Η δαπάνη του ΕΟΠΥΥ για φάρμακα που εισάγει το ΙΦΕΤ πενταπλασιάστηκε μέσα σε πέντε χρόνια. Από 62,3 εκατ. ευρώ το 2020 έφτασε τα 309,6 εκατ. ευρώ το 2025. Την ίδια περίοδο τα νεότερα αντιπηκτικά έφτασαν σε περισσότερους ασθενείς και το κράτος πλήρωσε γι’ αυτά 26,8% λιγότερα.

Από τον Τάκη Μαραλέτο
Τα δύο ευρήματα προέρχονται από τέσσερα πόστερ που παρουσίασαν στελέχη του ΕΟΠΥΥ, του υπουργείου Υγείας και της Επιτροπής Διαπραγμάτευσης Τιμών Φαρμάκων στο συνέδριο ISPOR Europe 2026.
Το συνέδριο έγινε στη Βιέννη από τις 8 έως τις 11 Νοεμβρίου. Το ISPOR είναι η διεθνής επιστημονική εταιρεία για τα οικονομικά της υγείας.
Αν διαβάσει κανείς τις τέσσερις μελέτες μαζί, βλέπει δύο διαφορετικά αποτελέσματα της ίδιας πολιτικής. Όπου το κράτος διαπραγματεύεται και υπάρχει ανταγωνισμός, η δαπάνη πέφτει. Όπου το φάρμακο έρχεται έξω από την κανονική διαδικασία, η δαπάνη αυξάνεται σχεδόν 38% τον χρόνο.
| Μελέτη | Περίοδος | Βασικό εύρημα |
| Εισαγωγές ΙΦΕΤ | 2020 έως 2025 | Δαπάνη από 62,3 σε 309,6 εκατ. € (+397%) |
| Ειδική πρόσβαση έναντι κανονικής αποζημίωσης | 2020 έως 2025 | +397,2% έναντι +62,5% |
| Ορφανά υψηλού κόστους | 2020 έως 2025 | Συσκευασίες −54,8%, δαπάνη +41,1% |
| Αντιπηκτικά από το στόμα | 2021 έως 2025 | Συσκευασίες +27,2%, καθαρή δαπάνη −26,8% |
Το ΙΦΕΤ ξεπέρασε τα 300 εκατ. Ευρώ
Το ΙΦΕΤ είναι το Ινστιτούτο Φαρμακευτικής Έρευνας και Τεχνολογίας, θυγατρική του ΕΟΦ. Φέρνει από το εξωτερικό φάρμακα που δεν κυκλοφορούν στην Ελλάδα. Ο γιατρός ζητά το φάρμακο για τον ασθενή του και ο ΕΟΠΥΥ το εγκρίνει μέσα από το Σύστημα Ηλεκτρονικής Προέγκρισης. Ο νομοθέτης σχεδίασε αυτόν τον δρόμο για λίγες περιπτώσεις με ανάγκη που δεν καλύπτει η αγορά.
Η πρώτη μελέτη μέτρησε τα τιμολόγια αγοράς των φαρμακείων του ΕΟΠΥΥ. Η δαπάνη για φάρμακα του ΙΦΕΤ ανέβηκε 397% σε πέντε χρόνια. Ο μέσος ετήσιος ρυθμός ήταν 37,8%.
Το μεγαλύτερο μέρος αφορά τα ορφανά φάρμακα, δηλαδή τα φάρμακα για σπάνιες παθήσεις. Η δαπάνη τους μέσω ΙΦΕΤ πήγε από 29,4 σε 174,4 εκατ. ευρώ. Το μερίδιό τους ανέβηκε από 47,2% σε 56,3%. Τα ορφανά εξηγούν περίπου το 59% της συνολικής αύξησης.
Οι ίδιοι οι συγγραφείς γράφουν ότι το ΙΦΕΤ παίρνει όλο και μεγαλύτερο κομμάτι της δαπάνης. Ζητούν παρακολούθηση της επίπτωσης στον προϋπολογισμό σε βάθος χρόνου.
Δύο δρόμοι με διαφορετικό ρυθμό δαπάνης
Η δεύτερη μελέτη συγκρίνει το ΙΦΕΤ με την κανονική αποζημίωση. Κανονική αποζημίωση σημαίνει ότι το φάρμακο έχει τιμή στο Δελτίο Τιμών και θέση στη Θετική Λίστα. Στην ίδια πενταετία η δαπάνη για φάρμακα της κανονικής διαδικασίας αυξήθηκε 62,5%. Η δαπάνη του ΙΦΕΤ αυξήθηκε 397,2%.
Το 2025 τα φάρμακα του ΙΦΕΤ ήταν το 2,3% των συσκευασιών που έδωσαν τα φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ. Απορρόφησαν όμως το 11,2% της δαπάνης αγοράς. Μια συσκευασία του ΙΦΕΤ κοστίζει δηλαδή περίπου πέντε φορές τον μέσο όρο.
Ορφανά: οι μισές συσκευασίες με τριπλάσιο κόστος η καθεμία
Η τρίτη μελέτη κοιτά όλα τα φάρμακα υψηλού κόστους που δίνουν τα φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ. Ο ασθενής τα παίρνει χωρίς συμμετοχή. Οι συσκευασίες ορφανών φαρμάκων έπεσαν από 115.974 σε 52.472. Η δαπάνη όμως ανέβηκε από 174,7 σε 246,5 εκατ. ευρώ.
Η εξήγηση είναι το κόστος ανά συσκευασία. Από 1.507 ευρώ το 2020 έφτασε τα 4.698 ευρώ το 2025. Το 2020 ένα ορφανό κόστιζε 3,1 φορές όσο ένα μη ορφανό. Το 2025 κόστιζε 7,8 φορές. Ο αριθμός των εμπορικών ονομασιών έμεινε σχεδόν ίδιος, ανάμεσα σε 50 και 54.
Η πτώση στις συσκευασίες δεν σημαίνει απαραίτητα λιγότερους ασθενείς. Στη μελέτη για το ΙΦΕΤ οι ερευνητές μετρούν ένα φάρμακο ως ορφανό μόνο τη χρονιά που έχει τον χαρακτηρισμό από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων. Αν ο ίδιος κανόνας ισχύει και εδώ, παλιά ορφανά με πολλές συσκευασίες βγήκαν από την κατηγορία όταν έχασαν τον χαρακτηρισμό. Στη θέση τους μπήκαν νεότερες και πολύ ακριβότερες θεραπείες. Η περίληψη δεν δίνει αριθμό ασθενών, άρα το ερώτημα μένει ανοιχτό.
Αντιπηκτικά: περισσότεροι ασθενείς με μικρότερο κόστος
Η τέταρτη μελέτη αφορά τρία αντιπηκτικά από το στόμα: rivaroxaban, dabigatran και apixaban. Οι γιατροί τα δίνουν για να προλάβουν θρόμβους, για παράδειγμα σε ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή. Είναι φάρμακα μεγάλου όγκου που πουλά το ιδιωτικό φαρμακείο.
Η Επιτροπή Διαπραγμάτευσης υπέγραψε με τις εταιρείες συμφωνίες κλειστού προϋπολογισμού. Το κράτος και η εταιρεία ορίζουν ένα ανώτατο ποσό για το φάρμακο. Ό,τι ξεπερνά το ποσό το επιστρέφει η εταιρεία.
Από το 2021 έως το 2024 η χρήση αυξήθηκε 21,13%. Η δαπάνη σε τιμές καταλόγου ανέβηκε μόλις 4,09%. Η καθαρή δαπάνη, δηλαδή το ποσό που πληρώνει τελικά το κράτος μετά τις επιστροφές, έπεσε 11,71%. Με τα στοιχεία του 2025 η εικόνα γίνεται πιο έντονη: οι συσκευασίες είναι 27,2% περισσότερες από το 2021 και η καθαρή δαπάνη 26,8% χαμηλότερη.
Η μεγάλη πτώση της τελευταίας χρονιάς συμπίπτει με την είσοδο γενοσήμων, δηλαδή φθηνότερων αντιγράφων μετά τη λήξη της πατέντας. Οι συγγραφείς είναι προσεκτικοί. Γράφουν ότι τα αποτελέσματα «συμφωνούν» με τη συμβολή των δύο μέτρων. Δεν ξεχωρίζουν πόση εξοικονόμηση έφερε το καθένα.
Τι δείχνουν τα στοιχεία για την πολιτική φαρμάκου
Η διαπραγμάτευση αποδίδει όταν το φάρμακο έχει όγκο και ανταγωνιστές. Τα αντιπηκτικά είναι το παράδειγμα. Η Επιτροπή Διαπραγμάτευσης υπέγραψε 1.047 συμφωνίες από το 2020 έως το 2024, σύμφωνα με δική της ανακοίνωση στο ISPOR 2025. Οι περισσότερες έχουν κλειστό προϋπολογισμό.
Χρειάζεται όμως μια διευκρίνιση. Η καθαρή δαπάνη πέφτει επειδή οι εταιρείες επιστρέφουν περισσότερα χρήματα. Ένα μέρος του κόστους περνά από το κράτος στη βιομηχανία. Οι μελέτες δεν εξετάζουν πόσο καιρό αντέχει αυτό το σχήμα.
Η εξαίρεση έγινε κανόνας για τα ακριβά φάρμακα. Το ΙΦΕΤ μεγαλώνει επειδή η κανονική διαδικασία αργεί ή δεν ξεκινά καθόλου. Ο ΣΦΕΕ αναφέρει ότι από τα 173 φάρμακα που ενέκρινε ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων την περίοδο 2020 έως 2023, μόνο 45 ήρθαν στην Ελλάδα από τα κανονικά κανάλια. Άλλη μελέτη του φετινού ISPOR μετρά περίπου 536 ημέρες αναμονής για τα ορφανά το 2025, από 693 το 2024.
Όσο ο ασθενής περιμένει, ο γιατρός ζητά το φάρμακο μέσω ΙΦΕΤ. Τα φάρμακα αυτά φτάνουν στον ασθενή χωρίς να περάσουν, κατά κανόνα, από αξιολόγηση και διαπραγμάτευση τιμής. Το κράτος πληρώνει έτσι τα ακριβότερα φάρμακα με τον λιγότερο έλεγχο. Ο κλειστός προϋπολογισμός πιέζει τα φάρμακα που μπήκαν στο σύστημα και αφήνει ανέγγιχτα όσα έμειναν απέξω.
Οι μελέτες έχουν όρια.
• Είναι περιγραφικές. Δείχνουν τι άλλαξε και δεν αποδεικνύουν τι το προκάλεσε.
• Οι τρεις πρώτες μετρούν τιμολόγια αγοράς. Η τέταρτη μετρά καθαρή δαπάνη μετά τις επιστροφές. Τα ποσά δεν συγκρίνονται άμεσα.
• Καμία περίληψη δεν δίνει κλινικά αποτελέσματα. Δεν ξέρουμε τι κέρδισαν οι ασθενείς από τα 309,6 εκατ. Ευρώ που δαπανήθηκαν μέσω ΙΦΕΤ.
• Οι συγγραφείς εργάζονται στους φορείς που εφαρμόζουν την πολιτική. Έχουν τα πιο αξιόπιστα και ακριβή στοιχεία και ταυτόχρονα κρίνουν το δικό τους έργο.
Τα ανοιχτά ερωτήματα
Τον Μάιο του 2026 η κυβέρνηση θέσπισε το Ταμείο Καινοτομίας με τον νόμο 5302/2026. Το Ταμείο ξεκινά με 50 εκατ. ευρώ. Καλύπτει προσωρινά προηγμένες θεραπείες μέχρι να μπουν στην κανονική αποζημίωση. Το ποσό αντιστοιχεί στο ένα έκτο της δαπάνης του ΙΦΕΤ το 2025.
Οι τέσσερις μελέτες αφήνουν τρία ερωτήματα προς το υπουργείο Υγείας και τον ΕΟΠΥΥ:
1. Θα φέρει η Πολιτεία σε διαπραγμάτευση τα φάρμακα του ΙΦΕΤ με τη μεγαλύτερη δαπάνη; Τα στοιχεία δείχνουν ότι εκεί δαπανώνται σημαντικά ποσά.
2. Θα δημοσιεύσει ο ΕΟΠΥΥ αριθμό ασθενών και καθαρή δαπάνη για κάθε δρόμο πρόσβασης; Χωρίς αυτά κανείς δεν μπορεί να κρίνει αν η δαπάνη αξίζει το αποτέλεσμα.
3. Μπορεί το μοντέλο των αντιπηκτικών να δουλέψει σε φάρμακα χωρίς γενόσημα και με λίγους ασθενείς; Στα ορφανά ο προμηθευτής είναι συχνά ένας και η θέση του κράτους είναι πιο αδύναμη.
Οι συγγραφείς της μελέτης για το ΙΦΕΤ ζητούν παρακολούθηση. Με ρυθμό αύξησης 38% τον χρόνο, η δαπάνη διπλασιάζεται σε λίγο περισσότερο από δύο χρόνια.
Πηγές
- ISPOR Europe 2026: Εισαγόμενα φάρμακα μέσω ΙΦΕΤ, 2020 έως 2025
- ISPOR Europe 2026: Ορφανά και μη ορφανά φάρμακα υψηλού κόστους, 2020 έως 2025
- ISPOR Europe 2026: Κλειστοί προϋπολογισμοί και γενόσημα στα αντιπηκτικά, 2021 έως 2025
- ISPOR Europe 2026: Χρόνος πρόσβασης σε καινοτόμα φάρμακα στην Ελλάδα, 2024 και 2025
- ISPOR Europe 2025: Η Επιτροπή Διαπραγμάτευσης και ο προϋπολογισμός του ΕΟΠΥΥ
- ΣΦΕΕ: Προκλήσεις και προτεραιότητες της φαρμακευτικής πολιτικής για το 2026
- Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Συστημάτων Υγείας: Το Ταμείο Καινοτομίας στην Ελλάδα
