Από τον Χαράλαμπο Πετρόχειλο
Θύμα της μεγάλης του ζήτησης φαίνεται να είναι το πρόγραμμα Pharmacy First το οποίο εφαρμόζεται εδώ και δύο χρόνια στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Η εν λόγω υπηρεσία η οποία ξεκίνησε να λειτουργεί στην Αγγλία στις 31 Ιανουαρίου 2024, επιτρέπει στους ασθενείς να παρακάμπτουν τις ουρές στα ιατρεία (GP) και να λαμβάνουν συμβουλές ή συνταγογραφούμενα φάρμακα απευθείας από τα τοπικά φαρμακεία για επτά κοινές παθήσεις. Συγκεκριμένα οι φαρμακοποιοί που μετέχουν στο Πρόγραμμα μπορούν να αξιολογήσουν τα συμπτώματα και, αν κριθεί απαραίτητο, να χορηγήσουν φάρμακα (όπως αντιβιοτικά ή αντιιικά) για Ιγμορίτιδα (σε άτομα άνω των 12 ετών), Πονόλαιμο (σε άτομα άνω των 5 ετών), Πόνο στο αυτί (σε παιδιά και νέους 1 έως 17 ετών), Μολυσμένο τσίμπημα εντόμου (σε ενήλικες και παιδιά άνω του 1 έτους), Μολυσματική τέρμινθο (σε ενήλικες και παιδιά άνω του 1 έτους), Έρπητα ζωστήρα (σε ενήλικες άνω των 18 ετών) και Απλή Ουρολοίμωξη (σε γυναίκες από 16 έως 64 ετών).
Το Πρόβλημα
Σύμφωνα με τον Pharmacists’ Defence Association (PDA), τον μεγαλύτερο οργανισμό μελών για φαρμακοποιούς στο Ηνωμένο Βασίλειο, ο οποίος εκπροσωπεί πάνω από 40.000 επαγγελματίες, ασκούμενους και φοιτητές και λειτουργεί ταυτόχρονα ως ένωση επαγγελματικής προστασίας και ως ανεξάρτητο συνδικάτο επισήμανε πριν λίγες μέρες ότι εξακολουθούν να υπάρχουν λιγότερα φαρμακεία ανοιχτά για λιγότερες ώρες, παρά τη σταθερή αύξηση του αριθμού των συνταγών και των υπηρεσιών που παρέχονται από τα φαρμακεία.
Ο PDA βασιζόμενος στα τελευταία στοιχεία της Αρχής Επιχειρηματικών Υπηρεσιών του NHS από τα πρώτα δύο χρόνια της υπηρεσίας Pharmacy First στην Αγγλία — από τον Φεβρουάριο του 2024 έως τον Ιανουάριο του 2026 — σημείωσε ότι υπάρχει μια «συνεπής μηνιαία αύξηση του συνολικού όγκου άνω του 25%, με τον συνολικό αριθμό των συμβουλών της Υπηρεσίας Pharmacy First να υπερβαίνει τα 6,2 εκατομμύρια».
«Έξι εκατομμύρια συμβουλευτικές υπηρεσίες, με την καθεμία να διαρκεί περίπου 15 λεπτά, απαιτούν σημαντικό χρόνο», ανέφερε η έκθεση.
Η έκθεση τόνισε επίσης ότι ο αριθμός των φαρμακευτικών συμβουλών έχει τριπλασιαστεί από περίπου 7,5 εκατομμύρια το 2021 σε πάνω από 25 εκατομμύρια το 2025, με σημαντική αύξηση από την πανδημία COVID-19.
Υποστήριξε επίσης ότι η πλειονότητα των αιθουσών συμβουλευτικής που εγκαταστάθηκαν τότε δεν είναι πλέον κατάλληλες για τον σκοπό τους.
«Η ανάγκη για καλύτερες, μεγαλύτερες και πιο κατάλληλες αίθουσες συμβουλευτικής θα γίνει ακόμη πιο εμφανής καθώς ο αριθμός των συνταγογραφούντων φαρμακοποιών συνεχίζει να αυξάνεται και με κάθε νεοεγγεγραμμένο φαρμακοποιό να έχει καθεστώς ανεξάρτητου συνταγογράφου», ανέφερε.
Η έκθεση σημείωσε επίσης αύξηση στον αριθμό των φαρμάκων που χορηγούνται με την πάροδο του χρόνου, μαζί με μείωση στον αριθμό των φυσικών φαρμακείων και στο ωράριο λειτουργίας των φαρμακείων.
«Έχουμε μια κατάσταση όπου υπάρχουν λιγότερα φαρμακεία, τα οποία είναι ανοιχτά για λιγότερες ώρες, αλλά που χορηγούν περισσότερες συνταγές και παρέχουν περισσότερες υπηρεσίες εντός αυτής της μικρότερης σε χρονική έκταση περιόδου λειτουργίας», ανέφερε.
Επικαλούμενη δεδομένα από την «Έρευνα εργατικού δυναμικού κοινοτικού φαρμακείου», η οποία έχει δημοσιευτεί πέντε φορές μεταξύ 2017 και 2024, η έκθεση του PDA επισημαίνει ότι τα φαρμακεία στην Αγγλία είχαν τον ίδιο αριθμό προσωπικού ισοδύναμου πλήρους απασχόλησης (full-time equivalent – FTE) ανά φαρμακείο (6,6) το 2024 σε σύγκριση με το 2021.
Υπήρχε επίσης ο ίδιος αριθμός φαρμακοποιών ανά φαρμακείο το 2024 σε σύγκριση με το 2021 (1,8 FTE το 2021 και το 2024) και λιγότεροι βοηθοί φαρμακείου (0,6 FTE το 2021 σε σύγκριση με το 0,4 FTE το 2024).
Το PDA ανέφερε ότι τα στοιχεία παρατηρήθηκαν «παρά τη σημαντική αύξηση των υπηρεσιών και του φόρτου εργασίας από τη συνταγογράφηση φαρμάκων».
Επίσης, αμφισβητεί τον τρόπο με τον οποίο η συνολική χωρητικότητα του συστήματος ή των εγκαταστάσεων του φαρμακείου είχε ληφθεί υπόψη στις εκκλήσεις για επέκταση των φαρμακευτικών υπηρεσιών, ιδίως του Pharmacy First.
Συστάσεις
Η έκθεση συνέστησε να συμμετέχουν εκπρόσωποι του εργατικού δυναμικού των φαρμακοποιών στις συμβατικές διαπραγματεύσεις, «ειδικά όταν εισάγονται νέες υπηρεσίες».
«Οποιαδήποτε αυξημένη χρηματοδότηση πρέπει να είναι κατάλληλα οριοθετημένη για να επιτευχθεί αύξηση του προσωπικού, η οποία πρέπει να περιλαμβάνει ένα μοντέλο δύο φαρμακοποιών και να επιτρέπει την επέκταση και βελτίωση της τρέχουσας χωρητικότητας των κλινικών αιθουσών συμβουλευτικής», πρόσθεσε.
Η Amandeep Doll, διευθύντρια Αγγλίας στο Βασιλικό Κολλέγιο Φαρμακευτικής, σχολίασε: «Το Pharmacy First ήταν ένα σημαντικό βήμα προς τα εμπρός στη χρήση της κλινικής εμπειρογνωμοσύνης των φαρμακοποιών για την ενίσχυση της πρόσβασης των ασθενών στην περίθαλψη. Η περαιτέρω επέκταση των φαρμακευτικών υπηρεσιών πρέπει να υποστηριχθεί από επενδύσεις σε εργατικό δυναμικό, δεξιότητες και υποδομές, ώστε οι φαρμακευτικές ομάδες να μπορούν να συνεχίσουν να παρέχουν υψηλής ποιότητας περίθαλψη στους ασθενείς».
Η Leyla Hannbeck, διευθύνουσα σύμβουλος του Συνδέσμου Ανεξάρτητων Φαρμακείων, δήλωσε: «Τα κοινοτικά φαρμακεία είναι η μπροστινή πόρτα του Εθνικού Συστήματος Υγείας (NHS), είμαστε στην ευχάριστη θέση να παρέμβουμε και να υποστηρίξουμε το NHS, αλλά χωρίς ένα σωστά χρηματοδοτούμενο και βιώσιμο μοντέλο που αντιμετωπίζει αυτές τις συστημικές προκλήσεις, συμπεριλαμβανομένης μιας γελοίας κατάστασης όπου τα φαρμακεία αναμένεται να χορηγούν με ζημία σε περιόδους ελλείψεων και αύξησης τιμών, η πρόσβαση θα συνεχίσει να συρρικνώνεται και οι ασθενείς είναι αυτοί που τελικά θα επωμιστούν το κόστος.
Είναι απαραίτητο στις τρέχουσες διαπραγματεύσεις χρηματοδότησης, η κυβέρνηση να προσφέρει μια βιώσιμη διευθέτηση. Εάν η προσφορά της κυβέρνησης είναι ανεπαρκής, ο τομέας θα φτάσει σε οριακό σημείο».
Το Υπουργείο Υγείας υπέρ των φαρμακοποιών
Πάντως το Υπουργείο Υγείας της Αγγλίας φαίνεται πως στις αποφάσεις του για τη μελλοντική παροχή υπηρεσιών θα λάβει υπόψη την «Έρευνα εργατικού δυναμικού των κοινοτικών φαρμακείων» του 2025, τα αποτελέσματα της οποίας δεν έχουν ακόμη δημοσιευτεί.
«Έχουμε δώσει στον τομέα μια χρηματοδοτική ενίσχυση σχεδόν 617 εκατομμυρίων λιρών σε διάστημα δύο ετών, περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο τομέα του NHS, και επεκτείνουμε τον ρόλο των φαρμακοποιών και των βοηθών φαρμακείων για να αξιοποιήσουν καλύτερα τις δεξιότητές τους», δήλωσε εκπρόσωπος του Υπουργείου.
«Οι κοινοτικοί φαρμακοποιοί βρίσκονται στην καρδιά της τοπικής υγειονομικής περίθαλψης, γι’ αυτό και εργαζόμαστε σκληρά για να ανατρέψουμε μια δεκαετία υποχρηματοδότησης και παραμέλησης που άφησε τον τομέα στο χείλος της κατάρρευσης».
Είναι ξεκάθαρο πως σε κάθε βήμα που γίνεται για τη βελτίωση του όποιου συστήματος υγείας τα βήματα θα πρέπει να γίνονται προσεκτικά λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες, τις τρέχουσες συνθήκες αλλά και τα αποτελέσματα των όποιων παρεμβάσεων.
Ίσως σε αυτή τη λογική βλέπουμε συχνά τους εκπροσώπους των φαρμακοποιών, όταν ερωτώνται για θέματα διεκδικήσεων να εμφανίζονται συγκρατημένοι τονίζοντας ότι ο στόχος πάντα είναι το καλύτερο δυνατό αλλά πρέπει να προσεγγίζεται με προσεκτικά βήματα.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα τα όσα ανέφερε ο Γενικός Γραμματέας του Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου κ. Μανόλης Κατσαράκης απαντώντας σε συνέντευξη του για τα Φάρμακα Υψηλού Κόστους (ΦΥΚ) για το αν θεωρεί ότι θα ανοίξει ο δρόμος προς τα ιδιωτικά φαρμακεία σε όλες τις κατηγορίες ΦΥΚ. Όπως είπε «Θα ανοίξει μια συζήτηση για το ποιες θα είναι οι επόμενες κατηγορίες, οι οποίες θα ενταχθούν στο φαρμακείο. Πάμε βήμα-βήμα μια διαδικασία, η οποία ελπίζω να τελεσφορήσει υπέρ των ασφαλισμένων».