Η προσπάθεια απόκτησης ενός παιδιού μέσω της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής αποτελεί μια βαθιά ευαίσθητη, απαιτητική και συχνά ψυχοφθόρα διαδικασία για εκατοντάδες ζευγάρια. Στο επίκεντρο αυτών των εξειδικευμένων θεραπειών βρίσκονται συγκεκριμένα φαρμακευτικά σκευάσματα, η έγκαιρη και ακριβής λήψη των οποίων καθορίζει σε απόλυτο βαθμό την επιτυχία ή την αποτυχία μιας προσπάθειας εξωσωματικής γονιμοποίησης. Όταν η αλυσίδα εφοδιασμού αυτών των κρίσιμων φαρμάκων διαταράσσεται ή υπόκειται σε εμπορικούς περιορισμούς, το πλήγμα δεν είναι μόνο γραφειοκρατικό ή επιχειρησιακό, αλλά αντανακλά άμεσα στην ψυχική υγεία και στον οικογενειακό προγραμματισμό των ασθενών, επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο το οξύ δημογραφικό πρόβλημα της χώρας.
Οι αποκαλύψεις για το σύστημα διανομής και οι επιλεκτικές πρακτικές
Ο Πανελλήνιος Φαρμακευτικός Σύλλογος (Π.Φ.Σ.) φέρνει στο φως της δημοσιότητας σοβαρές καταγγελίες σχετικά με τον τρόπο διακίνησης και διάθεσης σκευάσματος από την παρασκευάστρια εταιρεία MERCK. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Π.Φ.Σ., η ίδια η εταιρεία επιβεβαιώνει στην πράξη πως οι ποσότητες που τροφοδοτούν τις ιδιωτικές φαρμακαποθήκες είναι αυστηρά περιορισμένες. Στις περιπτώσεις όπου οι φαρμακαποθήκες αδυνατούν να καλύψουν τις ανάγκες των ιδιωτικών φαρμακείων, η απευθείας προμήθεια του φαρμάκου από τη φαρμακευτική εταιρεία διενεργείται απρόσκοπτα μόνο προς όσα φαρμακεία διατηρούν ήδη ενεργή συνεργασία μαζί της.
Για την πλειονότητα των υπόλοιπων φαρμακείων, η διαδικασία προμήθειας επιβαρύνεται με πολύπλοκες γραφειοκρατικές απαιτήσεις. Αυτό έχει ως άμεσο αποτέλεσμα η πρώτη εκτέλεση μιας παραγγελίας να καθυστερεί τουλάχιστον δέκα ημέρες —ένα χρονικό διάστημα καταστροφικό για γυναίκες που βρίσκονται σε εξέλιξη θεραπευτικού πρωτοκόλλου γονιμότητας, όπου η χορήγηση της ορμονικής θεραπείας απαιτεί αυστηρότατο χρονικό προγραμματισμό.
Η επιστημονική σημασία της χορειακής γοναδοτροπίνης στην εξωσωματική
Για να κατανοηθεί το μέγεθος του προβλήματος, το συγκεκριμένο σκεύασμα περιέχει τη δραστική ουσία choriogonadotropin alfa (ανασυνδυασμένη ανθρώπινη χορειακή γοναδοτροπίνη – r-hCG). Στα πρωτόκολλα υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, το φάρμακο αυτό χρησιμοποιείται για την πρόκληση της τελικής ωρίμανσης των ωαρίων και της ωορρηξίας, μετά από τη φάση της διέγερσης των ωοθηκών.
Η χορήγησή του γίνεται σε πολύ συγκεκριμένη ώρα, συνήθως 34 έως 36 ώρες πριν από την προγραμματισμένη ωοληψία. Εάν η ασθενής δεν μπορέσει να προμηθευτεί το φάρμακο εγκαίρως, ολόκληρος ο κύκλος θεραπείας ακυρώνεται, οδηγώντας σε τεράστια ψυχική αναστάτωση και σημαντική οικονομική επιβάρυνση. Συνεπώς, η απρόσκοπτη πρόσβαση στο φάρμακο αποτελεί αμιγώς θεραπευτική αναγκαιότητα και όχι απλή εμπορική συναλλαγή.
Κατακραυγή από τον χονδρεμπορικό κλάδο και τους συνεταιρισμούς
Στο πλευρό του Π.Φ.Σ. τάσσονται ανοιχτά και οι εκπρόσωποι του φαρμακευτικού χονδρεμπορίου, στηρίζοντας τις καταγγελίες και υπογραμμίζοντας ότι οι πρακτικές της εταιρείας αλλοιώνουν την ομαλή λειτουργία της αγοράς και υπονομεύουν τον θεσμικό ρόλο των φαρμακαποθηκών μέσω αδιαφανών και επιλεκτικών διαδικασιών.
Ο Πρόεδρος της Ομοσπονδίας Συνεταιρισμών Φαρμακοποιών Ελλάδας (ΟΣΦΕ), κ. Βασίλης Μπιρλιράκης, επισήμανε τη σοβαρότητα της κατάστασης, δηλώνοντας πως πρόκειται για ένα ιδιαίτερα έντονο πρόβλημα που υφίσταται τουλάχιστον τα τελευταία δύο χρόνια. Όπως σημείωσε, αυτή τη στιγμή καλύπτονται λιγότερα από τα μισά αιτήματα που υποβάλλονται για το συγκεκριμένο σκεύασμα, υπογραμμίζοντας πως κάθε τεχνητό ή γραφειοκρατικό εμπόδιο σε αυτή τη διαδικασία επιτείνει άμεσα το ήδη οξύ δημογραφικό πρόβλημα της χώρας.
Από την πλευρά του, ο Πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Φαρμακαποθηκαρίων, κ. Θεόδωρος Σκυλακάκης, εξαπέλυσε δριμεία κατηγορώ, αναφέροντας ότι η συγκεκριμένη εταιρεία έχει μειώσει δραστικά τις διαθέσιμες ποσότητες σχεδόν στο σύνολο των προϊόντων της. Πρόσθεσε δε ότι εφαρμόζει τακτικές επιλεκτικής διανομής, διακόπτοντας τη συνεργασία με περίπου 30 χονδρεμπόρους, κρίνοντας αυθαίρετα ότι δεν τους χρειάζεται, συμπεριφορά που συνιστά σοβαρή παραβατικότητα στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Το περιστατικό με την ηγεσία του Π.Φ.Σ. και η απάντηση της αγοράς
Η ένταση γύρω από το ζήτημα αποτυπώθηκε χαρακτηριστικά σε τηλεφωνική επικοινωνία που είχε διευθυντικό στέλεχος της εταιρείας MERCK με τον Πρόεδρο του Π.Φ.Σ.. Ο Πρόεδρος του Συλλόγου επικοινώνησε αρχικά χωρίς να αποκαλύψει τη θεσμική του ιδιότητα, εμφανιζόμενος ως ιδιώτης φαρμακοποιός που αναζητούσε κατεπειγόντως το φάρμακο για την άμεση εξυπηρέτηση ασθενούς.
Η επίσημη απάντηση που έλαβε από την εταιρεία ήταν πως, εφόσον ο ασθενής βιάζεται και το συγκεκριμένο φαρμακείο δεν ανήκει στο δίκτυο των «πιστοποιημένων» συνεργατών, ο πολίτης θα πρέπει να κατευθυνθεί σε άλλο φαρμακείο που διαθέτει την σχετική πιστοποίηση. Ο Πανελλήνιος Φαρμακευτικός Σύλλογος προέβη σε ανοικτή πρόκληση προς την εταιρεία για την άμεση δημοσιοποίηση των καταγεγραμμένων τηλεφωνικών συνδιαλέξεων, προκειμένου να διαφανεί η ακρίβεια των λεγομένων.
Η θεσμική ευθύνη και οι επόμενες κινήσεις προς τον Ε.Ο.Φ.
Ο φαρμακευτικός κόσμος υπογραμμίζει με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο ότι τα φαρμακευτικά προϊόντα δεν αποτελούν κοινά καταναλωτικά αγαθά και η διακίνησή τους διέπεται από αυστηρούς κανόνες δημόσιου συμφέροντος. Οι φαρμακευτικές εταιρείες φέρουν την υποχρέωση να διασφαλίζουν την ισότιμη, έγκαιρη και απρόσκοπτη πρόσβαση όλων των ασθενών στις απαραίτητες θεραπείες, διατηρώντας επαρκές απόθεμα στην εγχώρια αγορά.
Όταν οι επιχειρησιακοί σχεδιασμοί και οι επιλεκτικές εμπορικές πολιτικές τίθενται υπεράνω των αναγκών των ασθενών, η εταιρική ευθύνη μετατρέπεται σε κοινωνική ανευθυνότητα. Ο Πανελλήνιος Φαρμακευτικός Σύλλογος δηλώνει αποφασισμένος να μην αποδεχθεί τετελεσμένα που διαχωρίζουν τα φαρμακεία και θέτουν εμπόδια στους πολίτες, ξεκαθαρίζοντας ότι θα προσφύγει άμεσα στον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων (Ε.Ο.Φ.) και σε κάθε αρμόδια αρχή έως ότου αποκατασταθεί η πλήρης ομαλότητα στην αλυσίδα εφοδιασμού.