Από τον Χαράλαμπο Πετρόχειλο
Στο πολύ ενδιαφέρον θέμα της συμμόρφωσης/προσκόλλησης των ασθενών στη θεραπεία αναφέρεται άρθρο του PharmacyTimes.com το οποίο εστιάζει συγκεκριμένα στο ρόλο των γραπτών μηνυμάτων και στο πως αυτά μπορούν να συμβάλουν στην επίτευξη του πολύ σημαντικού στόχου.
Το μέσο υποβάλλει ερωτήσεις επί του θέματος αυτού στους Ben Long, MD, Hospital Medicine στο Περιφερειακό Κέντρο Υγείας Magnolia και τον Weston Blakeslee, PhD, αντιπρόεδρο Clinical Intelligence στο DrFirst με αφορμή το γεγονός ότι συνέταξαν μια μελέτη, που δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο PLOS Digital Health, η οποία δείχνει ότι οι υπενθυμίσεις μέσω SMS αύξησαν την εκτέλεση συνταγών κατά 19% σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια.
Οι Long και Blakeslee εξηγούν ότι η λήθη, οι ανησυχίες για το κόστος και η έλλειψη κατανόησης αποτελούν σημαντικά εμπόδια στη συμμόρφωση με τη φαρμακευτική αγωγή και ότι οι έγκαιρες παροτρύνσεις μέσω μηνυμάτων, το εκπαιδευτικό περιεχόμενο, οι υπενθυμίσεις παραλαβής και οι επιλογές εξοικονόμησης μπορούν να βοηθήσουν στην υπερνίκηση αυτών των προκλήσεων. Οι ειδικοί τονίζουν τη σημασία του να μην κατακλύζονται οι ασθενείς με μηνύματα και τονίζουν ότι οι ψηφιακές παρεμβάσεις θα πρέπει να είναι αυτοματοποιημένες, κλινικά αποτελεσματικές και να ενσωματώνονται απρόσκοπτα στις ροές εργασίας των φαρμακείων.
Υπογραμμίζουν επίσης τον μοναδικό ρόλο που διαδραματίζουν οι φαρμακοποιοί στην παρακολούθηση της συμμόρφωσης, στον εντοπισμό των ανεπιθύμητων ενεργειών και στη συνεργασία μεταξύ των ομάδων φροντίδας για την εξάλειψη των στεγανών και τη βελτίωση των μακροπρόθεσμων αποτελεσμάτων των ασθενών.
Απαντώντας στο πως οι φαρμακοποιοί θα πρέπει να ερμηνεύσουν τα αποτελέσματα της μελέτης με βασικό το ότι, όπως προαναφέρθηκε οι ασθενείς που αλληλεπίδρασαν με εξατομικευμένες υπενθυμίσεις μέσω υπηρεσίας σύντομων μηνυμάτων (SMS) είχαν περίπου 19% μεγαλύτερη πιθανότητα να εκτελέσουν τις συνταγές τους για καρδιακή ανεπάρκεια μετά το εξιτήριο, ο Ben Long τόνισε τη σημασία κατανόησης, ευθυγράμμισης και, τελικά, ενεργούς εμπλοκής με τη φροντίδα από την πλευρά του ασθενούς.
Όπως είπε, «ενώ ορισμένα άτομα με υψηλό κίνητρο μπορεί να εμπλακούν στη φροντίδα τους μόνα τους, η συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπων δεν θα το κάνει. Στη μελέτη μας, εξετάσαμε μια απλή στρατηγική που στοχεύει στην υπέρβαση ορισμένων από τις πολλές ανισότητες στην υγεία ή ατομικούς παράγοντες που θα μπορούσαν να περιορίσουν την πρόσβαση ενός ασθενούς στην περίθαλψη ή την ικανότητά του να την αξιοποιήσει. Προφανώς, η δυνατότητα επικοινωνίας με μηνύματα κειμένου και χρήση smartphone απέχει πολύ από το να είναι καθολική, αλλά η επικράτηση των προσωπικών συσκευών σήμερα και όλη αυτή η ιδέα ότι η φροντίδα “έρχεται σε εσάς” έχει σαφώς θέση στην προώθηση της ιδέας ότι η καλύτερη πρόσβαση στην περίθαλψη οδηγεί σε καλύτερα αποτελέσματα και εμπειρίες».
Η λήθη, το να ξεχαστεί κανείς σε ό,τι αφορά τη λήψη της θεραπείας τους είναι βασικός λόγος μη συμμόρφωσης.
ΟWeston Blakeslee, ακριβώς γι’ αυτόν το λόγοσημείωσε ότι «το πρώτο πράγμα που θέλουμε πάντα να αντιμετωπίσουμε με τις ψηφιακές παρεμβάσεις SMS είναι η λήθη. Είναι ένας από τους πιο συνηθισμένους λόγους για τους οποίους οι ασθενείς δεν λαμβάνουν τα φάρμακά τους. Απλώς ξεχνούν να πάνε στο φαρμακείο και να τα συμπληρώσουν. Έτσι, το πρώτο κενό που αντιμετωπίζουμε είναι ότι μόλις ο συνταγογράφος πατήσει την εντολή αποστολής της συνταγής στο φαρμακείο, ο ασθενής λαμβάνει ένα μήνυμα κειμένου περίπου πέντε λεπτά μετά από αυτό. Συχνά, οι συνταγές μπορούν να μπουν στην ουρά στη ροή εργασίας του συνταγογράφου και να μην αποστέλλονται αμέσως μετά την επίσκεψη του ασθενούς. Αντιμετωπίζοντας αυτό, γνωρίζετε με βεβαιότητα ότι ο συνταγογράφος σας έχει πράγματι στείλει τη συνταγή στο φαρμακείο και στη συνέχεια λαμβάνετε αυτό το νοητικό σύνθημα να πείτε: “Εντάξει, τέλεια, μπορώ να πάω στο φαρμακείο μου”».
Δεν είναι όμως μόνο το η λήθη θέμα. «Επιπλέον, θέλουμε πάντα να επικεντρωθούμε σε άλλα κενά που μπορούν να αποτελέσουν εμπόδια στη διασφάλιση ότι οι ασθενείς λαμβάνουν πραγματικά τα φάρμακά τους». Η εμπειρία του τελικού χρήστη, μετά το κλικ σε αυτό το μήνυμα κειμένου, ενδυναμώνεται μέσα από την παροχή εκπαιδευτικού υλικού σχετικά με το γιατί οι ασθενείς πρέπει να λαμβάνουν τα φάρμακά τους.
Η συμμόρφωση έχει να κάνει μ’ έναν άλλο πολύ σημαντικό παράγοντα, την εμπλοκή αυτών των ασθενών στην όλη διαδικασία, εκτός από την τήρηση. «Οι ασθενείς μπορούν να προγραμματίσουν υπενθυμίσεις παραλαβής για τα φάρμακά τους και τους παρουσιάζονται επίσης πρόσθετες επιλογές εξοικονόμησης, επειδή γνωρίζουμε ότι το κόστος αποτελεί μεγάλο εμπόδιο για να διασφαλιστεί ότι οι ασθενείς λαμβάνουν τα φάρμακά τους τακτικά. Θέλουμε να βεβαιωθούμε ότι αντιμετωπίζουμε όλα αυτά τα εμπόδια με τρόπο που να είναι αποτελεσματικός για την εμπλοκή του ασθενούς», ανέφερε ο Blakeslee.
Γενικά φαίνεται ότι υπάρχουν πολλά εμπόδια, όπως αναφέρει ο Long από την εμπειρία του.
«Από την εμπειρία μου, τα εμπόδια είναι πολλά, πολύπλοκα και εξατομικευμένα. Τα κοινά θέματα που βλέπω ξεκινούν με απλή κατανόηση: Τι υποτίθεται ότι πρέπει να παίρνω και γιατί; Πόσο θα μου κοστίσει αυτό; Θα αλλάξει αυτό τον τρόπο που αισθάνομαι; Θα εγκρίνει ο γιατρός μου την αλλαγή; Πότε αναμένεται να ξεκινήσω αυτή τη θεραπεία;
Θα πρόσθετα επίσης ότι η πολυφαρμακία είναι ένα διαδεδομένο ζήτημα για το οποίο δεν έχουμε μια ενιαία προσπάθεια να αντιμετωπίσουμε. Η κοινωνία έχει συνηθίσει στην έννοια του ενός μόνο χαπιού για κάθε ασθένεια. Αλλά όταν πρόκειται για πιο σύνθετες στρατηγικές θεραπείας, όπως η διαχείριση της καρδιακής ανεπάρκειας, για παράδειγμα, αυτό γίνεται πιο δύσκολο για τους ανθρώπους να το κατανοήσουν και μερικές φορές απλώς δεν θέλουν να το κάνουν. Νομίζω ότι το μήνυμα κειμένου ωθεί τη φροντίδα να φαίνεται λιγότερο επεισοδιακή και νομίζω ότι προάγει την καλύτερη επικοινωνία και την ισότητα».
Ο χρόνος και η συχνότητα αποστολής ενός γραπτού κειμένου είναι επίσης ένα ζητούμενο. Όπως λέει ο Blakeslee «Σίγουρα δεν θέλετε να κατακλύσετε τον ασθενή. Η ομάδα μας βελτιστοποιεί πάντα πότε είναι η κατάλληλη στιγμή για να στείλουμε μήνυμα σε έναν ασθενή και πόσο συχνά να του στέλνουμε μηνύματα. Ο λόγος που έχουμε τόσο χαμηλά ποσοστά επιθυμίας ασθενών να βγουν από το πρόγραμμα είναι επειδή το μελετάμε συνεχώς και το βελτιώνουμε. Από την οπτική γωνία του φαρμακείου, όταν το φάρμακο φτάνει πραγματικά στο φαρμακείο, υπάρχουν πολλές στρατηγικές που θα μπορούσαν να είναι χρήσιμες. Ο τρόπος με τον οποίο διατηρείτε ένα χαμηλό ποσοστό εξαίρεσης είναι να βεβαιωθείτε ότι όλα τα μηνύματα που στέλνετε είναι χρήσιμα για τον ασθενή. Για παράδειγμα, είναι αυτή η συνταγή διαθέσιμη ή εξαντλημένη; Είναι αυτό το φάρμακο έτοιμο για παραλαβή; Υπάρχουν πρόσθετες επιλογές εξοικονόμησης;
Η πολυφαρμακία είναι ένα μεγάλο ζήτημα και υπάρχει εδώ και δεκαετίες. Οποιαδήποτε πληροφορία κλινικού προγράμματος που βοηθά τους ασθενείς να συνδέονται ώστε να διαχειρίζονται καλύτερα όλα τα φάρμακά τους για το εξατομικευμένο σύνολο της κατάστασής τους θα ήταν χρήσιμη και θα βοηθούσε στη διατήρηση της υψηλής συμμετοχής».
Ο Blakeslee μιλώντας για τις ευκαιρίες για την ευρύτερη ενσωμάτωση εργαλείων συμμόρφωσης με SMS στις ροές εργασίας των φαρμακείων και τις βασικές προκλήσεις και σκέψεις για την επιτυχή εφαρμογή τους ανέφερε ότι «οι φαρμακοποιοί είναι ένα από τα πιο υποτιμημένα περιουσιακά στοιχεία στο οικοσύστημα υγειονομικής περίθαλψης, αλλά η ροή εργασίας τους είναι απίστευτα πιεσμένη. Η χρήση ψηφιακών παρεμβάσεων που είναι ασφαλείς, αποτελεσματικές και αυτοματοποιημένες με ελάχιστη εποπτεία από φαρμακοποιούς και τεχνικούς είναι κρίσιμη. Οποιαδήποτε ψηφιακή παρέμβαση πρέπει να είναι ακριβής, κλινικά αποτελεσματική και να μην προσθέτει στο βάρος που έχει ήδη το προσωπικό του φαρμακείου κατά την κάλυψη, τη συμβουλευτική και τη φροντίδα των ασθενών. Αυτές είναι οι μεγάλες προκλήσεις που πρέπει να λάβει υπόψη οποιαδήποτε παρέμβαση.
Κατέθεσε τέλος την άποψη ότι το καλύτερο σημείο για να ξεκινήσει ένας φαρμακοποιός και να εστιάσει ψηφιακές παρεμβάσεις είναι οι ευάλωτοι πληθυσμοί. «Η προσέγγιση αυτών των ευάλωτων ασθενών αποφεύγει ένα φαινόμενο χιονοστιβάδας που μπορεί να οδηγήσει σε αποφευκτά αποτελέσματα για όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, ειδικά για τον ασθενή.
Μόλις βελτιώσετε τις ψηφιακές παρεμβάσεις με ευάλωτους πληθυσμούς, όλοι οι ασθενείς θα ωφεληθούν στο μέλλον. Μια αποτελεσματική στρατηγική είναι να ξεκινήσετε με τους ασθενείς που είναι πιο ευάλωτοι επειδή έχουν τα πιο σοβαρά συμπτώματα και ασκούν τη μεγαλύτερη πίεση στο σύστημα και στη συνέχεια να εφαρμόσετε όσα μαθαίνετε στον ευρύτερο πληθυσμό. Επίσης, οι προσπάθειες θα πρέπει να επικεντρωθούν στη διασφάλιση ότι οι ασθενείς όχι μόνο λαμβάνουν τα φάρμακά τους, αλλά και σύμφωνα με τις οδηγίες».
Η συμμόρφωση είναι μια από τις μεγάλες προκλήσεις που δεν έχει ακόμη αντιμετωπιστεί πλήρως με πολλές ψηφιακές παρεμβάσεις, επομένως το κενό συμμόρφωσης είναι πραγματικά το επόμενο μεγάλο βήμα στο οποίο πρέπει να υπάρξει επικέντρωση.