Ο γαστρικός δακτύλιος ήταν κάποτε η πιο διαδεδομένη επέμβαση παχυσαρκίας. Σήμερα πρακτικά δεν τοποθετείται, όμως πολλοί άνθρωποι εξακολουθούν να τον φέρουν — συχνά χωρίς παρακολούθηση.
«Ο γαστρικός δακτύλιος πρέπει να αφαιρείται προγραμματισμένα, πριν δημιουργήσει σοβαρή επιπλοκή. Και στατιστικά, αργά ή γρήγορα, θα δημιουργήσει», επισημαίνει ο κ.Στέφανος Λαζαρίδης, Χειρουργός, Διευθυντής ΙΑ΄ Χειρουργικής Κλινικής Metropolitan General και συνεχίζει με τους λόγους για τους οποίους πρέπει να αφαιρείται ο γαστρικός δακτύλιος, πότε πρέπει να ελέγχεται, τι συμπτώματα μπορεί να προκαλέσει και τι πρέπει να γίνεται μετά την αφαίρεση του:
Στην πράξη υπάρχουν τέσσερα βασικά σενάρια:
- Ασθενείς που έχασαν βάρος και το διατήρησαν. Συχνά όμως τρώνε με δυσκολία, αποφεύγουν τις περισσότερες τροφές και έχουν προσαρμόσει τη ζωή τους γύρω από τον δακτύλιο.
- Ασθενείς που έχασαν βάρος αλλά το ξαναπήραν. Ο δακτύλιος πλέον δεν λειτουργεί, αλλά παραμένει ως ξένο σώμα.
- Συμπτωματικοί ασθενείς. Παλινδρόμηση, εμετοί, πόνος, δυσφαγία.
- Ασυμπτωματικοί ασθενείς. Δεν έχουν εμφανή προβλήματα και θεωρούν ότι «αφού δεν με ενοχλεί, δεν το πειράζω».
Και οι τέσσερις κατηγορίες χρειάζονται έλεγχο. Το γεγονός ότι κάποιος «αντέχει» τον δακτύλιο δεν σημαίνει ότι είναι ασφαλής.
Τι μπορεί να προκαλέσει ο γαστρικός δακτύλιος;
Ο δακτύλιος είναι ξένο σώμα. Με τον χρόνο μπορεί να προκαλέσει:
- Παλινδρόμηση
- Εμετούς
- Πόνο ή αίσθημα βάρους
- Μετατόπιση
- Διάβρωση του στομάχου
Αν δεν έχω πρόβλημα, γιατί να τον αφαιρέσω;
Γιατί το πρόβλημα συνήθως εμφανίζεται μετά από χρόνια. Η προγραμματισμένη αφαίρεση είναι σαφώς ασφαλέστερη από την επείγουσα.
Αν το βάρος μου είναι χαμηλό, σημαίνει ότι λειτουργεί;
«Όχι απαραίτητα. Στις περισσότερες περιπτώσεις, το βάρος έχει ήδη επανέλθει.
Στις λίγες περιπτώσεις όπου το βάρος παραμένει χαμηλό, αυτό συχνά οφείλεται σε δυσφαγία -δυσκολία στην κατάποση- που θεωρείται λανθασμένα φυσιολογική. Δεν είναι.
Μια απλή εξέταση διάβασης οισοφάγου συχνά δείχνει ότι:
- ο οισοφάγος δεν αδειάζει σωστά
- ή έχει ήδη διαστολή ή βλάβη
Ο οισοφάγος δεν είναι απλός σωλήνας. Είναι μυϊκό όργανο. Η χρόνια αντίσταση στην έξοδο της τροφής οδηγεί σε λειτουργική διαταραχή. Σε προχωρημένες περιπτώσεις η διάταση μπορεί να μην αποκαθίσταται πλήρως ακόμη και μετά την αφαίρεση.
Και στις δύο περιπτώσεις -λειτουργική διαταραχή ή διαστολή- ο δακτύλιος πρέπει να αφαιρεθεί», τονίζει.
Ποιος και πότε χρειάζεται έλεγχο;
Η απάντηση είναι απλή: όλοι όσοι φέρουν δακτύλιο.
Είτε έχουν ξαναπάρει βάρος, είτε είναι αδύνατοι, είτε έχουν συμπτώματα, είτε θεωρούν ότι «είναι μια χαρά».
Ο έλεγχος περιλαμβάνει:
- Κλινική αξιολόγηση
- Γαστροσκόπηση
- Διάβαση οισοφάγου
- Εκτίμηση σύστασης σώματος και διατροφικών συνηθειών
«Οι ασθενείς με φυσιολογικό βάρος στατιστικά έχουν υψηλό ποσοστό λίπους και χαμηλή μυϊκή μάζα. Ο δακτύλιος οδηγεί συχνά σε αναγκαστικά κακή διατροφή -μαλακές τροφές, φτωχές σε πρωτεΐνη, πλούσιες σε υδατάνθρακες- συνήθειες που καταστρέφουν τον μεταβολισμό», εξηγεί.
Πρέπει τελικά να αφαιρεθεί;
Ναι. Η μακροχρόνια εμπειρία έχει δείξει υψηλό ποσοστό αποτυχίας ή επιπλοκών. Δεν υπάρχει λόγος να περιμένει κανείς τη σοβαρή βλάβη. Η προγραμματισμένη αφαίρεση είναι ασφαλέστερη και τεχνικά ευκολότερη.
Είναι απλή επέμβαση;
«Όχι. Η αφαίρεση του γαστρικού δακτυλίου δεν είναι τεχνικά «απλή» πράξη. Η ανατομία έχει μεταβληθεί, υπάρχουν ουλές, και συχνά απαιτείται προσεκτική αποκατάσταση της φυσιολογικής ανατομίας του στομάχου και των γύρω οργάνων. Γι’ αυτό δεν αντιμετωπίζεται ως μια τυπική λαπαροσκοπική επέμβαση, αλλά ως εξειδικευμένη βαριατρική επανεπέμβαση.
Όταν όμως πραγματοποιείται από χειρουργό με εμπειρία στις επανεπεμβάσεις παχυσαρκίας και στην αντιμετώπιση πιθανών επιπλοκών, η διαδικασία είναι ασφαλής, με ελάχιστο μετεγχειρητικό πόνο και σύντομη νοσηλεία — συνήθως μία ημέρα.
Η διαφορά δεν βρίσκεται μόνο στην τεχνική. Βρίσκεται στην εμπειρία και στη σωστή προετοιμασία. Η οργανωμένη, προγραμματισμένη αφαίρεση είναι πρόληψη. Και συχνά αποτελεί την αρχή μιας νέας, πιο σταθερής πορείας για το βάρος και την υγεία», αναφέρει.
Τι γίνεται με το βάρος μετά;
«Σχεδόν πάντα αυξάνεται. Γι’ αυτό δεν αρκεί μόνο το χειρουργείο της αφαίρεσης του δακτυλίου.
Χρειάζεται:
- Προεγχειρητική αξιολόγηση διατροφικών συνηθειών
- Σταδιακή διόρθωση των δυσπροσαρμοστικών συμπεριφορών
- Σαφές θεραπευτικό πλάνο
Στις περισσότερες περιπτώσεις απαιτείται επέμβαση αντικατάστασης, ώστε να διατηρηθούν τα κεκτημένα ή να αποκατασταθεί υγιέστερη σύσταση σώματος και καλύτερη ποιότητα ζωής», προσθέτει.
Να τον αφαιρέσω και να κάνω ταυτόχρονα μανίκι;
«Κατηγορηματικά: Όχι. Η ταυτόχρονη αφαίρεση δακτυλίου και νέα βαριατρική επέμβαση αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο σοβαρών, δυνητικά θανατηφόρων επιπλοκών.
Συχνά ακούω: “Ο γνωστός μου τα έκανε όλα μαζί και είναι μια χαρά”. Ακόμη κι αν κάποιος είναι καλά, το ρίσκο που πήρε είναι μεγάλο και μη αποδεκτό. Το γεγονός ότι κάποιος “γλύτωσε” δεν σημαίνει ότι η πρακτική είναι σωστή. Οι επιπλοκές σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να είναι βαρύτατες και να απαιτήσουν πολλαπλές επεμβάσεις», ενημερώνει ο ειδικός.
Η ασφαλής προσέγγιση είναι σταδιακή:
- Πρώτο στάδιο: Αφαίρεση και αποκατάσταση φυσιολογικής ανατομίας.
- Δεύτερο στάδιο, εφόσον χρειάζεται: Νέα επέμβαση. Αφού προηγηθεί διατροφική επανεκπαίδευση και συμφωνηθεί πλάνο, διαφορετικά δεν αξίζει.
Το βασικό μήνυμα
«Αν φέρετε γαστρικό δακτύλιο, μην περιμένετε το πρόβλημα. Ελέγξτε τον. Σχεδιάστε την αφαίρεσή του οργανωμένα και με ασφάλεια. Μην βασίζεστε στην τύχη.
Ως Διευθυντής εξειδικευμένης Κλινικής Παχυσαρκίας και Παλινδρόμησης, με εμπειρία στις βαριατρικές επανεπεμβάσεις, σας το λέω με ευθύνη: ο γαστρικός δακτύλιος δεν πρέπει να παραμένει στο σώμα σας επ’ αόριστόν.
Η αφαίρεση επιβάλλεται να γίνει με μέθοδο, με αποδεδειγμένο πλάνο, με σταδιακή και ασφαλή προσέγγιση.
Ώστε:
- να ελαχιστοποιήσουμε τον κίνδυνο,
- να διατηρήσουμε όποια οφέλη έχουν επιτευχθεί,
- και να κατακτήσουμε με ασφάλεια όσα δεν κατάφερε ο δακτύλιος.
Η σωστή απόφαση δεν λαμβάνεται όταν εμφανιστεί η επιπλοκή. Λαμβάνεται πριν, με σχέδιο, με εξειδίκευση και με υπευθυνότητα», καταλήγει ο κ. Λαζαρίδης.