Τι σημαίνει πρακτικά αυτή εξέλιξη τόσο για την Ευρώπη συνολικά όσο και για τη χώρα μας ειδικότερα
Από τον Χαράλαμπο Πετρόχειλο
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υιοθέτησε επίσημα τις βασικές προτάσεις των επαγγελματιών υγείας στις 17 Σεπτεμβρίου υπερψηφίζοντας μια ολοκληρωμένη έκθεση – Joint Own-Initiative Report (με 514 ψήφους υπέρ, 61 κατά και 33 αποχές) όπου ενσωματώνεται πλήρως η στρατηγική των “3Rs” (Recruitment, Retention, Resilience) την οποία ζητούσαν επίμονα το Ευρωπαϊκό Όργανο Εκπροσώπησης των Φαρμακοποιών (PGEU – Pharmaceutical Group of the European Union) η Μόνιμη Επιτροπή Ευρωπαίων Γιατρών (CPME) η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Ενώσεων Νοσηλευτών (EFN) και το Συμβούλιο των Ευρωπαίων Οδοντιάτρων (Council of European Dentists).
Με κοινές παρεμβάσεις της μαζί με άλλους κορυφαίους υγειονομικούς φορείς της Ε.Ε., η PGEU τονίζει ότι οι ελλείψεις προσωπικού στα κοινοτικά φαρμακεία και την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας (ΠΦΥ) έχουν λάβει ανησυχητικές διαστάσεις. Το πρόβλημα εντείνεται από τη γήρανση του πληθυσμού, την αυξημένη πίεση στα συστήματα υγείας και το σοβαρό επαγγελματικό burnout.
Η ολοκληρωμένη πρόταση που συνδιαμόρφωσαν οι τρεις πανευρωπαϊκοί φορείς επαγγελματιών υγείας βασίζεται στο τρίπτυχο, όπως προαναφέρθηκε, των 3Rs: Recruitment (Προσέλκυση), Retention (Διατήρηση), Resilience (Ανθεκτικότητα).
Οι βασικοί άξονες και τα αιτήματα της PGEU περιλαμβάνουν:
- Αντιμετώπιση του Burnout & Βελτίωση Συνθηκών: Μείωση της γραφειοκρατίας, εξασφάλιση ανταγωνιστικών αμοιβών και διασφάλιση της ισορροπίας μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής, ώστε να ανακοπεί το κύμα πρόωρων συνταξιοδοτήσεων και αποχωρήσεων.
- Εκσυγχρονισμός της Εκπαίδευσης: Προσαρμογή των προγραμμάτων σπουδών Φαρμακευτικής στις σύγχρονες ανάγκες υγείας και ενίσχυση της διεπιστημονικής συνεργασίας από τα πανεπιστημιακά κιόλας χρόνια.
- Διεύρυνση του Ρόλου των Φαρμακοποιών στην ΠΦΥ: Αναγνώριση των κοινοτικών φαρμακείων ως βασικών πυλώνων υγείας. Η PGEU ζητά θεσμική και οικονομική στήριξη για υπηρεσίες όπως οι εμβολιασμοί, οι προσυμπτωματικοί έλεγχοι (screening) και η διαχείριση της χρόνιας φαρμακοθεραπείας, ελαφρύνοντας το βάρος από τα νοσοκομεία.
- Ψηφιακός Μετασχηματισμός με «Ανθρώπινο Πρόσωπο»: Αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων και του Ευρωπαϊκού Χώρου Δεδομένων Υγείας (EHDS) για τον περιορισμό των χρονοβόρων διοικητικών εργασιών, επιτρέποντας στους φαρμακοποιούς να αφιερώνουν περισσότερο χρόνο στην άμεση φροντίδα των ασθενών.
Ήδη από τον Ιούνιο του 2025 στο ετήσιο συνέδριο της η PGEU είχε θέσει το θέμα του προσωπικού ως βασικό πυλώνα στο ετήσιο συνέδριό της, όπου τονίστηκε η ανάγκη να αυξηθούν οι απόφοιτοι φαρμακευτικής και να βελτιωθούν οι συνθήκες εργασίας, ώστε να μην εγκαταλείπουν οι επαγγελματίες τον κλάδο.
Έναν χρόνο αργότερα, τον Ιούνιο του 2026 στη λογική της άσκησης πίεσης προς την ολομέλεια του Κοινοβουλίου και ενόψει των κρίσιμων ψηφοφοριών, ο Πρόεδρος της PGEU, Mikołaj Konstanty, δήλωσε δημόσια ότι «οι φαρμακοποιοί βιώνουν την κρίση του ανθρώπινου δυναμικού καθημερινά», πιέζοντας για την άμεση υιοθέτηση ενός ευρωπαϊκού πλάνου που θα βασίζεται στο τρίπτυχο “Recruitment, Retention, and Resilience” (Προσέλκυση, Διατήρηση και Ανθεκτικότητα)
Μετά την ψηφοφορία της 17ης Σεπτεμβρίου η PGEU χαιρέτισε την υπερψήφιση της έκθεσης πρωτοβουλίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την κρίση του υγειονομικού προσωπικού στην Ε.Ε.. Οι ευρωπαϊκοί φορείς εκπροσώπησης των υγειονομικών κάλεσαν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να μετατρέψει τις συστάσεις σε μια συγκεκριμένη, δεσμευτική στρατηγική.
Τι περιλαμβάνει η απόφαση που εγκρίθηκε
Η έκθεση πρωτοβουλίας που ψηφίστηκε προβλέπει:
- Αύξηση του προσωπικού κατά 1 εκατομμύριο: Συγκεκριμένα, τέθηκε ως στόχος η προσέλκυση ενός εκατομμυρίου επιπλέον επαγγελματιών υγείας στην Ε.Ε. έως το 2034, με χρηματοδότηση από τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της Ε.Ε. (2028–2034).]
- Δεσμευτικά όρια ασφαλούς στελέχωσης: Ζητείται η θεσμοθέτηση ενός δεσμευτικού πλαισίου που θα αντιμετωπίζει τα μη ασφαλή επίπεδα προσωπικού ως επαγγελματικό κίνδυνο.
- Δίκαιες αμοιβές και σταθερότητα: Προβλέπονται μέτρα για δίκαιη μισθοδοσία, εργασιακή ασφάλεια και ψυχολογική υποστήριξη για την αποτροπή του burnout.
Το επόμενο κρίσιμο βήμα
Αν και η υιοθέτηση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποτελεί ιστορικό ορόσημο, η έκθεση αυτή δεν παράγει ακόμα αυτόματα δεσμευτικό νόμο για τα κράτη-μέλη. Για τον λόγο αυτό, η PGEU και οι συνεργαζόμενοι φορείς ασκούν τώρα έντονη πίεση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Κομισιόν) και το Συμβούλιο της Ε.Ε., ώστε να μετατρέψουν άμεσα αυτές τις εγκεκριμένες συστάσεις σε επίσημη ευρωπαϊκή νομοθετική στρατηγική.
Η συζήτηση βρίσκεται πλέον στο αποκορύφωμά της, καθώς οι ευρωπαϊκοί φορείς προσπαθούν να μετατρέψουν τις διαπιστώσεις για τις ελλείψεις (περίπου 1,2 εκατομμύρια υγειονομικοί λείπουν συνολικά από την Ε.Ε.) σε εφαρμόσιμη νομοθεσία.
Η στάση των Ευρωβουλευτών
Οι Έλληνες ευρωβουλευτές που στήριξαν την πρωτοβουλία (από το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, τους Σοσιαλιστές και την Αριστερά) επικεντρώθηκαν στην ανάγκη να μπει τέλος στην εργασιακή εξουθένωση (burnout) και στις χαμηλές αμοιβές, που αποτελούν τις κύριες αιτίες της υποστελέχωσης στο ελληνικό ΕΣΥ και στα περιφερειακά φαρμακεία.
Στις παρεμβάσεις τους οι Έλληνες εκπρόσωποι έδωσαν έμφαση στην καταπολέμηση των ανισοτήτων στα νησιά. Υπογράμμισαν τη δραματική κατάσταση που βιώνουν οι κάτοικοι του Αιγαίου και των απομακρυσμένων περιοχών, επισημαίνοντας ότι η υιοθέτηση των «αναλογιών προσωπικού ανά ασθενή» (staffing ratios) που ζητά η έκθεση, πρέπει να εφαρμοστεί άμεσα και με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση στην ελληνική επαρχία.