Το 2024 σκευάσματα σιδήρου βγήκαν από τη λίστα των φαρμάκων που αποζημιώνει ο ΕΟΠΥΥ. Μέσα σε έναν χρόνο ο όγκος που πλήρωσε το Δημόσιο έπεσε 65,9% και η καθαρή δαπάνη 54,7%.
Του Τάκη Μαραλέτου
Το 2025 τα σκευάσματα γύρισαν στη λίστα. Η χρήση ανέβηκε 56,4% και πάλι έμεινε πολύ κάτω από τα επίπεδα πριν από τη διαγραφή.
Τα στοιχεία προέρχονται από πόστερ που παρουσίασαν στελέχη της Επιτροπής Διαπραγμάτευσης Τιμών Φαρμάκων στο συνέδριο ISPOR Europe 2026.
Η μελέτη έχει ενδιαφέρον για έναν λόγο. Δείχνει μέσα σε μία κατηγορία φαρμάκων τι κάνει κάθε εργαλείο της πολιτικής: ο κλειστός προϋπολογισμός, ο περιορισμός στη συνταγογράφηση, η διαγραφή και η επανένταξη.
Τι μέτρησε η μελέτη
Η μελέτη αφορά τα σκευάσματα δισθενούς σιδήρου. Οι ασθενείς τα παίρνουν κυρίως από το στόμα για την έλλειψη σιδήρου και τη σιδηροπενική αναιμία. Είναι φθηνά φάρμακα με πολύ μεγάλο όγκο, 3,2 εκατ. μονάδες το 2020.
Οι ερευνητές πήραν στοιχεία αποζημίωσης της περιόδου 2020 έως 2025 από την Επιτροπή Διαπραγμάτευσης και τον ΕΟΠΥΥ. Μέτρησαν τις μονάδες που αποζημίωσε ο ΕΟΠΥΥ, τη δαπάνη σε τιμές καταλόγου και την καθαρή δημόσια δαπάνη.
Καθαρή δαπάνη είναι το ποσό που πληρώνει τελικά το κράτος αφού αφαιρέσει τις επιστροφές των εταιρειών. Οι επιστροφές έχουν δύο βασικές μορφές. Το rebate είναι υποχρεωτική έκπτωση πάνω στις πωλήσεις. Το clawback είναι η επιστροφή του ποσού που ξεπερνά τον προϋπολογισμό.
Τέσσερις παρεμβάσεις σε τέσσερα χρόνια
Κάθε ποσοστό στον πίνακα συγκρίνει τη χρονιά με την προηγούμενη.
| Έτος | Παρέμβαση | Όγκος | Καθαρή δαπάνη |
| 2021 | Καμία | 3,8 εκατ. μονάδες, από 3,2 εκατ. | +15% |
| 2022 | Κλειστός προϋπολογισμός | −5,0% | −26,2% |
| 2023 | Περιορισμοί στη συνταγογράφηση | −13,5% | −17,2% |
| 2024 | Διαγραφή από τη λίστα | −65,9% | −54,7% |
| 2025 | Επανένταξη στη λίστα | +56,4% | +56,4% |
Κλειστός προϋπολογισμός σημαίνει ότι το κράτος και η εταιρεία ορίζουν ένα ανώτατο ποσό για το φάρμακο. Ό,τι ξεπερνά το ποσό το επιστρέφει η εταιρεία.
Η διαγραφή του 2024 έγινε επειδή δεν υπήρξε συμφωνία με τους όρους της Επιτροπής Διαπραγμάτευσης.
Αν ενώσουμε τα ποσοστά, ο όγκος του 2025 βγαίνει περίπου 1,7 εκατ. μονάδες. Είναι λιγότερο από το μισό του 2021. Η καθαρή δαπάνη του 2025 βγαίνει περίπου η μισή του 2020.
Το 2024 έχει και μια λεπτομέρεια. Ο όγκος έπεσε περισσότερο από τη δαπάνη. Άρα κάθε μονάδα που έμεινε στην αποζημίωση κόστισε στο κράτος περίπου ένα τρίτο περισσότερο από πριν.
Τι δείχνουν τα στοιχεία για την πολιτική που ακολουθήθηκε
Ο κλειστός προϋπολογισμός μείωσε το κόστος και άφησε τη χρήση σχεδόν ίδια. Το 2022 η καθαρή δαπάνη έπεσε κατά ένα τέταρτο και ο όγκος μόλις 5%. Οι συγγραφείς το θεωρούν αποτελεσματικό έλεγχο της δαπάνης. Το συμπέρασμα στέκει. Το κόστος το πλήρωσαν οι εταιρείες με επιστροφές και ο ασθενής συνέχισε να παίρνει το φάρμακό του.
Από το 2023 η εξοικονόμηση προέρχεται από λιγότερη χρήση. Οι περιορισμοί στη συνταγογράφηση μείωσαν τον όγκο 13,5%. Η περίληψη δεν λέει ποιες συνταγές κόπηκαν. Αν ήταν συνταγές χωρίς ιατρικό λόγο, το μέτρο πέτυχε. Αν ήταν ασθενείς με αναιμία, το μέτρο μετέφερε το κόστος σε αυτούς.
Η διαγραφή μείωσε τη δημόσια δαπάνη αλλά η ανάγκη των ασθενών έμεινε. Η μελέτη μετρά μόνο ό,τι αποζημίωσε ο ΕΟΠΥΥ. Δεν ξέρουμε πόσοι ασθενείς αγόρασαν τον σίδηρο με δικά τους χρήματα, πόσοι άλλαξαν σκεύασμα και πόσοι σταμάτησαν τη θεραπεία. Ο ΟΟΣΑ υπολογίζει ότι στην Ελλάδα η δημόσια ασφάλιση καλύπτει μόλις το 52% της δαπάνης για φάρμακα. Σε μια τέτοια αγορά, ένα φθηνό φάρμακο που χάνει την αποζημίωση το πληρώνει εύκολα ο ίδιος ο ασθενής.
Η επανένταξη επανέφερε μόνο ένα μέρος της χρήσης. Ένας χρόνος εκτός λίστας άλλαξε τις συνήθειες γιατρών και ασθενών. Ίσως ισχύουν ακόμη οι περιορισμοί του 2023. Ίσως οι γιατροί έμαθαν να γράφουν άλλα σκευάσματα. Η ανάλυση δεν δίνει απάντηση.
Η μελέτη έχει όρια
•Περιγράφει τάσεις και δεν έχει ομάδα σύγκρισης.
•Δεν δίνει αριθμό ασθενών ούτε κλινικά στοιχεία, όπως πόσοι ασθενείς έμειναν με αναιμία.
•Δεν εξετάζει αν η χρήση πέρασε σε άλλες μορφές σιδήρου, για παράδειγμα σε ενέσιμο σίδηρο που κοστίζει περισσότερο.
•Η Επιτροπή Διαπραγμάτευσης κρίνει εδώ δικές της αποφάσεις.
Σύμφωνα με τη σύνοψη των πόστερ, οι ίδιοι οι ερευνητές σημειώνουν ότι η Πολιτεία πρέπει να εξετάζει την πρόσβαση των ασθενών μαζί με τη συγκράτηση του κόστους.
Τα ανοιχτά ερωτήματα
1.Πόσα πλήρωσαν οι ασθενείς με δικά τους χρήματα το 2024; Τα στοιχεία πωλήσεων των φαρμακείων μπορούν να το δείξουν.
2.Αυξήθηκε την ίδια χρονιά η χρήση ενέσιμου σιδήρου ή άλλων σκευασμάτων;
3.Με ποιους όρους γύρισαν τα σκευάσματα στη λίστα το 2025;
Η διαγραφή είναι το ισχυρότερο μέσο πίεσης που έχει η Επιτροπή σε μια διαπραγμάτευση. Η περίπτωση του σιδήρου δείχνει ότι το μέσο αυτό μειώνει τη δημόσια δαπάνη. Δείχνει επίσης ότι το κόστος για τον ασθενή μένει άγνωστο.
Πηγές
- ISPOR Europe 2026: Σκευάσματα δισθενούς σιδήρου στην Ελλάδα, 2020 έως 2025
- ΟΟΣΑ και Ευρωπαϊκή Επιτροπή: Προφίλ Υγείας της Ελλάδας 2025
