Το μέλλον της ευρωπαϊκής οικονομίας και η στρατηγική αυτονομία της ΕΕ περνούν μέσα από το εργαστήριο της φαρμακευτικής καινοτομίας. Καθώς οι Ευρωπαίοι ηγέτες συνεδριάζουν στο Βέλγιο με αντικείμενο την ενίσχυση της ενιαίας αγοράς, η EFPIA (Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Φαρμακευτικών Βιομηχανιών) και ο ΣΦΕΕ κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου: η Ευρώπη κινδυνεύει να χάσει το τρένο των διεθνών επενδύσεων αν δεν στηρίξει άμεσα τον πιο εξωστρεφή κλάδο της.
Τα νούμερα είναι αποκαλυπτικά: χωρίς τη συμβολή της φαρμακοβιομηχανίας, το εμπορικό πλεόνασμα της ΕΕ ύψους €147 δισ. θα κατέρρεε, μετατρεπόμενο σε έλλειμμα €47 δισ.
Ο Πυλώνας της Ευρωπαϊκής Έρευνας και Ανάπτυξης
Ο ερευνητικά προσανατολισμένος φαρμακευτικός κλάδος δεν είναι απλώς ένας πάροχος Υγείας, αλλά ο βασικός μοχλός της βιομηχανικής Έρευνας & Ανάπτυξης (Ε&Α) στην Ένωση. Με ετήσιες επενδύσεις που αγγίζουν τα €55 δισ. και εξαγωγές ύψους €320 δισ., ο κλάδος συνεισφέρει στο εμπορικό πλεόνασμα κατά 30% περισσότερο από όλους τους υπόλοιπους κλάδους μαζί.
Παρά τη δυναμική αυτή, η Ευρώπη παρουσιάζει σημάδια «κόπωσης». Τις τελευταίες δύο δεκαετίες, η Γηραιά Ήπειρος έχει απωλέσει το 25% του παγκόσμιου μεριδίου επενδύσεων. Ενώ στις ΗΠΑ οι δαπάνες Ε&Α αυξάνονται με ρυθμό 5,5% και στην Κίνα με το εντυπωσιακό 20,7%, η ΕΕ περιορίζεται στο 4,4%.
Η Έκθεση Draghi και το Γεωπολιτικό Διακύβευμα
Η πρόσφατη έκθεση του Mario Draghi (2024) αναγνώρισε τη στρατηγική σημασία του κλάδου, ωστόσο η EFPIA επισημαίνει ότι οι συστάσεις παραμένουν στα χαρτιά. Σε ένα περιβάλλον έντονων γεωπολιτικών ανακατατάξεων, η Ευρώπη οφείλει να αποφασίσει αν θα παραμείνει προορισμός πρώτης επιλογής για την καινοτομία ή αν θα παραχωρήσει τα πρωτεία σε άλλες ηπείρους.
Η Nathalie Moll, Γενική Διευθύντρια της EFPIA, είναι σαφής: «Είναι μια στιγμή “τώρα ή ποτέ”. Πρέπει να διασφαλίσουμε τη βιομηχανική μας βάση, να μειώσουμε τις εξωτερικές εξαρτήσεις και να εγγυηθούμε την πρόσβαση των ασθενών σε νέες θεραπείες».
Το Μανιφέστο της EFPIA: 10 Δράσεις για την Ανάπτυξη
Για να αντιστραφεί η φθίνουσα πορεία, η EFPIA προτείνει έναν οδικό χάρτη δύο αξόνων, με στόχο ένα ελκυστικό επενδυτικό και ρυθμιστικό πλαίσιο.
Α. Θωράκιση του Οικοσυστήματος και της Καινοτομίας
1. Πνευματική Ιδιοκτησία: Δημιουργία ενός ισχυρού πλαισίου κινήτρων που θα προστατεύει την εφεύρεση.
2. Εκσυγχρονισμός Ρυθμιστικού Πλαισίου: Επιτάχυνση των εγκρίσεων και των κλινικών μελετών για να συμβαδίζουν με την τεχνολογική εξέλιξη.
3. Συνοχή Νομοθεσίας: Ευθυγράμμιση υγειονομικών, περιβαλλοντικών και χημικών κανόνων ώστε να μην αλληλοσυγκρούονται.
4. Χρηματοδότηση: Αύξηση και απλούστευση της πρόσβασης σε πόρους για την καινοτομία.
5. Εμπορική Πολιτική: Διασφάλιση ότι οι διεθνείς συμφωνίες της ΕΕ στηρίζουν τους ανταγωνιστικούς της κλάδους.
Β. Πρόσβαση των Ασθενών και Βιώσιμη Χρηματοδότηση
6. Στρατηγικός Διάλογος: Επανεκκίνηση της επικοινωνίας μεταξύ κρατών και βιομηχανίας για τα φάρμακα.
7. Δημόσια Δαπάνη: Αύξηση της εθνικής καθαρής δαπάνης για τη φαρμακευτική καινοτομία.
8. Ολιστική Αξιολόγηση (ΑΤΥ): Ενσωμάτωση της πλήρους αξίας των φαρμάκων στις διαδικασίες τιμολόγησης και αποζημίωσης.
9. Κατάργηση Περιοριστικών Μέτρων: Σταδιακή απόσυρση των οριζόντιων μέτρων περικοπής κόστους (όπως το clawback) που απειλούν τη βιωσιμότητα.
10. Ελευθερία Τιμολόγησης: Διευκόλυνση των εταιρειών στον καθορισμό τιμών εκκίνησης στις ευρωπαϊκές αγορές.
Η «Αχίλλειος Πτέρνα» των Επιστροφών
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στους εθνικούς μηχανισμούς πρόσβασης. Τα τελευταία χρόνια, η συμμετοχή της βιομηχανίας στη φαρμακευτική δαπάνη μέσω υποχρεωτικών επιστροφών εκτινάχθηκε από το 15% στο 22%. Η βιομηχανία επωμίζεται πλέον το μεγαλύτερο μέρος του κόστους για την είσοδο νέων φαρμάκων, μια κατάσταση που η EFPIA χαρακτηρίζει ως μη βιώσιμη μακροπρόθεσμα.
Η φαρμακευτική βιομηχανία δεν ζητά απλώς στήριξη: προσφέρει τη λύση για μια ανθεκτική και υγιή Ευρώπη. Η μετάβαση σε ένα οικονομικό μοντέλο που θα αναγνωρίζει την αξία της καινοτομίας είναι η μόνη οδός για να παραμείνει η ΕΕ παγκόσμιος παίκτης στην υγεία και την οικονομία.
Σύνδεσμος για τις 10 δράσεις: https://efpia.eu/media/zkhfr3kp/10-actions–for–competitiveness–growth–and–security.pdf