Από τη Γιάννα Τριανταφύλλη.
Η Ευρωπαϊκή Έκθεση Υγείας του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), που δόθηκε στη δημοσιότητα σήμερα, προειδοποιεί ότι οι Ευρωπαίοι πολίτες αντιμετωπίζουν «σοβαρές δια βίου κρίσεις υγείας», καθώς οι περισσότερες χώρες της Ευρώπης αντιμετωπίζουν μια αυξανόμενη κρίση ψυχικής υγείας μεταξύ των νέων, τη στασιμότητα της κάλυψης των εμβολιασμών και τα υψηλά ποσοστά χρόνιων ασθενειών όπως η παχυσαρκία και οι καρδιακές παθήσεις.
Επιπλέον, τα συστήματα υγείας δεν είναι έτοιμα για μελλοντικές καταστάσεις έκτακτης ανάγκης για την υγεία, οι οποίες επιδεινώνονται υπό την αυξανόμενη απειλή της κλιματικής αλλαγής και της γήρανσης του πληθυσμού.
Η Ευρωπαϊκή Έκθεση Υγείας του ΠΟΥ, που δημοσιεύεται κάθε τρία χρόνια, εξετάζει την κατάσταση της υγείας σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή περιοχή, η οποία περιλαμβάνει 53 χώρες στην Ευρώπη, τον Καύκασο και την Κεντρική Ασία.
Σύμφωνα με τα ευρήματα της έκθεσης, 1 στους 6 ανθρώπους στην Ευρώπη πεθαίνει πριν από την ηλικία των 70 ετών από μη μεταδοτικές ασθένειες, όπως καρδιαγγειακές παθήσεις, καρκίνος, διαβήτης ή χρόνιες παθήσεις του αναπνευστικού.
Η άνοια παραμένει μια από τις κύριες αιτίες εξάρτησης και αναπηρίας μεταξύ των ηλικιωμένων. Τις τελευταίες δεκαετίες υπήρξε μια κατακόρυφη αύξηση στο ποσοστό των θανάτων που προκαλούνται από τη νόσο του Αλτσχάιμερ και άλλες άνοιες. Το 2019, η άνοια επηρέασε περισσότερους από 14 εκατομμύρια ανθρώπους στην Περιφέρεια και ο επιπολασμός της νόσου αναμένεται να διπλασιαστεί μέχρι το 2030.
Επιπλέον, η περιοχή της Ευρώπης έχει την υψηλότερη κατανάλωση αλκοόλ στον κόσμο, με μέσο όρο 8,8 λίτρα καθαρού αλκοόλ ανά ενήλικα ετησίως, με την ΕΕ να καταγράφει την υψηλότερη πρόσληψη. Η χρήση καπνού στους ενήλικες παραμένει στο υψηλό ποσοστό του 25,3% και η παχυσαρκία, που επηρεάζει επί του παρόντος το 1/4 τω ενηλίκων αυξάνεται σταθερά.
«Ολόκληρη η περιοχή πρέπει να αντιμετωπίσει τις βαθύτερες αιτίες των χρόνιων ασθενειών, από τη χρήση καπνού και αλκοόλ έως την κακή πρόσβαση σε υγιεινά και θρεπτικά τρόφιμα, την ατμοσφαιρική ρύπανση και την έλλειψη σωματικής δραστηριότητας», δήλωσε ο περιφερειακός διευθυντής του ΠΟΥ για την Ευρώπη, Δρ Hans Henri P. Kluge.
Σύμφωνα με την έκθεση, καθώς οι οικονομικοί και ανθρώπινοι πόροι περιορίζονται όλο και περισσότερο, η πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη γίνεται πιο δύσκολη.
«Στα 25 από τα 53 κράτη μέλη μας εκτιμάται ότι το 5% των νοικοκυριών βιώνουν καταστροφικές δαπάνες για την υγεία, πράγμα που σημαίνει ότι το κόστος υγειονομικής περίθαλψης τα εμποδίζει να καλύψουν άλλες βασικές ανάγκες, όπως τρόφιμα και ενέργεια. Η διασφάλιση καλής υγείας για μια ζωή σημαίνει στρατηγική επένδυση σε συστήματα υγείας για να διασφαλιστεί ότι η κάλυψη είναι πραγματικά καθολική», εξηγεί η Δρ Natasha Azzopardi-Muscat, Διευθύντρια του ΠΟΥ/Ευρώπης για τις Πολιτικές και τα Συστήματα Υγείας Χώρας.
Κρίσιμα ζητήματα υγείας παιδιών και εφήβων
Η Ευρωπαϊκή Έκθεση Υγείας του ΠΟΥ διαπίστωσε επίσης ότι η βρεφική θνησιμότητα ποικίλλει σημαντικά μεταξύ των χωρών και σχεδόν 76.000 παιδιά πεθαίνουν πριν από τα πέμπτα τους γενέθλια κάθε χρόνο, συνήθως λόγω επιπλοκών πρόωρου τοκετού, ασφυξίας κατά τη γέννηση, συγγενών καρδιακών ανωμαλιών, λοιμώξεων του κατώτερου αναπνευστικού, νεογνικής σήψης ή άλλων λοιμώξεων.
Επιπλέον, τα ποσοστά εμβολιασμού ρουτίνας παραμένουν στάσιμα, γεγονός που οδηγεί σε αναζωπύρωση ασθενειών που μπορούν να προληφθούν. Για παράδειγμα, τα κρούσματα ιλαράς σε 41 χώρες μέλη του ΠΟΥ στην Ευρώπη παρουσίασαν 30πλάσια αύξηση το 2023 σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, καταγράφοντας περισσότερα από 58.000 κρούσματα ιλαράς.
Η κακή ψυχική υγεία είναι επίσης μια αυξανόμενη τάση μεταξύ των παιδιών και των εφήβων. Εκτιμάται ότι, 1 στους 5 έφηβους στην Ευρώπη αντιμετωπίζει προβλήματα ψυχικής υγείας, με την αυτοκτονία να είναι η κύρια αιτία θανάτου μεταξύ των ατόμων ηλικίας 15 έως 29 ετών. Ο διαδικτυακός εκφοβισμός έχει γίνει επίσης μια σημαντική ανησυχία, επηρεάζοντας το 15 τοις εκατό των εφήβων.
Ο ανθυγιεινός τρόπος ζωής είναι επίσης μια ανησυχητική τάση, σύμφωνα με την έκθεση, με σχεδόν 1 στα 3 παιδιά σχολικής ηλικίας υπέρβαρα και 1 στα 8 να ζει με παχυσαρκία. Η χρήση καπνού παραμένει «απαράδεκτα υψηλή», με το 11% των εφήβων να έχει χρησιμοποιήσει κάποια μορφή προϊόντων καπνού το 2022, συμπεριλαμβανομένων των ηλεκτρονικών τσιγάρων.
Σύμφωνα με τον Δρ Kluge, τον περιφερειακό διευθυντή του ΠΟΥ για την Ευρώπη, «η έκθεση υποδεικνύει ότι οι δεσμοί υγείας είναι παρόντες σε ολόκληρο τον κύκλο της ζωής ενός ανθρώπου. Ένα υγιές παιδί έχει περισσότερες πιθανότητες να γίνει ένας υγιής έφηβος, ένας υγιής ενήλικας και αργότερα, ένας υγιής ηλικιωμένος. Τα συμπεράσματα της έκθεσης είναι πιο κρίσιμα από ποτέ άλλοτε καθώς, για πρώτη φορά διαπιστώνεται ότι στην Ευρωπαϊκή Περιφέρεια υπάρχουν περισσότερα άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών από ό,τι νεαρά άτομα κάτω των 15 ετών».
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, χρησιμοποιώντας την Ευρωπαϊκή Έκθεση Υγείας ως βασική πηγή αξιόπιστων δεδομένων, έχει ξεκινήσει μια ολοκληρωμένη διαδικασία διαβούλευσης και με τα 53 κράτη μέλη της Ευρώπης για να χαράξει τις προτεραιότητες και τις δράσεις που πρέπει να υλοποιηθούν τα επόμενα πέντε χρόνια.