Η καθημερινότητά μας χαρακτηρίζεται συχνά από έντονες και πιεστικές καταστάσεις. Ο σύγχρονος τρόπος ζωής, η απαιτητική επαγγελματική δραστηριότητα, η οικονομική ανασφάλεια και τα προβλήματα υγείας αποτελούν βασικούς παράγοντες που προκαλούν την εμφάνιση του στρες.
«Το στρες αποτελεί την αντίδραση του οργανισμού σε έντονα πιεστικές συνθήκες και εκφράζεται ως μια διάχυτη, δυσάρεστη αίσθηση έντασης και εκνευρισμού, η οποία μπορεί να συνοδεύεται από αίσθημα πνιγμού και δυσφορία. Η κατάσταση αυτή είναι δυνατόν να προκαλέσει δυσκολία στη συγκέντρωση, ζάλη, κεφαλαλγία, κόπωση, δύσπνοια, θωρακικό άλγος, ταχυκαρδία, αίσθημα παλμών και εφίδρωση.
Σε σοβαρότερες μορφές, μετά από έντονη συναισθηματική φόρτιση, μπορεί να προκληθεί το σύνδρομο της «πληγωμένης καρδιάς» ή αλλιώς μυοκαρδιοπάθεια από στρες, η οποία παρουσιάζει κλινική εικόνα παρόμοια με εκείνη του εμφράγματος του μυοκαρδίου και απαιτεί επείγουσα ιατρική αντιμετώπιση», επισημαίνει ο κ.Ιωάννης Παληός Καρδιολόγος, Διευθυντής Τμήματος Μαγνητικής Τομογραφίας Καρδιάς Metropolitan Hospital, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών.
Τι συνέπειες έχει το στρες στην καρδιά;
Η διαπίστωση ότι το στρες μπορεί να αποβεί μοιραίο για την υγεία δεν είναι υπερβολή. Δεν είναι τυχαία η έκφραση «το στρες σκοτώνει (stress kills)». Μέσω της επίδρασης του συμπαθητικού νευρικού συστήματος, το στρες προκαλεί μια σειρά από προβλήματα στο καρδιαγγειακό σύστημα. Η αυξημένη έκκριση αδρεναλίνης οδηγεί σε ταχυκαρδία, αίσθημα παλμών, αρρυθμίες και αύξηση της αρτηριακής πίεσης. Η συνεπακόλουθη επιβάρυνση του οργανισμού μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες, όπως καρδιακά και εγκεφαλικά επεισόδια.
«Το σύνδρομο της «πληγωμένης καρδιάς» εκδηλώνεται με ισχυρό πόνο στο στήθος, γεγονός που καθιστά απαραίτητη τη διακομιδή του ασθενούς στο νοσοκομείο. Εκεί, διαπιστώνεται σχεδόν πάντα παθολογικό ηλεκτροκαρδιογράφημα και υπερηχογράφημα, ενώ παρατηρούνται αυξημένοι δείκτες μυοκαρδιακής νέκρωσης στο αίμα. Ωστόσο, οι αρτηρίες της καρδιάς, όπως προκύπτει από τον στεφανιογραφικό έλεγχο, δεν παρουσιάζουν αποφράξεις, δηλαδή με απλά λόγια, δεν είναι «βουλωμένες». Η μυοκαρδιοπάθεια αυτή αποτελεί μια αντίδραση της καρδιάς στο έντονο στρες και αφορά συνήθως γυναίκες μέσης ηλικίας μετά από έντονη συναισθηματική φόρτιση. Μολονότι παλαιότερα θεωρούνταν σχετικά αθώο σύνδρομο, πλέον φαίνεται πως μπορεί να προκαλέσει επιπλοκές, όπως αρρυθμίες, θρομβώσεις και οξεία καρδιακή ανεπάρκεια», εξηγεί.
Πώς επιτυγχάνεται η διαχείριση του στρες;
Κρίνεται απαραίτητος ο προσδιορισμός των αιτιών που προκαλούν το στρες, ώστε να ακολουθήσει η κατάλληλη διαχείρισή τους. Είναι σημαντικό να δίνεται έμφαση σε παράγοντες που μπορούν να ελεγχθούν και στην υιοθέτηση δραστηριοτήτων που προσφέρουν χαλάρωση. Υπάρχουν πολλές τεχνικές, όπως ο διαλογισμός, η ενδοσκόπηση, η αυτοβελτίωση, το διάβασμα, οι ασκήσεις αναπνοής, η γυμναστική, το περπάτημα και άλλες.
Η εκμάθηση τεχνικών χαλάρωσης είναι ιδιαίτερα ωφέλιμη. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει ήπια καθημερινή γυμναστική, έναν περίπατο στη φύση, ποδηλασία, χορό, κολύμβηση, μια βόλτα με τον σκύλο, λίγο χρόνο σε ένα ήσυχο δωμάτιο με απαλή μουσική και αρωματικά κεριά, λίγα λεπτά απομόνωσης από τα έντονα εξωτερικά ερεθίσματα, ή ακόμα και δημιουργικές απασχολήσεις όπως η ζωγραφική, οι χειροτεχνίες, η κηπουρική, ο μοντελισμός, το διάβασμα, τα χόμπι, τα σπορ και άλλες δραστηριότητες που χαλαρώνουν τον οργανισμό μας.
«Ο προληπτικός καρδιολογικός έλεγχος πριν από την έναρξη οποιασδήποτε αθλητικής δραστηριότητας θεωρείται επιβεβλημένος. Με τη σύμφωνη γνώμη του καρδιολόγου, η ενασχόληση με τα σπορ βελτιώνει τόσο τη σωματική όσο και την ψυχική υγεία.
Η άσκηση θα πρέπει να συνοδεύεται από έναν συνολικά υγιεινό τρόπο ζωής, με σωστή διατροφή και αποχή από το κάπνισμα. Επιπλέον, είναι σημαντική η διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους και η αποφυγή διεγερτικών ουσιών, όπως η καφεΐνη, καθώς και η αποφυγή υπερκατανάλωσης αλκοόλ. Ο σωστός προγραμματισμός του χρόνου και των επαγγελματικών υποχρεώσεων μειώνει το στρες και επιτρέπει τον επαρκή ύπνο, ο οποίος είναι απαραίτητος για την ξεκούραση του οργανισμού.
Τέλος, η βελτίωση των διαπροσωπικών σχέσεων παίζει καθοριστικό ρόλο. Ο αλληλοσεβασμός, η κατανόηση, η ευγένεια και η ψυχραιμία, τόσο στον επαγγελματικό όσο και στον οικογενειακό χώρο, βοηθούν στην αποφυγή εντάσεων. Η ένταση προκαλεί αύξηση της αρτηριακής πίεσης και του καρδιακού ρυθμού, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο που επιβαρύνει την καρδιά», συμβουλεύει ο ειδικός.
«Σε κάθε περίπτωση που το στρες επηρεάζει αρνητικά την ποιότητα ζωής, συστήνεται η επίσκεψη σε ειδικό ιατρό για την εύρεση των κατάλληλων λύσεων», καταλήγει ο κ. Παληός.
*Η Καρδιολογική Κλινική του Metropolitan Hospital αποτελεί ένα πρότυπο κέντρο αναφοράς, αναγνωρισμένο διεθνώς για την επιστημονική του αρτιότητα και την εμπειρία του στη διαχείριση σύνθετων καρδιολογικών περιστατικών. Με πολυετή επιτυχημένη πορεία, στελέχωση από κορυφαίους ιατρούς με εμπειρία σε μεγάλα ιδρύματα του εξωτερικού και εξοπλισμό τεχνολογίας αιχμής, η Κλινική παρέχει εξατομικευμένη φροντίδα που καλύπτει κάθε ανάγκη, από τον προληπτικό έλεγχο έως την επείγουσα αντιμετώπιση διαφόρων συνδρόμων. Υποστηριζόμενη από τεχνολογία αιχμής και πιστοποιημένες διαδικασίες, διασφαλίζει σε κάθε ασθενή ένα περιβάλλον απόλυτης ασφάλειας και υψηλού επιπέδου υπηρεσιών υγείας, καθ’ όλο το 24ωρο.