Από τη Ρούλα Σκουρογιάννη
Η δημόσια συζήτηση γύρω από τη φαρμακευτική καινοτομία στη χώρα μας συνοδεύεται από θεωρίες και απόψεις (ή μήπως «μύθους»;), που συσκοτίζουν το πραγματικό πρόβλημα: η Ελλάδα μένει πίσω, με άμεσο αντίκτυπο στην πρόσβαση των ασθενών σε σύγχρονες θεραπείες.
Το Pharma Innovation Forum Greece (PIF), σε εκδήλωσή του στις 26 Νοεμβρίου, ανέδειξε με στοιχεία τις πλέον κρίσιμες αλήθειες που συνθέτουν το σημερινό αδιέξοδο:
Αλήθεια #1: Το clawback στερεί τη θεραπεία από τους ασθενείς
Μόνο 25% των θεραπειών που εγκρίθηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (EMA) μεταξύ 2020–2023 φτάνουν σήμερα στους Έλληνες ασθενείς.
Οι υπόλοιπες μένουν εκτός, επειδή η υπερβολική επιβάρυνση των εταιρειών μέσω clawback καθιστά ασύμφορη την κυκλοφορία τους.
Αλήθεια #2: Η Ελλάδα βρίσκεται σε ευρωπαϊκό αρνητικό ρεκόρ
Το clawback αγγίζει το 75,5% στα νοσοκομεία και το 63% στον ΕΟΠΥΥ.
Καμία άλλη χώρα στην Ευρώπη δεν λειτουργεί σε αυτά τα επίπεδα.
Αλήθεια #3: Η δημόσια φαρμακευτική δαπάνη παραμένει καθηλωμένη
Η Ελλάδα βρίσκεται:
- 12% κάτω από τον μέσο όρο της Νότιας Ευρώπης
- 46% κάτω από τον μέσο όρο της Δυτικής Ευρώπης
Και αυτό παρά τη ραγδαία αύξηση των αναγκών υγείας και την έκρηξη των νέων θεραπειών.
Αλήθεια #4: Η κλινική έρευνα καταρρέει
Το 2024, οι εγκεκριμένες κλινικές μελέτες έπεσαν σε 118 – πτώση άνω του 40% σε σχέση με το 2023 και χαμηλότερο επίπεδο από το 2017.
Την ίδια ώρα, η Ευρώπη επενδύει 47 δισ. ευρώ ετησίως, ενώ η Ελλάδα προσελκύει μόλις 100 εκατ. ευρώ.
Αν η χώρα συνέκλινε με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, οι επενδύσεις θα άγγιζαν τα 500–700 εκατ. ευρώ.
Ενδεικτικό παράδειγμα:
- Σε απλές, χαμηλού κόστους θεραπείες, η κάλυψη διαρκεί όλο τον χρόνο.
- Σε σοβαρά χρόνια νοσήματα:
- 136 ημέρες κάλυψης για βιολογική θεραπεία ψωρίασης
- 92 ημέρες για ανοσοθεραπεία καρκίνου
Οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους.
Οι φωνές των ειδικών και των ασθενών: «Δεν φοβόμαστε την καινοτομία – φοβόμαστε να μείνουμε πίσω»
Η εκδήλωση του PIF αναδεικνύει το βαθύ χάσμα μεταξύ επιστημονικής προόδου και ελληνικής πραγματικότητας.
Στην πρώτη ενότητα –«Τεκμηριωμένες εκβάσεις, πραγματικές ανάγκες»– καθηγητές και σύλλογοι ασθενών παρουσίασαν στοιχεία που δείχνουν ότι η καινοτομία έχει ήδη αλλάξει την εικόνα πολλών σοβαρών νοσημάτων.
Η ιατρική κοινότητα κρούει τον κώδωνα του κινδύνου:
Οι καθηγητές Κωνσταντίνος Συρίγος και Χαράλαμπος Βλαχόπουλος τόνισαν ότι:
- Η Ελλάδα καθυστερεί υπερβολικά στην πρόσβαση σε νέες θεραπείες.
- Χάνει την ανταγωνιστικότητά της ως χώρα διεξαγωγής κλινικών μελετών.
- Η καθυστέρηση αυτή δεν είναι απλώς διοικητική – επηρεάζει επιβίωση και ποιότητα ζωής.
Οι σύλλογοι ασθενών μιλούν ξεκάθαρα:
Ο Δημήτρης Κοντοπίδης (European Lung Foundation) και η Φωτεινή Σκόνδρα (ΠΑΡ.ΚΙΝ.Σ.Ο.Ν.) δήλωσαν:
«Σήμερα, μόνο λίγοι ασθενείς απολαμβάνουν τα οφέλη της θεραπευτικής προόδου».
Οι οριζόντιες περικοπές και το clawback δεν είναι λογιστικά ζητήματα – είναι ζήτημα ζωής.
Όπως ειπώθηκε: «Η επένδυση στο φάρμακο είναι επένδυση στην υγεία και στην κοινωνική πρόοδο. Η χώρα πρέπει να ενσωματώνει το νέο – όχι να το φοβάται».
Οι κρίσιμες αποφάσεις: Τι προτείνει το PIF για να βγει η Ελλάδα από το αδιέξοδο
Το PIF παρουσίασε μια τριπλή, στοχευμένη πρόταση πολιτικής:
1. Μεσοπρόθεσμος σχεδιασμός – Συμφωνία αποκλιμάκωσης του clawback
Με δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα και συμπληρωματική χρηματοδότηση, ώστε το σύστημα να γίνει βιώσιμο.
2. Άρση στρεβλώσεων – Ενιαίος προϋπολογισμός φαρμάκου
Το κράτος να αναλάβει το κόστος των μέτρων προστατευτισμού, ώστε να μην επιβαρύνονται οι θεραπείες που χρειάζονται οι ασθενείς.
3. Επιτάχυνση πρόσβασης – Σταθερό πλαίσιο για κλινική έρευνα & value-based αξιολόγηση
Να ξεμπλοκάρουν οι εγκρίσεις, να θεσπιστεί σταθερό περιβάλλον και να προσελκύονται επενδύσεις.
«Η φαρμακευτική καινοτομία δεν μπορεί να περιμένει» – Το μήνυμα του PIF
Η Πρόεδρος του PIF, κα Λαμπρίνα Μπαρμπετάκη, έθεσε το διακύβευμα με σαφήνεια:
«Το ζητούμενο δεν είναι να “διαχειριστούμε” έναν προϋπολογισμό, αλλά να διαμορφώσουμε ένα σύστημα που επιτρέπει έγκαιρη και ισότιμη πρόσβαση σε θεραπείες που ήδη σώζουν ζωές. Η Ελλάδα έχει επιλογές – το ερώτημα είναι αν θα τις αξιοποιήσει».
Η εκδήλωση κατέληξε σε ένα καθαρό μήνυμα προς την Πολιτεία: Η χώρα βρίσκεται μπροστά σε μια κρίσιμη επιλογή. Θα συμβαδίσει με τη φαρμακευτική καινοτομία ή θα συνεχίσει να μένει πίσω, εις βάρος των ασθενών, της έρευνας και της οικονομικής της προοπτικής;
Το στοίχημα είναι ανοιχτό. Και οφείλουμε –όπως ειπώθηκε– να παλέψουμε για να το κερδίσουμε.
Η φαρμακευτική καινοτομία στην Ελλάδα σε πίνακες ΕΔΩ