Η πρόωρη εμμηνόπαυση, επιστημονικά γνωστή ως πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια, αποτελεί ένα βαρύ ιατρικό και ψυχολογικό φορτίο για χιλιάδες νέες γυναίκες, καθώς συνήθως οδηγεί σε οριστική υπογονιμότητα. Ωστόσο, μια νέα, ελπιδοφόρα επιστημονική ανακάλυψη έρχεται να ανατρέψει τα μέχρι τώρα δεδομένα. Σύμφωνα με μια μικρή πιλοτική μελέτη, ένα αντικαρκινικό φάρμακο που μετρά ήδη δεκαετίες κυκλοφορίας φαίνεται ότι μπορεί να επαναφέρει τη λειτουργία των ωοθηκών, επιτρέποντας στα ωάρια να ωριμάσουν ξανά.
Από τη Ρούλα Σκουρογιάννη
Το ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι ότι τρεις από τις δέκα γυναίκες που συμμετείχαν στην έρευνα κατάφεραν να φέρουν στον κόσμο υγιέστατα μωρά μετά τη θεραπεία τους με ριτουξιμάμπη (rituximab). Πρόκειται για μια δραστική ουσία που εγκρίθηκε για πρώτη φορά το 1997 για την καταπολέμηση καρκίνων του αίματος και κυκλοφορεί από τις εταιρείες Roche και Biogen με την εμπορική ονομασία Rituxan.
Τι συμβαίνει στην πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια και πώς λειτουργεί η νέα μέθοδος
Στην περίπτωση της πρόωρης ωοθηκικής ανεπάρκειας, οι ωοθήκες μιας γυναίκας σταματούν να λειτουργούν φυσιολογικά πριν από την ηλικία των 40 ετών. Στην εμφάνιση της πάθησης αυτής συνήθως εμπλέκονται γενετικοί παράγοντες, διάφορες παθήσεις, αλλά και αυτοάνοσοι μηχανισμοί, όπου το ίδιο το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται στον οργανισμό.
Η συγκεκριμένη μελέτη, τα αποτελέσματα της οποίας δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό NEJM Evidence*, επικεντρώθηκε σε 10 νέες γυναίκες με πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια αυτοάνοσης αιτιολογίας. Στις περιπτώσεις αυτές, το σώμα τους είχε αναγνωρίσει λανθασμένα τα ωοθυλάκια των ωοθηκών –δηλαδή τους σάκους που περιέχουν τα ωάρια– ως απειλή και τα είχε καταστρέψει. Όλες οι συμμετέχουσες υποβλήθηκαν σε διαδικασία ορμονικής διέγερσης των ωοθηκών δύο φορές: μία φορά πριν από τη λήψη του φαρμάκου και μία ακόμη φορά τέσσερις έως έξι μήνες μετά τη θεραπεία με ριτουξιμάμπη. Η ριτουξιμάμπη αποτελεί την πρώτη εγκεκριμένη αντικαρκινική ανοσοθεραπεία, η οποία ωστόσο χρησιμοποιείται ευρέως και για την αντιμετώπιση αυτοάνοσων νοσημάτων, όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα.
Τα εντυπωσιακά αποτελέσματα της ορμονικής διέγερσης
Η διαδικασία της ορμονικής διέγερσης περιλαμβάνει καθημερινές ενέσεις ορμονών, οι οποίες έχουν ως στόχο να παρακινήσουν τις ωοθήκες να ωριμάσουν ταυτόχρονα πολλά ωάρια. Πριν από τη χορήγηση της ριτουξιμάμπης, καμία από τις δέκα γυναίκες της μελέτης δεν ανταποκρίθηκε στη διέγερση αυτή. Μετά τη θεραπεία όμως, η εικόνα άλλαξε ριζικά: έξι από τις δέκα γυναίκες ανέπτυξαν ξανά ωοθυλάκια, γεγονός που κατέστησε εφικτή τη συλλογή και λήψη ωαρίων μέσω της ορμονικής διέγερσης.
Όπως επεσήμανε σε επίσημη δήλωσή της η επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας, δρ Angelica Lindén Hirschberg από το Ινστιτούτο Καρολίνσκα (Karolinska Institutet) της Σουηδίας, τα ευρήματα αυτά αποδεικνύουν ότι σε ορισμένες γυναίκες υπάρχει ακόμη ένα κρυφό απόθεμα ωαρίων. Αυτό το απόθεμα μπορεί να ενεργοποιηθεί εκ νέου, αρκεί να κατασταλεί η αυτοάνοση διαδικασία που μπλοκάρει τη λειτουργία του.
Υγιείς γεννήσεις και τα επόμενα βήματα της επιστημονικής έρευνας
Σε πέντε από τις γυναίκες που ανταποκρίθηκαν στη θεραπεία, τα ώριμα ωάρια που συλλέχθηκαν μπορέσαν είτε να καταψυχθούν είτε να γονιμοποιηθούν αμέσως. Στη συνέχεια, τρεις γυναίκες προχώρησαν σε εμβρυομεταφορά και όλες τους γέννησαν υγιή μωρά. Για λόγους ασφαλείας, η μεταφορά των εμβρύων στη μήτρα πραγματοποιήθηκε τουλάχιστον έναν χρόνο μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας με το αντικαρκινικό φάρμακο. Κατά τη διάρκεια της μελέτης καταγράφηκε μόνο μία σοβαρή παρενέργεια, η οποία όμως, σύμφωνα με τους ερευνητές, συνδέθηκε άμεσα με τη διαδικασία της ορμονικής διέγερσης και όχι με την ίδια την ανοσοθεραπεία.
Παρά τα εξαιρετικά ενθαρρυντικά μηνύματα, οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι απαιτούνται πλέον μεγαλύτερες μελέτες, προκειμένου να επιβεβαιωθούν αυτά τα πρώτα αποτελέσματα και να αποδειχθεί πέραν πάσης αμφιβολίας ότι η μέθοδος είναι απόλυτα ασφαλής για ευρεία χρήση. Μάλιστα, όπως ανακοίνωσε η ερευνητική ομάδα, μια τέτοια εκτενέστερη κλινική μελέτη βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη.