Από τη Γιάννα Τριανταφύλλη.
Το οικογενειακό ιστορικό αποτελεί ένα σημαντικό προγνωστικό παράγοντα για την υγεία της καρδιάς και την πιθανότητα εκδήλωσης καρδιαγγειακών παθήσεων.
Αν κάποιος στενός συγγενής εμφάνισε καρδιοπάθεια σε νεαρή ηλικία, οι πιθανότητες να εμφανίσετε και εσείς προβλήματα στην καρδιά είναι σημαντικά αυξημένες. Μάλιστα, σύμφωνα με τους ειδικούς, σε ορισμένες περιπτώσεις, ο κίνδυνος αυτός μπορεί να διπλασιαστεί.
Πρόσφατες μελέτες έχουν διαπιστώσει ότι:
• Τα παιδιά ασθενών με πρόωρη στεφανιαία καρδιοπάθεια έχουν 60–75% αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης της ίδιας πάθησης σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό.
• Ένα άτομο έχει δύο συγγενείς πρώτου βαθμού με ιστορικό πρόωρης καρδιοαγγειακής νόσου, ο κίνδυνος αυτός μπορεί να αυξηθεί έως και 80%.
• Η εμφάνιση πρόωρου καρδιοαγγειακού θανάτου σε οποιονδήποτε συγγενή πρώτου βαθμού αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης πρώιμης καρδιοαγγειακής νόσου κατά 72%.
Τι θεωρείται «οικογενειακό ιστορικό»
Όταν μιλάμε για οικογενειακό ιστορικό καρδιάς, αναφερόμαστε κυρίως στις περιπτώσεις εκείνες όπου:
• Ο πατέρας ή ο αδελφός σας διαγνώστηκε με καρδιαγγειακή νόσο πριν από τα 55.
• Η μητέρα ή η αδελφή σας εμφάνισε καρδιοπάθεια πριν από τα 65.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, μιλάμε για θετικό οικογενειακό ιστορικό, γεγονός που απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή.
Γιατί επηρεάζει η κληρονομικότητα την υγεία της καρδιάς
Ο οικογενειακός παράγοντας επηρεάζει τον καρδιαγγειακό κίνδυνο κυρίως λόγω της γενετικής προδιάθεσης και των κοινών συνηθειών. Τα μέλη μιας οικογένειας συχνά μοιράζονται κοινά πρότυπα διατροφής, φυσικής δραστηριότητας και τρόπου ζωής, ενώ συγκεκριμένα γονίδια μπορεί να προδιαθέτουν σε υπέρταση ή υψηλή χοληστερόλη.
Η οικογενής υπερχοληστερολαιμία, για παράδειγμα, οδηγεί σε πολύ υψηλά επίπεδα χοληστερόλης και αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο ήδη από νεαρή ηλικία.
Ωστόσο, είναι σημαντικό να τονιστεί ότι η καρδιοπάθεια σπάνια οφείλεται σε ένα και μόνο γονίδιο. Επομένως, η γενετική εξέταση από μόνη της δεν μπορεί να προβλέψει αν κάποιος θα εμφανίσει καρδιαγγειακή πάθηση αφού ο συνολικός καρδιαγγειακός κίνδυνος επηρεάζεται και καθορίζεται από ένα συνδυασμό πολλών γονιδίων και διαφορετικών περιβαλλοντικών παραγόντων.
Πως να μειώσετε τον κίνδυνο εάν έχετε οικογενειακό ιστορικό
Μπορεί να μην είναι εφικτό να αλλάξετε το οικογενειακό σας ιστορικό, όμως μπορείτε να περιορίσετε σημαντικά τον κίνδυνο υιοθετώντας ορισμένες υγιεινές συνήθειες. Οι κυριότερες είναι:
• Ενημερώστε το γιατρό σας: Είναι σημαντικό να ενημερώσετε το γιατρό σας για το οικογενειακό σας ιστορικό. Αυτό θα τον βοηθήσει να αξιολογήσει τον ατομικό σας κίνδυνο και να καθορίσει την καταλληλότερη για εσάς πρόληψη.
• Τακτικός προληπτικός έλεγχος: Οι τακτικές καρδιολογικές εξετάσεις βοηθούν στην πρόληψη και στην έγκαιρη διάγνωση πιθανών καρδιακών προβλημάτων.
• Άσκηση: Η τακτική άσκηση βελτιώνει την καρδιακή λειτουργία, ρίχνει την αρτηριακή πίεση, ρυθμίζει τη χοληστερόλη και το σάκχαρο, βοηθά στον έλεγχο του βάρους και μειώνει τη φλεγμονή και το στρες.
• Ισορροπημένη διατροφή: Μια διατροφή με λιγότερα κορεσμένα λιπαρά και περισσότερα φρούτα, λαχανικά και φυτικές ίνες αποτελεί ασπίδα προστασίας για την υγεία της καρδιάς.
• Ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης και της χοληστερίνης: Ο έλεγχος της αρτηριακής πίεσης και της χοληστερόλης μέσω τακτικών εξετάσεων προλαμβάνει αθηροσκλήρωση, διατηρεί ομαλή την ροή του αίματος στα αγγεία και μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο εμφράγματος και εγκεφαλικού.
• Διακοπή καπνίσματος. Η οριστική αποχή από το κάπνισμα μειώνει την αρτηριακή πίεση και τη χοληστερίνη, βελτιώνει την κυκλοφορία και την οξυγόνωση του αίματος και ενισχύει σημαντικά την καρδιακή λειτουργία.
• Διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους. Η διατήρηση ενός φυσιολογικού σωματικού βάρους μειώνει την αρτηριακή υπέρταση, προλαμβάνει τη δυσλιπιδαιμία και την αγγειακή φλεγμονή, βελτιώνει την αιματική ροή και την καρδιακή απόδοση, περιορίζοντας έτσι σημαντικά τον καρδιομεταβολικό κίνδυνο και τα εμφράγματα.
Σημαντικό: Ενημερωθείτε για το οικογενειακό σας ιστορικό!
Συζητήστε με τους γονείς σας σχετικά με τα πιθανά καρδιακά προβλήματα που υπάρχουν στην οικογένεια και στους συγγενείς πρώτου βαθμού, καθώς και σε ποια ηλικία παρουσιάστηκαν αυτά τα προβλήματα.
Μια τέτοια συζήτηση θα σας δώσει πολύτιμες πληροφορίες που θα βοηθήσουν τον γιατρό σας να εκτιμήσει τον δικό σας κίνδυνο και να σας καθοδηγήσει σε προληπτικές ενέργειες για την προστασία της καρδιάς σας.
Με πληροφορίες από την Ευρωπαϊκή Καρδιολογική Εταιρεία (European Society of Cardiology – ESC).