Ξεχνάτε ονόματα, χάνετε το νήμα μιας κουβέντας, ρωτάτε για δεύτερη φορά κάτι που μόλις ακούσατε; Για πολλούς ανθρώπους και τις οικογένειές τους, αυτές οι μικρές αλλαγές στη μνήμη είναι η αρχή μιας περιόδου αβεβαιότητας που διαρκεί, κατά μέσο όρο, περίπου 3,5 χρόνια από την εμφάνιση των πρώτων συμπτωμάτων μέχρι να υπάρξει διάγνωση της νόσου.
Εκτιμάται, μάλιστα, ότι τρεις στους τέσσερις ανθρώπους που ζουν με άνοια δεν έχουν λάβει ποτέ διάγνωση. Μια νέα εξέταση αίματος, που διατίθεται πλέον και στην Ελλάδα, φιλοδοξεί να συντομεύσει αυτή τη διαδρομή. Αρκεί μια συνηθισμένη αιμοληψία.
Τι ανιχνεύει η εξέταση
Η εξέταση Elecsys® pTau217 μετρά στο πλάσμα του αίματος τη φωσφορυλιωμένη πρωτεΐνη Tau 217 (pTau217). Πρόκειται για βιοδείκτη που σχετίζεται με την παθολογία του αμυλοειδούς, ένα βασικό βιολογικό χαρακτηριστικό της νόσου Alzheimer. Έχει σχεδιαστεί ώστε να βοηθά τους γιατρούς όχι μόνο να εντοπίζουν την παθολογία αυτή, αλλά και να την αποκλείουν, κάτι εξίσου πολύτιμο, αφού μπορεί να στρέψει τη διερεύνηση προς άλλα αίτια των συμπτωμάτων.
Αφορά άτομα με συμπτώματα ή αναφερόμενες ενδείξεις γνωστικής έκπτωσης και μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο στην πρωτοβάθμια όσο και στη δευτεροβάθμια φροντίδα υγείας. Δεν αποτελεί αυτόνομη διάγνωση. Οι κλινικοί ιατροί την αξιοποιούν σε συνδυασμό με άλλες κλινικές πληροφορίες, για να αξιολογήσουν τους ασθενείς και να αποφασίσουν για την περαιτέρω διερεύνηση.
Ακρίβεια χωρίς οσφυονωτιαία παρακέντηση
Μέχρι σήμερα, η επιβεβαίωση της παθολογίας του αμυλοειδούς στηριζόταν κυρίως στην απεικόνιση με PET-CT, που θεωρείται η μέθοδος αναφοράς, και στις αναλύσεις εγκεφαλονωτιαίου υγρού. Η νέα εξέταση, όταν αξιολογήθηκε έναντι της PET-CT, έδειξε ακρίβεια συγκρίσιμη με εκείνη των αναλύσεων εγκεφαλονωτιαίου υγρού, με μια πιο εύχρηστη και ελάχιστα επεμβατική εναλλακτική λύση.
Η εξέταση έχει λάβει πιστοποίηση CE σύμφωνα με τον Κανονισμό για τα In Vitro Διαγνωστικά Ιατροτεχνολογικά Προϊόντα (IVDR). Η πιστοποίηση βασίστηκε σε δεδομένα αναδρομικών μελετών σε πληθυσμό πραγματικών συνθηκών κλινικής πρακτικής. Οι μελέτες περιέλαβαν άτομα στα πρώιμα στάδια της νόσου, με υποκειμενική γνωστική έκπτωση, ήπια γνωστική διαταραχή ή ήπια άνοια.
Γιατί μετράει κάθε μήνας στα αρχικά στάδια
Η επιλογή αυτού του πληθυσμού έχει σημασία. Στα πρώιμα στάδια, οι άνθρωποι παρατηρούν αλλαγές στη μνήμη τους, αλλά εξακολουθούν να είναι αυτόνομοι στην καθημερινότητά τους. Η έγκαιρη παρέμβαση σε αυτό το διάστημα έχει τις περισσότερες πιθανότητες να βοηθήσει στη διατήρηση της αυτονομίας και στην επιβράδυνση της εξέλιξης της γνωστικής έκπτωσης.
Η έγκαιρη ανίχνευση δεν αφορά μόνο τη θεραπεία. Βοηθά τους ασθενείς, τις οικογένειες και τους φροντιστές να κατανοήσουν την αιτία των συμπτωμάτων, να αποκτήσουν πρόσβαση στην κατάλληλη φροντίδα και να συμμετέχουν ενεργά στον σχεδιασμό των επόμενων βημάτων. Η αβεβαιότητα, πολλές φορές, είναι εξίσου επιβαρυντική με τη διάγνωση.
Από την έρευνα στην καθημερινή κλινική πράξη
Η Roche Diagnostics Hellas ανακοίνωσε τη διαθεσιμότητα της εξέτασης στην Ελλάδα, σε διαγνωστικά κέντρα της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης. Όπως σημείωσε ο κ. Siete Braak, γενικός διευθυντής της εταιρείας, η πρόοδος στη διάγνωση αποκτά πραγματική αξία όταν αξιοποιείται στην καθημερινή κλινική πράξη. Στόχος, όπως ανέφερε, είναι η μείωση της διαγνωστικής αβεβαιότητας και η διαμόρφωση μιας πιο αποτελεσματικής διαγνωστικής διαδρομής, που θα επιτρέπει στους επαγγελματίες υγείας να λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις και να κατευθύνουν τους ασθενείς στην κατάλληλη φροντίδα.
Για όποιον παρατηρεί επίμονες αλλαγές στη μνήμη του ή στη σκέψη του, το πρώτο βήμα παραμένει η επίσκεψη στον γιατρό. Εκείνος θα κρίνει αν και πότε χρειάζεται μια τέτοια εξέταση, ως μέρος μιας συνολικής αξιολόγησης.
