Από τον περασμένο Ιανουάριο, η Καλιφόρνια έγινε η πρώτη πολιτεία των ΗΠΑ που υποχρεώνει τους παρασκευαστές τροφίμων να προσθέτουν φυλλικό οξύ στο καλαμποκάλευρο (masa), το οποίο αποτελεί τη βάση για τις τορτίγιες και άλλα παραδοσιακά εδέσματα.
Πρόκειται για μια καθυστερημένη αλλά κρίσιμη κίνηση δημόσιας υγείας, που στοχεύει στη μείωση των σοβαρών παθήσεων του νευρικού σωλήνα, οι οποίες πλήττουν δυσανάλογα την ισπανόφωνη κοινότητα.
Από τη Ρούλα Σκουρογιάννη
Η παρέμβαση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία αν αναλογιστεί κανείς ότι για σχεδόν τρεις δεκαετίες το φυλλικό οξύ ήταν υποχρεωτικό πρόσθετο μόνο στο σιτάλευρο, τα δημητριακά και τα ζυμαρικά. Η στρατηγική αυτή, που ξεκίνησε το 1998, θεωρείται ένας από τους μεγαλύτερους θριάμβους της δημόσιας υγείας του 20ού αιώνα, καθώς μείωσε κατά 30% τις περιπτώσεις δισχιδούς ράχης και ανεγκεφαλίας. Ωστόσο, το καλαμποκάλευρο είχε εξαιρεθεί από τον αρχικό κανονισμό, αφήνοντας εκτεθειμένο έναν μεγάλο πληθυσμό. Στην Καλιφόρνια, τα ποσοστά αυτών των παθήσεων στις ισπανόφωνες μητέρες είναι διπλάσια σε σχέση με τις λευκές ή τις μαύρες γυναίκες, γεγονός που καθιστά τη νέα νομοθεσία επιτακτική ανάγκη.
Το ντόμινο των πολιτειών και η ανταπόκριση της αγοράς
Η κίνηση της Καλιφόρνια φαίνεται πως ανοίγει τον δρόμο και για την υπόλοιπη χώρα. Παρόμοιοι νόμοι αναμένεται να τεθούν σε ισχύ στην Αλαμπάμα, ενώ σχετικές προτάσεις εξετάζονται στη Φλόριντα, τη Γεωργία και την Οκλαχόμα. Η τεράστια αγοραστική δύναμη της Καλιφόρνιας αναγκάζει τους μεγάλους παραγωγούς να προσαρμοστούν, διευκολύνοντας έτσι την υιοθέτηση του μέτρου σε εθνικό επίπεδο. Ήδη κολοσσοί του κλάδου, όπως η Gruma Corp και η Mission Foods, έχουν ξεκινήσει τον εμπλουτισμό των προϊόντων τους, διαπιστώνοντας ότι η προσθήκη της βιταμίνης δεν αλλοιώνει τη γεύση ούτε αυξάνει απαγορευτικά το κόστος.
Οι ειδικοί της δημόσιας υγείας χαιρετίζουν αυτή τη δυναμική, τονίζοντας ότι η επιστήμη είναι ξεκάθαρη: ο εμπλουτισμός των τροφίμων με φυλλικό οξύ είναι μια ασφαλής, δοκιμασμένη και οικονομικά αποδοτική μέθοδος. Παρά τις ανησυχίες που εκφράστηκαν αρχικά από τη βιομηχανία για τις αλλαγές στις ετικέτες, η γενικότερη αίσθηση είναι ότι «το τρένο έχει ήδη φύγει από τον σταθμό». Η πρόληψη μέσω της διατροφής θεωρείται πλέον η μόνη ουσιαστική λύση, δεδομένου ότι οι βλάβες στον νευρικό σωλήνα συμβαίνουν τις πρώτες εβδομάδες της κύησης, συχνά πριν καν η γυναίκα αντιληφθεί ότι είναι έγκυος.
Πολιτικές αντιπαραθέσεις και παραπληροφόρηση
Παρά τα επιστημονικά δεδομένα, η απόφαση αυτή βρέθηκε στο στόχαστρο σφοδρής κριτικής. Ο Υπουργός Υγείας, Ρόμπερτ Κένεντι Τζούνιορ, χαρακτήρισε τον εμπλουτισμό του καλαμποκάλευρου «παράνοια», υποστηρίζοντας ότι αποτελεί μια μορφή κυβερνητικής αυθαιρεσίας που στοχεύει στις φτωχότερες κοινότητες. Παράλληλα, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κυκλοφορούν ανυπόστατοι ισχυρισμοί που θέλουν το φυλλικό οξύ να είναι «τοξικό» ή αφομοιώσιμο μόνο από συγκεκριμένες γενετικές ομάδες.
Οι επιστήμονες και οι οργανώσεις προστασίας των καταναλωτών αντικρούουν σθεναρά αυτές τις απόψεις. Επισημαίνουν ότι είναι επικίνδυνο κορυφαίοι αξιωματούχοι υγείας να διασπείρουν ψευδείς ειδήσεις που τρομοκρατούν το κοινό, αποτρέποντάς το από μια θρεπτική ουσία που σώζει ζωές. Ακόμη και οι ομοσπονδιακές κατευθυντήριες γραμμές για τη διατροφή αναγνωρίζουν ότι, αν και οι φυσικές πηγές όπως τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά είναι σημαντικές, το φυλλικό οξύ από εμπλουτισμένα τρόφιμα παραμένει κρίσιμο για την πρόληψη των γενετικών ανωμαλιών.
Η σημασία της πρόληψης πριν την εγκυμοσύνη
Όπως επισημαίνουν οι γιατροί, η λήψη προγεννητικών βιταμινών μετά την επιβεβαίωση της εγκυμοσύνης είναι συχνά «πολύ αργά» για την αποτροπή σοβαρών παθήσεων του νευρικού σωλήνα (όπως της ανεγκεφαλίας). Δεδομένου ότι πάνω από το 40% των κυήσεων είναι απρογραμμάτιστες, ο μόνος τρόπος να διασφαλιστεί ότι κάθε γυναίκα λαμβάνει τη απαραίτητη ποσότητα βιταμίνης είναι μέσω των τροφών που καταναλώνει καθημερινά. Ο εμπλουτισμός του καλαμποκάλευρου γεφυρώνει ένα τεράστιο κενό στην υγειονομική περίθαλψη, προσφέροντας σε κάθε παιδί μια δικαιότερη ευκαιρία για ένα υγιές ξεκίνημα στη ζωή.