Η εσιταλοπράμη, η ντουλοξετίνη και η αγομελατίνη βοηθούν περισσότερους ασθενείς με κατάθλιψη να βελτιωθούν και να μείνουν καλά για μήνες σε σύγκριση με τη φλουοξετίνη. Αυτό δείχνει νέα μετα-ανάλυση που δημοσίευσε το περιοδικό The Lancet Psychiatry στις 10 Νοεμβρίου 2026. Μετα-ανάλυση είναι μια μελέτη που ενώνει τα δεδομένα πολλών παλαιότερων μελετών για να βγάλει ένα συνολικό συμπέρασμα.
Οι ερευνητές λένε ότι είναι η πρώτη μεγάλη σύγκριση αντικαταθλιπτικών για χρήση πάνω από τρεις μήνες. Οι περισσότερες κλινικές δοκιμές διαρκούν περίπου οκτώ εβδομάδες. Πολλοί ασθενείς όμως παίρνουν το φάρμακό τους για χρόνια.
Τι εξέτασε η μελέτη
Η ομάδα συγκέντρωσε 115 τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές με περισσότερους από 30.000 ενήλικες με μείζονα καταθλιπτική διαταραχή. Τυχαιοποιημένη είναι η δοκιμή που μοιράζει τους ασθενείς στις θεραπείες με κλήρωση. Η ανάλυση κάλυψε 21 αντικαταθλιπτικά και δοκιμές που είχαν δημοσιευτεί έως τον Μάρτιο του 2026. Σύμφωνα με τους New York Times οι ερευνητές χρησιμοποίησαν και δεδομένα που δεν είχαν δημοσιευτεί.
Όλες οι δοκιμές παρακολούθησαν τους ασθενείς για πάνω από 12 εβδομάδες. Οι περισσότερες κράτησαν περίπου έξι μήνες. Μία έφτασε τα δύο χρόνια.
Οι ερευνητές σύγκριναν κάθε φάρμακο με τη φλουοξετίνη (Prozac, στην Ελλάδα Ladose), επειδή οι γιατροί τη συνταγογραφούν πολύ συχνά. Μέτρησαν δύο πράγματα:
- Σταθερή ανταπόκριση (sustained response): τα συμπτώματα βελτιώνονται και μένουν σε καλύτερο επίπεδο ως το τέλος της δοκιμής.
- Διακοπή για οποιονδήποτε λόγο: πόσοι ασθενείς σταμάτησαν το φάρμακο. Οι ερευνητές τη χρησιμοποιούν ως ένδειξη για το πόσο καλά δέχονται οι ασθενείς τη θεραπεία.
Η μέθοδος λέγεται μετα-ανάλυση δικτύου. Επιτρέπει τη σύγκριση δύο φαρμάκων ακόμη και όταν καμία δοκιμή δεν τα έχει εξετάσει μαζί. Η νέα εργασία συνεχίζει μια ανάλυση του 2018 στο The Lancet, που είχε συγκρίνει τα ίδια 21 φάρμακα για βραχύχρονη θεραπεία.
Τα αποτελέσματα
Τα περισσότερα αντικαταθλιπτικά είχαν παρόμοια αποτελέσματα με τη φλουοξετίνη. Πέντε φάρμακα διέφεραν.
| Φάρμακο | Σε σύγκριση με τη φλουοξετίνη |
| Εσιταλοπράμη | Περισσότεροι ασθενείς με σταθερή ανταπόκριση. Λιγότερες διακοπές. |
| Ντουλοξετίνη | Περισσότεροι ασθενείς με σταθερή ανταπόκριση. Λιγότερες διακοπές. |
| Αγομελατίνη | Περισσότεροι ασθενείς με σταθερή ανταπόκριση. |
| Βουπροπιόνη | Λιγότεροι ασθενείς με σταθερή ανταπόκριση. |
| Ρεβοξετίνη | Λιγότεροι ασθενείς με σταθερή ανταπόκριση. |
Οι διαφορές είναι μικρές. Η βουπροπιόνη και η ρεβοξετίνη είχαν χειρότερα αποτελέσματα και από αρκετά άλλα αντικαταθλιπτικά.
Η συνέχιση της αγωγής προστατεύει
Οι ερευνητές έκαναν και μια δεύτερη ανάλυση. Εξέτασαν ασθενείς που είχαν ήδη βελτιωθεί με ένα αντικαταθλιπτικό. Περίπου το 62% όσων συνέχισαν το φάρμακο για έξι μήνες ή περισσότερο διατήρησε τη βελτίωση. Το ποσοστό ήταν περίπου 45% σε όσους πέρασαν σε εικονικό φάρμακο (placebo), δηλαδή σε χάπι χωρίς δραστική ουσία.
Το εύρημα δείχνει ότι η συνέχιση της αγωγής μειώνει τον κίνδυνο να επιστρέψει η κατάθλιψη.
Τι λένε οι ερευνητές
Ο Eric Ruhé είναι καθηγητής ψυχιατρικής στο Radboud University Medical Center της Ολλανδίας και ένας από τους επικεφαλής της μελέτης. Λέει ότι η εσιταλοπράμη φαίνεται τώρα το πιο αποτελεσματικό φάρμακο της κατηγορίας SSRI και για μακρά χρήση. Τα SSRI είναι αντικαταθλιπτικά που αυξάνουν τη σεροτονίνη στον εγκέφαλο. Πολλές διεθνείς οδηγίες τα προτείνουν ως πρώτη επιλογή. Ο ίδιος εκτιμά ότι η μελέτη μπορεί να επηρεάσει τις επόμενες οδηγίες θεραπείας.
Ο Ruhé ξεκαθαρίζει ότι η εσιταλοπράμη δεν ταιριάζει σε όλους. Ο γιατρός ζυγίζει το όφελος και τις παρενέργειες για κάθε ασθενή. Η ισορροπία αυτή αλλάζει από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Στους New York Times είπε ότι τα δεδομένα βοηθούν κυρίως όσους ξεκινούν τώρα θεραπεία. Όποιος πάει καλά με το φάρμακό του δεν έχει λόγο να το αλλάξει.
Ο πρώτος συγγραφέας Paul van Haaren σχολίασε τα τρία φάρμακα. Οι γιατροί χρησιμοποιούν ήδη πολύ την εσιταλοπράμη. Η αγομελατίνη δουλεύει καλά αλλά μπορεί να προκαλέσει ηπατική ανεπάρκεια. Τη ντουλοξετίνη τη γράφουν πιο σπάνια ως πρώτη θεραπεία.
Τι λένε γιατροί που δεν συμμετείχαν
Δύο ψυχίατροι εκτός της ερευνητικής ομάδας τονίζουν ότι η επιλογή φαρμάκου γίνεται για κάθε ασθενή χωριστά.
Ο Olusola Ajilore είναι μέλος του συμβουλίου έρευνας της Αμερικανικής Ψυχιατρικής Εταιρείας. Λέει ότι ο γιατρός πρέπει να ελέγχει πώς δουλεύει το φάρμακο στον κάθε άνθρωπο. Ρωτά επίσης αν ο ασθενής αντέχει τις παρενέργειες ή αν αυτές τον κάνουν να σταματήσει. Τα συμπτώματα καθορίζουν και αυτά την επιλογή. Ένας ασθενής που κοιμάται πάρα πολύ δεν θα πάρει φάρμακο που φέρνει υπνηλία.
Ο Gerard Sanacora διευθύνει το Πρόγραμμα Έρευνας για την Κατάθλιψη στο Yale. Θεωρεί τη μετα-ανάλυση σημαντική και σωστά σχεδιασμένη. Προσθέτει όμως ότι χρειάζονται ακόμη δεδομένα από την καθημερινή κλινική πράξη. Κατά τον ίδιο κάθε ασθενής πρέπει να επιλέγει τη θεραπεία που του ταιριάζει: φάρμακο, ψυχοθεραπεία ή συνδυασμό.
Οι περιορισμοί
- Διάρκεια. Πολλές δοκιμές κράτησαν γύρω στους έξι μήνες. Υπάρχουν λίγα δεδομένα για πάνω από έναν χρόνο. Ο Ruhé εξηγεί ότι οι μακριές δοκιμές κοστίζουν πολύ. Οι ρυθμιστικές αρχές επίσης δεν ζητούν πολυετή παρακολούθηση για να εγκρίνουν ένα αντικαταθλιπτικό.
- Απόσταση από την πράξη. Στις ΗΠΑ ένας στους τέσσερις ανθρώπους που έχουν πάρει αντικαταθλιπτικά τα πήρε για δέκα χρόνια ή περισσότερο, σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου Νοσημάτων (CDC).
- Ποιότητα των δοκιμών. Περίπου οι μισές δοκιμές είχαν υψηλό κίνδυνο μεροληψίας. Αυτό σημαίνει ότι ο τρόπος που έγιναν μπορεί να αλλοίωσε τα αποτελέσματα. Οι συγκρίσεις ανάμεσα στα φάρμακα είναι έτσι λιγότερο βέβαιες.
- Υποομάδες. Οι ερευνητές δεν μπόρεσαν να ξεχωρίσουν τα αποτελέσματα ανά φύλο ή εθνοτική καταγωγή.
Τι σημαίνει για την πράξη
Η μελέτη αφορά κυρίως την πρώτη επιλογή φαρμάκου σε ασθενείς που ξεκινούν θεραπεία. Δίνει στον γιατρό και στον ασθενή ένα επιπλέον στοιχείο για την κοινή τους απόφαση. Δεν αποτελεί λόγο για αλλαγή σε όσους πάνε καλά με το φάρμακό τους.
Κανένας ασθενής δεν πρέπει να σταματήσει ή να αλλάξει αντικαταθλιπτικό χωρίς να μιλήσει με τον γιατρό του. Η αγομελατίνη χρειάζεται έλεγχο της λειτουργίας του ήπατος.