Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα ολοένα και στενότερο περιθώριο για ουσιαστική δράση απέναντι στην κλιματική αλλαγή και τις επιπτώσεις της στην υγεία, σύμφωνα με τη νέα έκθεση του Lancet Countdown Europe για το 2026.
Τα ευρήματα καταδεικνύουν ότι, ενώ οι κίνδυνοι εντείνονται, η πολιτική και κοινωνική ανταπόκριση δεν ακολουθεί τον ίδιο ρυθμό, δημιουργώντας ένα ανησυχητικό χάσμα.
Όπως αναφέρουν οι συντάκτες της έκθεσης, οι επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης στη δημόσια υγεία καταγράφονται πλέον με αυξανόμενη ένταση σε ολόκληρη την γηραιά ήπειρο. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται σημαντική αύξηση των θανάτων που σχετίζονται με υψηλές θερμοκρασίες, ενώ οι προειδοποιήσεις για ακραία ζέστη έχουν πολλαπλασιαστεί. Η έκθεση σε καύσωνες δεν προκαλεί μόνο θερμοπληξία, αλλά συνδέεται και με διαταραχές ύπνου, επιδείνωση χρόνιων νοσημάτων και επιπλοκές στην εγκυμοσύνη.
Παράλληλα, η υποβάθμιση της ποιότητας του αέρα επιβαρύνει περαιτέρω τη δημόσια υγεία, αυξάνοντας τα περιστατικά αναπνευστικών και καρδιαγγειακών παθήσεων. Ωστόσο, οι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής δεν περιορίζονται μόνο σε άμεσες επιπτώσεις.
Η έκθεση αναδεικνύει και τις έμμεσες απειλές, όπως η ενίσχυση της επισιτιστικής ανασφάλειας λόγω της ανόδου της θερμοκρασίας και της εκτεταμένης ξηρασίας. Το 2023, περισσότεροι από ένα εκατομμύριο επιπλέον άνθρωποι στην Ευρώπη επηρεάστηκαν από μέτρια ή σοβαρή έλλειψη τροφής σε σύγκριση με προηγούμενες δεκαετίες. Την ίδια στιγμή, η αύξηση της θερμοκρασίας ευνοεί την εξάπλωση λοιμωδών νοσημάτων, καθώς διευρύνεται η γεωγραφική παρουσία εντόμων-φορέων. Ο κίνδυνος επιδημιών όπως ο δάγκειος πυρετός έχει αυξηθεί δραματικά, ενώ ανοδικές τάσεις καταγράφονται και σε άλλες ασθένειες όπως ο ιός του Δυτικού Νείλου και ο Chikungunya.
Παρά τα ανησυχητικά δεδομένα, η ανταπόκριση σε πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο παραμένει περιορισμένη. Η σύνδεση μεταξύ κλίματος και υγείας δεν αποτελεί ακόμη βασικό άξονα δημόσιας συζήτησης, ενώ η παρουσία του θέματος στον πολιτικό λόγο είναι ελάχιστη. Το χάσμα μεταξύ επιστημονικής γνώσης και πολιτικής δράσης κινδυνεύει να καθυστερήσει κρίσιμες παρεμβάσεις.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι υπάρχουν λύσεις με άμεσα οφέλη. Η στροφή προς καθαρές μορφές ενέργειας, η βελτίωση της ποιότητας του αέρα, η προστασία των ευάλωτων πληθυσμών και η ενίσχυση των συστημάτων υγείας μπορούν να μειώσουν τις επιπτώσεις και να ενισχύσουν την ανθεκτικότητα των κοινωνιών.
Το βασικό μήνυμα της έκθεσης είναι σαφές: το χρονικό περιθώριο για αποτελεσματική δράση περιορίζεται, αλλά δεν έχει ακόμη χαθεί. Η Ευρώπη καλείται να επιταχύνει τις πρωτοβουλίες της και να υιοθετήσει μια πιο συντονισμένη και εστιασμένη στην υγεία στρατηγική, εάν θέλει να αντιμετωπίσει με επιτυχία την κλιματική κρίση και τις συνέπειές της.