Εξαιρούνται μόνο οι εταιρείες που κατασκευάζουν εργοστάσια στο αμερικανικό έδαφος – Πιθανές συνέπειες για την εμπορική συμφωνία με την Ε.Ε.
Σε μία αιφνιδιαστική και άκρως επιθετική κίνηση απέναντι στη φαρμακοβιομηχανία, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την Πέμπτη ότι από την 1η Οκτωβρίου 2025 θα επιβληθεί δασμός 100% σε όλα τα εισαγόμενα επώνυμα ή πατενταρισμένα φάρμακα. Από το μέτρο εξαιρούνται μόνο όσες εταιρείες έχουν ήδη ξεκινήσει την κατασκευή παραγωγικής μονάδας στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η απόφαση, που συνοδεύτηκε από νέους δασμούς σε βαρέα φορτηγά, έπιπλα κουζίνας και μπάνιου, καθώς και σε άλλα καταναλωτικά αγαθά, αιτιολογήθηκε από τον Λευκό Οίκο με το επιχείρημα της «εθνικής ασφάλειας» και την ανάγκη μείωσης της εξάρτησης των ΗΠΑ από ξένες εισαγωγές. Πρόκειται για το πιο σκληρό μέτρο εμπορικής πολιτικής που έχει ληφθεί στον τομέα του φαρμάκου τις τελευταίες δεκαετίες.
Οι άμεσες αντιδράσεις των αγορών ήταν έντονες, με τις μετοχές φαρμακευτικών κολοσσών στην Ασία να καταγράφουν πτώση, ενώ οι αμερικανικές εταιρείες που έχουν ήδη επενδύσει σε εγχώρια παραγωγή φαίνεται να βγαίνουν κερδισμένες. Η Eli Lilly, η οποία ανακοίνωσε πρόσφατα επένδυση ύψους 5 δισ. δολαρίων για νέο εργοστάσιο στη Βιρτζίνια, παρουσιάζεται ως χαρακτηριστικό παράδειγμα. Από την πλευρά του, ο σύνδεσμος φαρμακοβιομηχανίας PhRMA προειδοποίησε ότι το νέο καθεστώς μπορεί να αποθαρρύνει επενδύσεις και να προκαλέσει στρεβλώσεις στην αγορά.
Οι πιθανές επιπτώσεις για το αμερικανικό σύστημα υγείας είναι σημαντικές. Αναλυτές εκτιμούν ότι η επιβάρυνση των εισαγόμενων προϊόντων θα μετακυλιστεί στις τιμές, με αποτέλεσμα αυξημένο κόστος για τους ασθενείς και τα δημόσια ασφαλιστικά ταμεία, όπως το Medicare και το Medicaid. Ταυτόχρονα, δημιουργούνται φόβοι για ελλείψεις σε κρίσιμες θεραπείες που δύσκολα μπορούν να παραχθούν εντός ΗΠΑ, γεγονός που θέτει σε κίνδυνο την απρόσκοπτη πρόσβαση των ασθενών σε καινοτόμα φάρμακα.
Σε διεθνές επίπεδο, η κίνηση της Ουάσιγκτον ανοίγει νέο μέτωπο με τους εμπορικούς εταίρους της. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία διατηρεί ειδικό πλαίσιο συμφωνιών με τις ΗΠΑ για χαμηλούς ή μηδενικούς δασμούς σε σειρά προϊόντων, βλέπει πλέον αυτήν την ισορροπία να τίθεται υπό σοβαρή αμφισβήτηση. Εφόσον η αμερικανική απόφαση θεωρηθεί παραβίαση των συμφωνημένων κανόνων, η Κομισιόν ενδέχεται να προσφύγει στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου ή να επιβάλλει αντίμετρα σε αμερικανικά προϊόντα. Ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να οδηγήσει σε εμπορικό πόλεμο με απρόβλεπτες συνέπειες για το διμερές εμπόριο.
Για την Ελλάδα και την ευρωπαϊκή φαρμακοβιομηχανία συνολικά, οι εξελίξεις σηματοδοτούν αυξημένη αβεβαιότητα. Εταιρείες που εξάγουν φάρμακα ή πρώτες ύλες προς τις ΗΠΑ κινδυνεύουν να χάσουν σημαντικό μερίδιο αγοράς, εκτός αν προχωρήσουν σε επενδύσεις επί αμερικανικού εδάφους. Η ανάγκη για στρατηγική αναπροσαρμογή είναι πλέον πιο επιτακτική από ποτέ, την ώρα που οι γεωπολιτικές εντάσεις απειλούν να μετατραπούν σε εμπόδιο για την παγκόσμια πρόσβαση σε φάρμακα.
Με τους δασμούς αυτούς, ο Ντόναλντ Τραμπ επιχειρεί να στείλει ένα ξεκάθαρο μήνυμα: οι Ηνωμένες Πολιτείες θέλουν την παραγωγή φαρμάκων εντός συνόρων τους. Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι αν αυτή η πολιτική θα ενισχύσει πραγματικά την αμερικανική βιομηχανία ή αν θα πυροδοτήσει ένα νέο κύμα διεθνών εμπορικών εντάσεων, με θύμα τελικά τον ασθενή.