Από ένα αστείο ανάμεσα σε φίλους στη Μελβούρνη μέχρι την έναρξη του φετινού Movember σε μια ημερίδα στον Πειραιά, η ενημέρωση και η έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του προστάτη επιμένουν να βρίσκονται στο επίκεντρο.
Από τη Ρούλα Σκουρογιάννη
Οι περισσότεροι άνδρες θα πήγαιναν πρόθυμα στο συνεργείο για έναν περίεργο θόρυβο στο αυτοκίνητο. Για έναν περίεργο «θόρυβο» στον οργανισμό τους, όμως, συχνά περιμένουν. Σε αυτή την κοινωνική συνήθεια, το «θα περάσει» και το «δεν είναι τίποτα», απαντά ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα κινήματα υγείας στον κόσμο, και το σύμβολό του είναι ένα μουστάκι. Στις 1 Νοεμβρίου 2026, στη Δημοτική Πινακοθήκη Πειραιά, η Europa Uomo Hellas – Πανελλήνιος Σύλλογος για τον Καρκίνο του Προστάτη ξεκίνησε τον Movember, τον μήνα ευαισθητοποίησης για την ανδρική υγεία, με ημερίδα για τον καρκίνο του προστάτη και την έγκαιρη διάγνωσή του.
Από ένα αστείο στη Μελβούρνη σε παγκόσμιο κίνημα
Το Movember (από το «moustache» και το «November») ξεκίνησε στην Αυστραλία. Η αρχή του χρονολογείται στο 2003, όταν δύο φίλοι αποφάσισαν να φέρουν πίσω το μουστάκι ως αφορμή συζήτησης για την ανδρική υγεία. Η έμπνευση προήλθε από τη μητέρα ενός φίλου τους, που συγκέντρωνε χρήματα για την ευαισθητοποίηση γύρω από τον καρκίνο του μαστού. Το μουστάκι έγινε έτσι το αντίστοιχο της ροζ κορδέλας για τους άνδρες.
Μέσα σε λίγα χρόνια η ιδέα ξεπέρασε τα σύνορα της Αυστραλίας. Το 2007 οι καμπάνιες έφτασαν στον Καναδά, στην Ισπανία, στο Ηνωμένο Βασίλειο και στις ΗΠΑ. Σήμερα το Movember Foundation εστιάζει σε τρεις βασικούς τομείς: στον καρκίνο του προστάτη, στον καρκίνο των όρχεων και στην ψυχική υγεία των ανδρών με πρόληψη της αυτοκτονίας. Δεν περιορίζεται σε μια καμπάνια ενημέρωσης. Έως το 2024 είχε συγκεντρώσει 837 εκατομμύρια δολάρια για να χρηματοδοτήσει περισσότερα από 2.150 έργα ανδρικής υγείας.
Γιατί το Movember έγινε health trend
Στα χρόνια των social media, το Movember έδειξε ότι η δημόσια υγεία μπορεί να γίνει προσωπική και ορατή. Ένα μουστάκι στο πρόσωπο, μια φωτογραφία, μια πρόσκληση σε φίλους και συναδέλφους μετατρέπουν ένα «δύσκολο» θέμα σε κάτι που μπορεί κανείς να συζητήσει ανοιχτά. Ο στόχος ήταν εξαρχής να ξεκινήσει η κουβέντα: όπως σημειώνεται, οι άνδρες δεν είναι γενικά ομιλητικοί όταν πρόκειται για θέματα υγείας, και το Movember χρησιμοποιεί τον μήνα και το μουστάκι για να σπάσει αυτή τη σιωπή.
Η τάση αυτή συνδέεται με μια ευρύτερη αλλαγή: η ανδρική υγεία δεν περιορίζεται πια στις εξετάσεις ρουτίνας. Περιλαμβάνει την ψυχική ευεξία, την ενεργό ζωή και τη διάθεση να ζητάει κανείς βοήθεια. Το Movember ενώνει αυτά τα θέματα κάτω από ένα εύκολα αναγνωρίσιμο σύμβολο. Υπάρχει και ένα αντίβαρο: όπως επισημαίνεται σε σχετικό οδηγό, το μουστάκι μπορεί να ανοίξει τη συζήτηση, αλλά τον λόγο ύπαρξης της καμπάνιας τον δίνει η πρακτική δράση. Η πρακτική δράση είναι ο ιατρικός έλεγχος, το οικογενειακό ιστορικό και η στήριξη όσων αντιμετωπίζουν τη νόσο.
Ο καρκίνος του προστάτη με αριθμούς
Το ζήτημα είναι ευρύτερο από όσο συνήθως νομίζουμε. Ο καρκίνος του προστάτη είναι ο συχνότερα διαγιγνωσκόμενος καρκίνος στους άνδρες της Ευρώπης, και στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες αποτελεί την πρώτη ή τη δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο στους άνδρες. Σύμφωνα με δηλώσεις εκπροσώπων της ευρωπαϊκής κοινότητας ασθενών και ουρολόγων, σκοτώνει πάνω από 100.000 άνδρες κάθε χρόνο στην Ευρώπη.
Η έγκαιρη διάγνωση αλλάζει τα δεδομένα. Όταν η νόσος εντοπίζεται σε πρώιμο στάδιο, οι ασθενείς έχουν περισσότερες θεραπευτικές επιλογές και πιο διαχειρίσιμες παρενέργειες. Και επειδή οι προοπτικές και η καθημερινότητα του ασθενή δεν εξαρτώνται μόνο από την ίδια τη νόσο, αλλά και από το πότε και πώς θα εντοπιστεί, η ενημέρωση παίζει ρόλο ισάξιο με τη θεραπεία.
Η συζήτηση για το PSA: τι αλλάζει στην Ευρώπη
Για χρόνια, ο έλεγχος PSA (αντιγόνο ειδικό προστάτη) ήταν αντικείμενο έντονης διαφωνίας, κυρίως λόγω του κινδύνου της υπερδιάγνωσης και της υπερθεραπείας, δηλαδή του εντοπισμού και της θεραπείας όγκων που δεν θα προκαλούσαν ποτέ πρόβλημα. Τα τελευταία χρόνια το σκηνικό αλλάζει. Το Δεκέμβριο του 2022, το Συμβούλιο της ΕΕ ενέκρινε τη νέα σύσταση για τον προληπτικό έλεγχο του καρκίνου, η οποία αντικατέστησε εκείνη του 2003. Η σύσταση προσθέτει στον προληπτικό έλεγχο του μαστού, του παχέος εντέρου και του τραχήλου της μήτρας τον καρκίνο του προστάτη, του πνεύμονα και του στομάχου. Για τον προστάτη η λογική είναι η εξής: έλεγχος με PSA και, στη συνέχεια, μαγνητική τομογραφία (MRI) για όσους χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι υπάρχουν καλές επιστημονικές ενδείξεις για τα οφέλη οργανωμένου προγράμματος σε πληθυσμιακό επίπεδο, με προσαρμογή στο επίπεδο κινδύνου, ιδίως όταν συνδυάζεται με MRI. Την ίδια στιγμή προειδοποιούν ότι η τυχαία, ευκαιριακή μέτρηση PSA ενέχει κινδύνους υπερδιάγνωσης και υπερθεραπείας, ιδίως σε μεγαλύτερους άνδρες, και πρέπει να αποθαρρύνεται. Για τον λόγο αυτό βασική σύσταση είναι οι άνδρες να ενημερώνονται για τα πιθανά οφέλη και τις βλάβες του ελέγχου πριν υποβληθούν σε αυτόν. Η απόφαση για το πότε και με ποιον τρόπο θα γίνει ο έλεγχος είναι ατομική και ανήκει στον κάθε άνδρα, μαζί με τον ιατρό του.
Η ημερίδα του Πειραιά: ενημέρωση από πρώτο χέρι
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Europa Uomo Hellas άνοιξε τις δράσεις της για τον Movember 2026 με την ενημερωτική ημερίδα «Καρκίνος του Προστάτη – Η σημασία της έγκαιρης διάγνωσης». Πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 1 Νοεμβρίου 2026 στη Δημοτική Πινακοθήκη Πειραιά. Διοργανώθηκε σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας και Κοινωνικών Υπηρεσιών του Δήμου Πειραιά, υπό την αιγίδα του Δήμου και με την υποστήριξη του Γενικού Αντικαρκινικού Νοσοκομείου Πειραιά «Μεταξά».
Την εκδήλωση τίμησαν εκπρόσωποι της πολιτείας, της τοπικής αυτοδιοίκησης, της επιστημονικής κοινότητας και φορέων υγείας. Χαιρετισμό απηύθυναν ο Βουλευτής Α΄ Πειραιώς και Νήσων Νικόλαος Βλαχάκος και ο Διοικητής του νοσοκομείου «Μεταξά» Σαράντος Ευσταθόπουλος. Παρών ήταν και ο Γεώργιος Ζουπάνος, Αντιπρόεδρος της Ελληνικής Ουρολογικής Εταιρείας.
Οι εισηγήσεις: από τη διάγνωση στην καθημερινότητα
Οι επιστημονικές εισηγήσεις κάλυψαν ολόκληρη τη διαδρομή του άνδρα με καρκίνο του προστάτη, από την πρόληψη μέχρι τη ζωή μετά τη διάγνωση. Ο Παναγιώτης Μπαφαλούκος, Χειρουργός Ουρολόγος – Ανδρολόγος και Επιμελητής Α΄ της Ουρολογικής Κλινικής του νοσοκομείου «Μεταξά», μίλησε με θέμα «Καρκίνος του Προστάτη: Όσα πρέπει να γνωρίζει κάθε άνδρας». Στάθηκε στη σημασία της ενημέρωσης, στους παράγοντες κινδύνου και στην έγκαιρη διάγνωση.
Ο Ευάγγελος Φεργάδης, Παθολόγος – Ογκολόγος και Επιμελητής Β΄ της Παθολογικής – Ογκολογικής Κλινικής του ίδιου νοσοκομείου, παρουσίασε το θέμα «Η καθημερινότητα με τον Καρκίνο του Προστάτη». Επικεντρώθηκε στις θεραπευτικές επιλογές, στην παρακολούθηση της νόσου και στη διατήρηση της ποιότητας ζωής των ασθενών.
Η διατροφή, ένα θέμα γεμάτο μύθους και ημιτελείς πληροφορίες, είχε τη δική της θέση. Η Παναγιώτα Μήτρου, Παθολόγος – Διαβητολόγος και Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικού Μεταβολισμού και Διατροφής του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, ανέπτυξε το θέμα «Διατροφή και Καρκίνος του Προστάτη». Παρουσίασε επιστημονικά δεδομένα και ξεχώρισε τους μύθους από τις αλήθειες για τη διατροφή και τον τρόπο ζωής.
Την ημερίδα έκλεισε η οπτική του ασθενή. Ο Δημήτρης Δεληγιαννίδης, Πρόεδρος της Europa Uomo Hellas και Μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καρκίνου (ΕΛΛΟΚ), μίλησε με θέμα «Ο ασθενής στο επίκεντρο». Τόνισε τη σημασία της σωστής ενημέρωσης, της ενεργού συμμετοχής των ασθενών στις αποφάσεις που αφορούν την υγεία τους και της ουσιαστικής συνεργασίας με τους επαγγελματίες υγείας. Ακολούθησε ανοιχτή συζήτηση, όπου το κοινό έθεσε τα ερωτήματά του απευθείας στους ομιλητές.
Το μήνυμα: ενημέρωση, εξατομίκευση, συμμετοχή
Το μήνυμα της Europa Uomo Hellas συνοψίζεται σε τρεις έννοιες. Η έγκαιρη διάγνωση είναι καθοριστικός παράγοντας για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του καρκίνου του προστάτη. Η έγκυρη ενημέρωση και η εξατομικευμένη προσέγγιση είναι προϋποθέσεις για τη σωστή απόφαση. Και η ενεργός συμμετοχή του ασθενή είναι προϋπόθεση για την καλύτερη δυνατή φροντίδα και ποιότητα ζωής.
Με την ημερίδα του Πειραιά ο σύλλογος εγκαινίασε τις δράσεις του για τον Movember 2026. Συνεχίζει έτσι την προσπάθεια ενημέρωσης, ευαισθητοποίησης και υποστήριξης των ανδρών που αντιμετωπίζουν τον καρκίνο του προστάτη και των οικογενειών τους, με μια πεποίθηση: κανένας ασθενής δεν πρέπει να αισθάνεται μόνος. Φέτος, ο καλύτερος τρόπος να τιμήσει κανείς το Movember δεν είναι ένα μουστάκι. Είναι μια συζήτηση με τον γιατρό του.