Για δεκαετίες, ο ιός Σαμόντα (Shamonda) ήταν ένα ζήτημα που απασχολούσε κυρίως κτηνοτρόφους και κτηνιάτρους. Αυτό άλλαξε όταν οι γαλλικές αρχές ανακοίνωσαν την πρώτη καταγεγραμμένη ανίχνευσή του σε άνθρωπο, έναν ασθενή που πέθανε στη Λυών στις αρχές Οκτωβρίου.
Από τη Ρούλα Σκουρογιάννη
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) απάντησε με καθησυχαστικό τόνο. Εκτιμά ότι πρόκειται για μεμονωμένο περιστατικό και ότι η περαιτέρω εξάπλωση είναι απίθανη, χωρίς να παραλείπει να σημειώσει ότι παρακολουθεί την κατάσταση.
Τι ανακοίνωσε η Γαλλία
Σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, ο ιός ανιχνεύθηκε σε ασθενή με σοβαρή ανοσοκαταστολή, ο οποίος νοσηλευόταν στα Hospices Civils de Lyon για σοβαρή πάθησή του και πέθανε στις αρχές Οκτωβρίου. Οι έρευνες που έχουν γίνει ως τώρα δείχνουν ότι οι εγκεφαλικές επιπλοκές που εμφάνισε πριν από τον θάνατό του συνδέονται πολύ πιθανά με τη λοίμωξη από τον ιό.
Το υπουργείο χαρακτήρισε το περιστατικό «εξαιρετικό», επισημαίνοντας ότι, παρά τις δεκαετίες κυκλοφορίας του ιού σε Αφρική και Ασία, δεν είχε τεκμηριωθεί κρούσμα σε άνθρωπο. Με βάση τα σημερινά δεδομένα δεν έχει εντοπιστεί κίνδυνος για τον γενικό πληθυσμό. Ο ΠΟΥ και το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC) έχουν ενημερωθεί.
Πώς πιστεύεται ότι μολύνθηκε ο ασθενής
Οι αρχές εκτιμούν ότι ο ασθενής μολύνθηκε από το τσίμπημα ενός μολυσμένου εντόμου του γένους Culicoides, δηλαδή μικρής σκνίπας, στην ανατολική Γαλλία. Εκεί ο ιός κυκλοφορούσε στα ζώα την άνοιξη και το καλοκαίρι. Σύμφωνα με το ECDC, το συγκεκριμένο είδος σκνίπας που ενεπλάκη στην περίπτωση αυτή παραμένει άγνωστο.
Τι λέει ο ΠΟΥ
Σε δήλωσή του, ο ΠΟΥ ανέφερε ότι, με βάση τις τρέχουσες πληροφορίες και όσα είναι γνωστά για τη μετάδοση ιών με κοινά γενετικά χαρακτηριστικά, πρόκειται για ένα μεμονωμένο κρούσμα σε άνθρωπο και είναι απίθανο να οδηγήσει σε ευρύτερη εξάπλωση αυτή τη στιγμή. Ο Οργανισμός υπογράμμισε ότι ο ιός εντοπίζεται συνήθως σε εκτρεφόμενα ζώα και ότι παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις. Η εκτίμηση βασίζεται δηλαδή κυρίως σε συγκρίσεις με συγγενικούς ιούς και όχι σε εκτεταμένα δεδομένα για τον ίδιο τον Σαμόντα στον άνθρωπο, αφού μέχρι τώρα δεν υπήρχαν.
Τι είναι ο Σαμόντα και πόσο παλιός είναι
Ο ιός ανήκει στο γένος των ορθομπουνιαϊών (Orthobunyavirus) και μεταδίδεται από μικρά έντομα που τσιμπούν, όπως οι σκνίπες Culicoides. Εντοπίστηκε για πρώτη φορά στη Νιγηρία στα μέσα της δεκαετίας του 1960 και έκτοτε καταγράφηκε σποραδικά σε βοοειδή στη Δυτική, Ανατολική και Νότια Αφρική, καθώς και στην Ιαπωνία. Προσβάλλει κυρίως βοοειδή, αλλά έχει ανιχνευθεί και σε πρόβατα, κατσίκες, άλογα και αλπακά. Στα βοοειδή, η λοίμωξη μπορεί να προκαλέσει πυρετό, διάρροια και μειωμένη παραγωγή γάλακτος.
Το καλοκαίρι του 2026 ο ιός ανιχνεύθηκε για πρώτη φορά στην Ευρώπη, σε κτηνοτροφικές μονάδες της Γαλλίας. Στη χώρα αναφέρθηκαν επίσης μολύνσεις σε μικρά μηρυκαστικά και ιπποειδή.
Μια οικογένεια που ήδη γνωρίζει η Ευρώπη
Ο Σαμόντα ανήκει στην ίδια ομάδα ιών με τον ιό Schmallenberg, που εμφανίστηκε στη Βόρεια Ευρώπη το 2011 και προκάλεσε προβλήματα σε βοοειδή και πρόβατα. Η γενετική ανάλυση έχει δείξει ότι ο Schmallenberg προέκυψε από ανασυνδυασμό του Σαμόντα με έναν άλλο συγγενικό ιό, τον Sathuperi. Η συγγένεια αυτή εξηγεί γιατί οι ειδικοί βασίζονται σε γνώσεις από «ξαδέλφια» του ιού για να εκτιμήσουν τον κίνδυνο.
Γιατί έχει σημασία ότι ο ασθενής ήταν ανοσοκατεσταλμένος
Το σημαντικότερο στοιχείο του περιστατικού είναι ότι αφορά άνθρωπο με σοβαρά εξασθενημένο ανοσοποιητικό. Σε τέτοιους ασθενείς, ιοί που σε υγιείς ανθρώπους δεν προκαλούν νόσο μπορεί να βρουν «ανοιχτή πόρτα». Αυτός είναι και ο λόγος που οι αρχές τονίζουν ότι δεν προκύπτει απειλή για τη δημόσια υγεία. Παράλληλα, το κρούσμα δείχνει ότι οι αρχές πρέπει να παρακολουθούν και ιούς των ζώων που ως τώρα θεωρούνταν αβλαβείς για τον άνθρωπο, ιδίως όταν εμφανίζονται σε νέες περιοχές.
Τι σημαίνει για το κοινό
Προς το παρόν δεν υπάρχει ειδική σύσταση για τον γενικό πληθυσμό, και ούτε ο ΠΟΥ ούτε οι γαλλικές αρχές ανέφεραν κάποιο μέτρο. Ισχύουν οι γνωστές γενικές προφυλάξεις έναντι των τσιμπημάτων εντόμων, ειδικά για όσους ζουν ή εργάζονται κοντά σε κτηνοτροφικές μονάδες. Οι ασθενείς με σοβαρή ανοσοκαταστολή καλό είναι να συζητούν με τον γιατρό τους κάθε ανησυχία. Οι έρευνες συνεχίζονται, και τα επόμενα στοιχεία από τη Γαλλία και το ECDC θα δείξουν αν το περιστατικό θα μείνει μοναδικό.