Ενιαίο μητρώο, Κώδικας Δεοντολογίας και πειθαρχικός έλεγχος: Ο νέος νόμος δίνει για πρώτη φορά δομή στο επάγγελμα και στον πολίτη έναν τρόπο να ελέγχει με ποιον μιλά.
Από τη Ρούλα Σκουρογιάννη
Ψάχνεις έναν ψυχολόγο και βρίσκεις δεκάδες προφίλ με τίτλους, πιστοποιήσεις και υποσχέσεις για γρήγορα αποτελέσματα. Πώς καταλαβαίνεις ποιος έχει άδεια και ποιος απλώς το δηλώνει; Μέχρι σήμερα η απάντηση ήταν δύσκολη. Μια κοινή αίτηση ψυχολόγων προς τη Βουλή έγραφε ότι οι άδειες άσκησης επαγγέλματος χορηγούνται από τις Διευθύνσεις Επαγγελμάτων Υγείας των Περιφερειών και δεν υπάρχει ουσιαστικός έλεγχος της άσκησης του επαγγέλματος. Την Πέμπτη 29 Οκτωβρίου η Βουλή ψήφισε νομοσχέδιο του Υπουργείου Υγείας που αλλάζει αυτό το δεδομένο. Δημιουργεί ενιαίο φορέα με υποχρεωτική εγγραφή, μητρώο και κανόνες δεοντολογίας για όλους τους ψυχολόγους της χώρας.
Ο νέος φορέας: Τι είναι ο Πα.Συ.Ψυ.
Με τον νόμο συστήνεται ο Πανελλήνιος Σύλλογος Ψυχολόγων (Πα.Συ.Ψυ.) ως Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου. Η εγγραφή είναι υποχρεωτική για όλους όσους ασκούν το επάγγελμα. Η βασική διαφορά είναι ότι η μέχρι τώρα εγγραφή σε σύλλογο ήταν προαιρετική. Παλαιότερο δημοσίευμα σημείωνε ότι ο Σύλλογος Ελλήνων Ψυχολόγων, που ιδρύθηκε το 1963, αριθμεί περίπου 3.000 μέλη και δεν είναι απαραίτητο όποιος ασκεί το επάγγελμα να εγγραφεί σε αυτόν. Η ίδια πηγή εκτιμά ότι οι ψυχολόγοι ή όσοι προσφέρουν τέτοιες υπηρεσίες είναι τουλάχιστον 10.000. Η νέα δομή αποσκοπεί στην προστασία του κοινωνικού συνόλου και στην παροχή επιστημονικά έγκυρων και δεοντολογικά υπεύθυνων υπηρεσιών ψυχικής υγείας.
Μητρώο, δεοντολογία και πειθαρχικός έλεγχος
Για πρώτη φορά, οι ψυχολόγοι αποκτούν ενιαίο μητρώο, Κώδικα Ηθικής και Δεοντολογίας και σύστημα πειθαρχικού ελέγχου. Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα για το νομοσχέδιο, θεσπίζεται Κώδικας Ηθικής και Δεοντολογίας Ψυχολόγων και συγκροτούνται πειθαρχικά συμβούλια δύο βαθμών. Στην πράξη, ο πολίτης θα μπορεί να ελέγξει ότι απευθύνεται σε αδειοδοτημένο και ελεγχόμενο επαγγελματία. Αν προκύψει πρόβλημα, θα υπάρχει φορέας με αρμοδιότητα να το εξετάσει, κάτι που μέχρι σήμερα έλειπε.
Μεγαλύτερος ρόλος στην πολιτική υγείας
Ο νόμος δεν περιορίζεται στον έλεγχο. Θεσμοθετεί τη συνεχιζόμενη εκπαίδευση, τη δυνατότητα εισήγησης ειδικοτήτων και μετεκπαιδεύσεων, και τη συμμετοχή των ψυχολόγων στο Κεντρικό Συμβούλιο Υγείας (ΚΕΣΥ), ενισχύοντας τον ρόλο τους στη διαμόρφωση πολιτικών ψυχικής υγείας. Ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης χαρακτήρισε τη μεταρρύθμιση «εμβληματική». Τόνισε ότι ο πολίτης αποκτά εγγύηση πως οι υπηρεσίες που λαμβάνει είναι επιστημονικά τεκμηριωμένες και δεοντολογικά υπεύθυνες. Πρόσθεσε ότι ο νέος φορέας ενισχύει θεσμικά τους ψυχολόγους και τους κάνει ισχυρούς συνομιλητές της Πολιτείας.
Τα δύο νέα Εθνικά Παρατηρητήρια
Ο νόμος προβλέπει δύο νέες επιστημονικές δομές: το Εθνικό Παρατηρητήριο Ψυχοθεραπείας και Συμβουλευτικής Ψυχικής Υγείας και το Εθνικό Παρατηρητήριο Ψυχιατροδικαστικής. Θα λειτουργούν ως γνωμοδοτικά όργανα του Υπουργείου Υγείας. Οι αρμοδιότητές τους αφορούν την εκπαίδευση, την ποιότητα των υπηρεσιών, τη γεωγραφική κατανομή των επαγγελματιών και τη φροντίδα των ψυχιατροδικαστικών ασθενών. Το ζήτημα της ποιότητας και της κατανομής είναι ουσιαστικό, γιατί η πρόσβαση σε ψυχολόγο εξαρτάται συχνά από την περιοχή και από το κόστος.
Τι γίνεται με όσους ήδη εργάζονται
Ο νόμος δεν διακόπτει την εργασία κανενός. Όλες οι υφιστάμενες άδειες άσκησης επαγγέλματος παραμένουν σε ισχύ χωρίς επανέκδοση. Η άδεια όσων υποβάλλουν εμπρόθεσμα αίτηση εγγραφής στον νέο Σύλλογο δεν αναστέλλεται μέχρι την έκδοση της σχετικής βεβαίωσης. Έτσι εξασφαλίζεται ομαλή μετάβαση στο νέο πλαίσιο και ασφάλεια δικαίου για τους εν ενεργεία ψυχολόγους.
Και οι νοσηλευτές του ΕΣΥ
Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει και ρυθμίσεις για τους νοσηλευτές. Ο κ. Γεωργιάδης αναφέρθηκε στη θεσμοθέτηση ενιαίου κλάδου, στην ενίσχυση της κλινικής εκπαίδευσης και στην αυστηροποίηση του πλαισίου για την αντιποίηση του επαγγέλματος, που χαρακτήρισε σημαντικά βήματα αναβάθμισης. Συγκεκριμένα, θεσμοθετείται ο εφημερεύων νοσηλευτής, διευρύνεται ο θεσμός του κλινικού εκπαιδευτή και δημιουργείται ενιαίος κλάδος με διακριτές ειδικότητες. Η αυστηροποίηση για την αντιποίηση προστατεύει τον επαγγελματικό τίτλο και τους ασθενείς. Στην κοινοβουλευτική διαδικασία δεν έλειψαν οι αντιδράσεις: η ΠΑΣΟΝΟΠ κατήγγειλε ότι οι νοσηλευτές αποκλείστηκαν από την ακρόαση φορέων στη Βουλή για το νομοσχέδιο.
Οι λοιπές ρυθμίσεις: τεχνολογίες υγείας, «Θεαγένειο» και ιδιωτικές κλινικές
Το νομοσχέδιο αναδιαμορφώνει το πλαίσιο αξιολόγησης και αποζημίωσης των τεχνολογιών υγείας, σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό Κανονισμό 2021/2282, με στόχο τη βελτίωση της πρόσβασης των ασθενών σε αναγκαίες θεραπείες. Προβλέπει επίσης τη μετεγκατάσταση του αντικαρκινικού νοσοκομείου «Θεαγένειο» σε νέο κτίριο και τον εκσυγχρονισμό του πλαισίου στελέχωσης των ιδιωτικών ψυχιατρικών κλινικών.
Τι σημαίνει για εμάς
Για τον πολίτη, η αλλαγή αφορά κυρίως την εμπιστοσύνη. Όταν ξεκινάς ψυχοθεραπεία ή συμβουλευτική, μοιράζεσαι πολύ προσωπικά πράγματα, και είναι εύλογο να θέλεις να ξέρεις ότι ο επαγγελματίας έχει άδεια και ότι υπάρχει φορέας που τον ελέγχει. Μέχρι να λειτουργήσει πλήρως το νέο μητρώο, ρώτα πάντα για την άδεια άσκησης επαγγέλματος και ζήτα να δεις το πτυχίο ή την άδεια. Η εφαρμογή θα κριθεί από τις κατευθυντήριες ρυθμίσεις που θα ακολουθήσουν, δηλαδή τη λειτουργία του μητρώου, τη συγκρότηση των πειθαρχικών οργάνων και τη στελέχωση των Παρατηρητηρίων.