Τα δημόσια νοσοκομεία της χώρας, αντί για καταφύγια ίασης και ασφάλειας, μετατρέπονται όλο και πιο συχνά σε πεδία μάχης και σκηνικά πρωτόγνωρων κρίσεων. Η ανάγκη για τη θωράκιση των υποδομών του Εθνικού Συστήματος Υγείας (ΕΣΥ) και την προστασία των εργαζομένων στην πρώτη γραμμή δεν αποτελεί πλέον ένα απλό συνδικαλιστικό αίτημα, αλλά μια επείγουσα ανάγκη πολιτικής υγείας. Οι πρόσφατες δραματικές εξελίξεις, με τα σοβαρά περιστατικά βίας στα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών (ΤΕΠ) και το θρίλερ της πυρκαγιάς στο Σισμανόγλειο, φέρνουν στο προσκήνιο τα δομικά κενά στη φύλαξη των νοσηλευτικών ιδρυμάτων. Ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Εργαζομένων Δημοσίων Νοσοκομείων (ΠΟΕΔΗΝ), Μιχάλης Γιαννάκος, παρεμβαίνει με σκληρή γλώσσα, αναλύοντας τις αιτίες της κρίσης και καταθέτοντας, στο DailyPharmaNews, μια συγκεκριμένη πρόταση για την ανατροπή αυτής της επικίνδυνης πραγματικότητας.
Από τη Ρούλα Σκουρογιάννη
Η ακτινογραφία της βίας στα επείγοντα και τα δεδομένα για τις επιθέσεις
Η κατάσταση που επικρατεί στα νοσοκομεία και τα Κέντρα Υγείας της χώρας περιγράφεται πλέον με όρους καθημερινού κινδύνου για τους γιατρούς και τους νοσηλευτές. Μιλώντας στο DailyPharmaNews, ο κ. Γιαννάκος καταθέτει συγκεκριμένα στατιστικά στοιχεία και επισημαίνει με έμφαση ότι το 70% των περιστατικών βίας σε βάρος του προσωπικού, αλλά και των εκτεταμένων φθορών στη δημόσια περιουσία, προέρχεται από άτομα της κοινότητας των Ρομά.
Η αφορμή για αυτή την τοποθέτηση δόθηκε από τα πρόσφατα, εξαιρετικά σοβαρά επεισόδια που εκτυλίχθηκαν στο Θριάσιο νοσοκομείο και σε δομή υγείας στα Σπάτα. Σύμφωνα με τον πρόεδρο της ΠΟΕΔΗΝ, υπάρχει μια παγιωμένη νοοτροπία από την πλευρά των συγκεκριμένων ομάδων, οι οποίες θεωρούν εκ των προτέρων ότι αδικούνται από το κοινωνικό σύνολο ή ότι τυγχάνουν κακής συμπεριφοράς μέσα στα νοσηλευτικά ιδρύματα. Το αποτέλεσμα είναι να προσέρχονται μαζικά στα επείγοντα, σχηματίζοντας πολυπληθείς ομάδες ακόμη και για ασήμαντα, χρόνια προβλήματα υγείας, δε σέβονται το πρωτόκολλο ούτε συμμορφώνονται με τις υποδείξεις του προσωπικού ασφαλείας και προχωρούν σε βίαια ξεσπάσματα που μετατρέπουν τους χώρους των νοσοκομείων σε «πεδίο μάχης». «Έχουν τραυματίσει συναδέλφους με μαχαίρια, έχουν βγάλει καλάσνικοφ και πιστόλια σε νοσοκομεία απειλώντας γιατρούς και νοσηλευτές ».
Το κρίσιμο 24ωρο στο Θριάσιο και η παρερμηνεία της διαλογής ασθενών
Η ρίζα της έντασης εντοπίζεται συχνά στην άγνοια ή την άρνηση αποδοχής του ιατρικού πρωτοκόλλου της διαλογής (triage). «Τα νοσοκομεία δεν είναι τράπεζες για να τηρείται μια απλή σειρά προτεραιότητας», εξηγεί χαρακτηριστικά ο κ. Γιαννακός, περιγράφοντας το περιστατικό που έλαβε χώρα στο Θριάσιο. Στα ΤΕΠ, η προτεραιότητα καθορίζεται αποκλειστικά από τη βαρύτητα της κατάστασης του ασθενούς και το αν κινδυνεύει άμεσα η ζωή του.
Στη συγκεκριμένη εφημερία, οι γιατροί κλήθηκαν να διαχειριστούν ταυτόχρονα δύο περιστατικά: έναν ασθενή Ρομά με ένα χρόνιο πρόβλημα που έπρεπε να υποβληθεί σε αξονική τομογραφία, και έναν άλλον ασθενή με ανεύρυσμα, ο οποίος έπρεπε να οδηγηθεί εσπευσμένα για εμβολισμό καθώς βρισκόταν στα πρόθυρα του θανάτου. Η ιατρική επιλογή να προηγηθεί το επείγον ανεύρυσμα πυροδότησε την αντίδραση της ομάδας των συνοδών, αναδεικνύοντας το χάσμα που υπάρχει στην κατανόηση της λειτουργίας των επειγόντων.
Οι επιθέσεις αυτές, ωστόσο, δεν περιορίζονται σε φραστικές αντιπαραθέσεις. Ο πρόεδρος της ΠΟΕΔΗΝ περιέγραψε μια σοκαριστική πραγματικότητα, αναφέροντας ότι στο παρελθόν υγειονομικοί έχουν απειληθεί με όπλα και καλάσνικοφ, έχουν δεχθεί επιθέσεις με μαχαίρια, ενώ συνάδελφοί του έχουν νοσηλευτεί βαριά τραυματισμένοι με κατάγματα σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ). Παράλληλα, οι καταστροφές επεκτείνονται σε αυτοκίνητα και ζωτικές υποδομές του ΕΣΥ, καθιστώντας σαφές ότι η κατάσταση έχει εκτραχυνθεί επικίνδυνα.
Το νομικό κενό των σεκιούριτι και η πρόταση για το ειδικό σώμα της ΕΛ.ΑΣ.
Αναζητώντας πρακτικές λύσεις για την αναχαίτιση αυτού του κύματος βίας, ο κ. Γιαννακός ξεκαθάρισε ότι η απλή προσθήκη περισσότερων φυλάκων από ιδιωτικές εταιρείες (σεκιούριτι) δεν επαρκεί για να αλλάξει τα δεδομένα. Όταν οι δράστες δρουν οργανωμένα ή βρίσκονται υπό την επήρεια ουσιών, η διαχείρισή τους είναι αδύνατη με τα τρέχοντα μέσα.
Το βασικό πρόβλημα είναι θεσμικό: οι υπάλληλοι των ιδιωτικών εταιρειών σεκιούριτι βάσει νόμου δεν έχουν το δικαίωμα σωματικής επαφής, άσκησης νόμιμης βίας ή σύλληψης των ταραχοποιών.
Η μόνη τους επιλογή είναι να καλέσουν την Ελληνική Αστυνομία, όμως μέχρι να καταφθάσουν οι δυνάμεις της άμεσης δράσης, το επεισόδιο έχει συνήθως λήξει, αφήνοντας πίσω του τραυματίες και κατεστραμμένους χώρους.
Για τον λόγο αυτό, η ΠΟΕΔΗΝ καταθέτει μια συγκεκριμένη πρόταση πολιτικής υγείας: τη συνεργασία του Υπουργείου Υγείας με το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη για την επανενεργοποίηση ενός ειδικού σώματος ασφαλείας, στα πρότυπα εκείνου που λειτουργούσε με επιτυχία τις δεκαετίες του 1980 και του 1990. Πρόκειται για προσωπικό που θα λαμβάνει ειδική εκπαίδευση από την ΕΛ.ΑΣ., θα γνωρίζει τεχνικές αυτοάμυνας και, το κυριότερο, θα έχει τη νομική δικαιοδοσία να παρεμβαίνει άμεσα και να προχωρά σε συλλήψεις εντός του νοσοκομειακού χώρου, λειτουργώντας ως πραγματική αποτροπή. Η πρόταση προβλέπει το ειδικό αυτό σώμα να πληρώνεται από τον προϋπολογισμό των νοσοκομείων.
Το χρονικό της πυρκαγιάς στο Σισμανόγλειο και το μυστήριο της εξαφάνισης
Η ανάγκη για αυστηρό έλεγχο και ασφάλεια στα νοσοκομεία επιβεβαιώθηκε με τον πιο δραματικό τρόπο από την πρόσφατη πυρκαγιά που ξέσπασε στο Σισμανόγλειο νοσοκομείο. Η φωτιά εκδηλώθηκε στον 8ο θάλαμο μιας εκ των κλινικών και οδήγησε σε μια γιγαντιαία επιχείρηση, με αποτέλεσμα την εκκένωση τριών συνολικά κλινικών. Παρά το γεγονός ότι οι νοσηλευόμενοι μεταφέρθηκαν εγκαίρως και δεν κινδύνευσε άμεσα η σωματική τους ακεραιότητα από τις φλόγες, το νοσοκομείο οδηγήθηκε σε καθεστώς υπολειτουργίας, λόγω της ανακατανομής των ασθενών και των ζημιών στις υποδομές.
Γύρω από το περιστατικό, ωστόσο, εκτυλίχθηκε ένα θρίλερ καθώς, ασθενής ο οποίος νοσηλευόταν στον 8ο θάλαμο —στον χώρο δηλαδή όπου ξεκίνησε η φωτιά— εξαφανίστηκε μυστηριωδώς κατά τη διάρκεια του συμβάντος. Η Ελληνική Αστυνομία συνέλαβε τελικά τον δράστη, ο οποίος παραδέχτηκε ότι ο ίδιος έβαλε τη φωτιά.
Ο θάνατος της ασθενούς στα επείγοντα και τα ερωτηματικά της κρίσης
Το πιο τραγικό αποτύπωμα της συγκεκριμένης ημέρας στο Σισμανόγλειο ήταν η απώλεια μιας ανθρώπινης ζωής: Μια γυναίκα που νοσηλευόταν στο νοσοκομείο κατέληξε αμέσως μετά τη μεταφορά της στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο πρόεδρος της ΠΟΕΔΗΝ, η συγκεκριμένη ασθενής αντιμετώπιζε ήδη εξαιρετικά βαρύ και επιβαρυμένο ιατρικό ιστορικό με πολύ σοβαρά προβλήματα υγείας. Κατά τη μεταφορά της στα επείγοντα υπέστη ανακοπή καρδιάς, και παρά το γεγονός ότι οι γιατροί προχώρησαν άμεσα σε διασωλήνωση, δεν κατέστη δυνατό να κρατηθεί στη ζωή. Ο κ. Γιαννακός έσπευσε να διευκρινίσει ότι, αν και δεν μπορεί κανείς να μιλήσει με απόλυτη βεβαιότητα πριν την ολοκλήρωση των επίσημων πορισμάτων, δεν φαίνεται προς το παρόν ο θάνατός της να σχετίζεται άμεσα με την πυρκαγιά ή την εισπνοή καπνού, αλλά με την προχωρημένη υποκείμενη νόσο της. Η σύμπτωση ωστόσο του θανάτου με το χάος της εκκένωσης αναδεικνύει την πίεση κάτω από την οποία καλείται να λειτουργήσει το ΕΣΥ σε στιγμές κρίσης.
«Είναι σημαντικό, τέλος, να κατανοήσουν οι ασθενείς που προσέρχονται στα επείγοντα των νοσοκομείων ότι το προσωπικό δεν είναι μάγοι για να τους εξυπηρετήσουν όλους ταυτόχρονα. Δεν φταίνει οι εργαζόμενοι για τις μεγάλες ελλείψεις προσωπικού. Δεν είμαστε ούτε θαυματοποιοί για κάνουμε τους πάσχοντες να μην πονάνε! Χανουν την υπομονή τους οι συνοδοί όταν πονάει κάποιος δικός τους και βγάζουν όπλο».