Μια σημαντική ανατροπή στον τρόπο με τον οποίο οι γιατροί αξιολογούν και διαχειρίζονται τον καρδιαγγειακό κίνδυνο φέρνουν οι νέες επιστημονικές κατευθυντήριες οδηγίες. Σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες που δημοσιεύτηκαν στο επιστημονικό περιοδικό JAMA, οι αλλαγές αυτές αναμένεται να αυξήσουν αισθητά τον αριθμό των ανθρώπων στους οποίους θα συνιστάται η λήψη στατινών —των φαρμάκων που μειώνουν τα επίπεδα της χοληστερόλης στο αίμα.
Από τη Ρούλα Σκουρογιάννη
Οι αναθεωρημένες συστάσεις* εκδόθηκαν από κοινού από την Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία (AHA), το Αμερικανικό Κολλέγιο Καρδιολογίας (ACC) και άλλους έγκριτους επιστημονικούς φορείς. Η βασική διαφορά έγκειται στην οπτική γωνία: αντί οι γιατροί να εκτιμούν την πιθανότητα εμφάνισης καρδιαγγειακού επεισοδίου σε βάθος δεκαετίας ξεκινώντας από την ηλικία των 40 ετών, πλέον καλούνται να αξιολογούν τον κίνδυνο σε βάθος αρκετών δεκαετιών, αρχίζοντας ήδη από τα 30 έτη.
Η μετατόπιση της πρόληψης στις νεότερες ηλικίες
Μέχρι σήμερα, η συνήθης ιατρική πρακτική για άτομα 30 έως 40 ετών με ανεβασμένη χοληστερόλη επικεντρωνόταν σχεδόν αποκλειστικά στις αλλαγές του τρόπου ζωής, όπως η ισορροπημένη διατροφή και η τακτική σωματική άσκηση. Με τα νέα δεδομένα, η φαρμακευτική αγωγή με στατίνες μπαίνει στο τραπέζι ακόμα και για άτομα με χαμηλό βραχυπρόθεσμο κίνδυνο (κάτω από 3% πιθανότητα για έμφραγμα ή εγκεφαλικό στη δεκαετία), εφόσον ο μεσοπρόθεσμος κίνδυνος σε βάθος 30ετίας ξεπερνά το 10%.
Παράλληλα, οι στόχοι για την «κακή» χοληστερόλη (LDL) γίνονται πολύ πιο αυστηροί. Για την πλειονότητα των ασθενών χωρίς ιστορικό καρδιαγγειακών επεισοδίων, ο στόχος πέφτει πλέον στο 70 mg/dL, ενώ για τους ασθενείς υψηλού κινδύνου διαμορφώνεται στο 55 mg/dL.
Εκατομμύρια νέοι υποψήφιοι για φαρμακευτική αγωγή
Οι επιπτώσεις αυτών των αλλαγών στον πληθυσμό είναι εντυπωσιακές. Μία από τις δημοσιευμένες μελέτες** υπολογίζει ότι, λόγω των χαμηλότερων στόχων LDL και της μακροπρόθεσμης αξιολόγησης, οι στατίνες θα συνιστώνται σε επιπλέον 21,5 εκατομμύρια Αμερικανούς. Αυτό ανεβάζει τον συνολικό αριθμό στους 87,5 εκατομμύρια, καλύπτοντας το 56,6% των ενηλίκων ηλικίας 30 έως 79 ετών.
Ο επικεφαλής της μελέτης, Dr. Timothy S. Anderson από το Πανεπιστήμιο του Πίτσμπουργκ, χαρακτήρισε αυτή τη διευρυμένη οπτική ως μια πραγματική «κοσμογονία» στον τρόπο που οι γιατροί θα συμβουλεύουν εφεξής τους ασθενείς τους.
Η συσσώρευση του κινδύνου και τα επιστημονικά ερωτήματα
Τα παρατηρησιακά δεδομένα δείχνουν ότι όσο περισσότερα χρόνια εκτίθεται ο οργανισμός σε υψηλά επίπεδα φλεγμονωδών μορίων χοληστερόλης, τόσο μεγαλύτερος είναι ο μελλοντικός κίνδυνος για εμφράγματα και εγκεφαλικά επεισόδια. Ωστόσο, ο Δρ. Anderson σημειώνει μια σημαντική επιστημονική πρόκληση: δεν διαθέτουμε ακόμα τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές διάρκειας 30 ετών σε άτομα χαμηλού κινδύνου, οι οποίες να επιβεβαιώνουν άμεσα αυτή τη νέα αντίληψη για τη σταδιακή συσσώρευση του κινδύνου.
Για τον λόγο αυτό, η τελική απόφαση πρέπει να λαμβάνεται σε συνεργασία με τον θεράποντα ιατρό, ζυγίζοντας τα οφέλη της μικρής μείωσης του καρδιαγγειακού κινδύνου απέναντι στις πιθανές παρενέργειες του φαρμάκου και το οικονομικό κόστος. Για όσους πάντως επιζητούν τη μέγιστη δυνατή προστασία από μελλοντικά επεισόδια, η έγκαιρη έναρξη θεραπείας με στατίνες φαίνεται να αποτελεί μια ενδεδειγμένη επιλογή.
Τέλος, μια παράλληλη μελέτη αποτυπώνει το μέγεθος της πρόκλησης: το ποσοστό των ενηλίκων που ξεπερνούν τους νέους στόχους LDL ανέρχεται σε 9,9% στην ομάδα χαμηλού κινδύνου, φτάνει το 63,6% στην ομάδα ενδιάμεσου κινδύνου και εκτινάσσεται στο 82,7% μεταξύ των ατόμων υψηλού κινδύνου.