H Ελλάδα έχει πλέον στη διάθεσή της ένα ισχυρό «δίχτυ ασφαλείας» για τη δημόσια υγεία: τον Ελληνικό Οργανισμό Επαλήθευσης Φαρμάκων (HMVO) – Συνδέθηκαν ήδη πάνω από 10.500 φαρμακεία .
Μια αόρατη αλλά ιδιαίτερα επικίνδυνη απειλή για τη δημόσια υγεία αποτελεί το εμπόριο ψευδεπίγραφων φαρμάκων, τα οποία διοχετεύονται μέσω παράνομων δικτύων και συχνά περιέχουν επικίνδυνες ή και τοξικές ουσίες, ενώ σε πολλές περιπτώσεις στερούνται πλήρως δραστικών συστατικών. Απέναντι σε αυτή την απειλή, η Ελλάδα έχει πλέον στη διάθεσή της ένα ισχυρό «δίχτυ ασφαλείας»: τον Ελληνικό Οργανισμό Επαλήθευσης Φαρμάκων (HMVO).
Ο HMVO ξεκίνησε επίσημα τη λειτουργία του στις 9 Φεβρουαρίου 2025, έχοντας ως αποστολή την προστασία της νόμιμης αλυσίδας εφοδιασμού φαρμάκων και, κατ’ επέκταση, των ασθενών. Πρόκειται για αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία, η οποία ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 2023 για να εφαρμόσει στην πράξη το ευρωπαϊκό νομοθετικό πλαίσιο για την καταπολέμηση των ψευδεπίγραφων φαρμάκων, βάσει της Οδηγίας 2011/62/ΕΕ και των σχετικών κανονισμών.
Σήμερα, ο ελληνικός οργανισμός προστατεύει 6.606 γνήσια φαρμακευτικά σκευάσματα που κυκλοφορούν στην εγχώρια αγορά, ενταγμένα στο πανευρωπαϊκό σύστημα επαλήθευσης, το οποίο σε επίπεδο ΕΕ καλύπτει συνολικά περισσότερα από 326.000 φάρμακα. Ο HMVO λειτουργεί ως ο συνδετικός κρίκος μεταξύ φαρμακοβιομηχανιών, χονδρεμπόρων και φαρμακείων, διαχειριζόμενος μια προηγμένη τεχνολογική πλατφόρμα ελέγχου της γνησιότητας κάθε συσκευασίας.
Η διαδικασία της επαλήθευσης
Κομβικό ρόλο στο σύστημα παίζει η μετάβαση από την παραδοσιακή ταινία γνησιότητας στο ψηφιακό Data Matrix. Κάθε κουτί φαρμάκου διαθέτει πλέον έναν μοναδικό σειριακό αριθμό, ο οποίος σκανάρεται από τον φαρμακοποιό τη στιγμή της διάθεσης. Το σύστημα επικοινωνεί σε πραγματικό χρόνο με τη βάση δεδομένων και «απενεργοποιεί» τον κωδικό, αποτρέποντας την επαναχρησιμοποίησή του σε πλαστά προϊόντα. Παράλληλα, οι συσκευασίες διαθέτουν μηχανισμούς ανίχνευσης παραβίασης, που αποδεικνύουν ότι το φάρμακο δεν έχει ανοιχτεί μετά την παραγωγή του.
Τα ψευδεπίγραφα φάρμακα είναι πλαστά σκευάσματα, που φτιάχνονται με σκοπό την εξαπάτηση. Διαφέρουν από τα παραποιημένα, καθώς δεν παραβιάζουν μόνο εμπορικά σήματα, αλλά αποτελούν άμεσο κίνδυνο για τη ζωή. Σύμφωνα με τον Ελληνικό Οργανισμό Επαλήθευσης Φαρμάκων (HMVO), μπορεί να περιέχουν:
-Λανθασμένα συστατικά ή επικίνδυνες τοξικές ουσίες.
-Λάθος δόση δραστικής ουσίας (υπερβολική ή ανεπαρκή).
-Καμία δραστική ουσία, καθιστώντας τη θεραπεία ανενεργή.
Οι συμμετοχές στο σύστημα
Έναν χρόνο μετά την έναρξη της λειτουργίας του, ο HMVO αριθμεί περισσότερους από 10.900 συμμετέχοντες, με τη συντριπτική πλειονότητα να αφορά ιδιωτικά φαρμακεία. Πάνω από 10.500 φαρμακεία σε όλη τη χώρα είναι ήδη συνδεδεμένα με το σύστημα, μαζί με 131 δημόσια νοσοκομεία, 105 ιδιωτικά νοσοκομεία και περισσότερους από 100 χονδρεμπόρους και φαρμακαποθήκες. Ιδιαίτερη ελληνική «ιδιαιτερότητα» αποτελεί η διασύνδεση του HMVO με την ΗΔΙΚΑ και το σύστημα αποζημίωσης του φαρμάκου, κάτι που δεν ισχύει σε άλλα κράτη-μέλη της ΕΕ.
Πίσω από τον οργανισμό βρίσκονται οι θεσμικοί φορείς του φαρμακευτικού τομέα: ο Σύνδεσμος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ), η Πανελλήνια Ένωση Φαρμακοβιομηχανίας (ΠΕΦ), το Pharma Innovation Forum (PIF), ο Σύλλογος Αντιπροσώπων Φαρμακευτικών Ειδών και Ειδικοτήτων (ΣΑΦΕΕ) και ο Πανελλήνιος Φαρμακευτικός Σύλλογος (ΠΦΣ), οι οποίοι έχουν ενώσει τις δυνάμεις τους για έναν κοινό στόχο: τη διασφάλιση ότι κάθε φάρμακο που φτάνει στον ασθενή είναι αυθεντικό και ασφαλές.
Η εφαρμογή του συστήματος επαλήθευσης δεν αποτελεί απλώς μια τεχνολογική καινοτομία, αλλά μια ευρωπαϊκή υποχρέωση για όλα τα κράτη-μέλη. Η Ελλάδα ήταν η προτελευταία χώρα της Ευρώπης που απέκτησε εθνικό οργανισμό επαλήθευσης φαρμάκου, με την γειτονική μας Ιταλία να κατέχει την τελευταία θέση.