα, αλλά πιθανόν και πριν αυτά εκδηλωθούν, ενώ είναι μεταδοτικοί έως και 48 ώρες μετά την αποδρομή τους.
Όταν κάποιος νοσεί από ιογενή γαστρεντερίτιδα, θα πρέπει για όσο διαρκούν τα συμπτώματά του και για διάστημα τουλάχιστον 48 ωρών μετά την υποχώρησή τους:
• Να μην συμμετέχει στην προετοιμασία του φαγητού ή στην παροχή φροντίδας υγείας σε άλλα άτομα και να περιορίσει την άμεση επαφή με τους οικείους του
• Να απέχει από τον παιδικό σταθμό ή το σχολείο (είτε είναι μαθητής, είτε εργάζεται εκεί)
• Να απέχει από τα εργασιακά του καθήκοντα και ιδιαίτερα εάν πρόκειται για εργαζόμενο σε χειρισμό τροφίμων και σε χώρους όπως νοσοκομεία, γηροκομεία ή άλλα ιδρύματα, όπου φιλοξενούνται άτομα που ανήκουν σε ευπαθείς πληθυσμιακές ομάδες. Επίσης, να αποφεύγει την επίσκεψη στους προαναφερθέντες χώρους
• Να μην συμμετέχει σε δραστηριότητες, όπως κολύμβηση σε πισίνα, επίσκεψη σε σπα, ομαδικά αθλήματα
Λόγω του ότι οι γαστρεντερίτιδες από νοροϊό χαρακτηρίζονται από υψηλή μεταδοτικότητα με αποτέλεσμα να οδηγούν σε επιδημίες μεγάλης έκτασης, το προσωπικό των δομών όπου παρατηρείται υψηλός συγχρωτισμός όπως νοσοκομεία, Μονάδες Φροντίδας Ηλικιωμένων, βρεφονηπιακοί σταθμοί πρέπει να είναι ενημερωμένο σχετικά με τα μέτρα πρόληψης και αντιμετώπισης εξάρσεων κρουσμάτων γαστρεντερίτιδας.