Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, υπέγραψε την Πέμπτη (18/12/25) εκτελεστικό διάταγμα, με το οποίο δρομολογείται η χαλάρωση των ομοσπονδιακών κανονισμών που διέπουν τη μαριχουάνα, μια κίνηση που σηματοδοτεί περαιτέρω απομάκρυνση από δεκαετίες αυστηρής αντικανναβικής πολιτικής σε ομοσπονδιακό επίπεδο.
Από τη Ρούλα Σκουρογιάννη
Εκτελεστικό διάταγμα με ιστορικό αποτύπωμα
Με το διάταγμα, ο πρόεδρος δίνει εντολή στον γενικό εισαγγελέα να προχωρήσει άμεσα στη διαδικασία επαναταξινόμησης της μαριχουάνας. Εφόσον αυτή ολοκληρωθεί, η ψυχοδραστική ουσία θα ενταχθεί στην ίδια κατηγορία με κοινά παυσίπονα, την κεταμίνη και την τεστοστερόνη, δηλαδή σε κατηγορία φαρμάκων που θεωρούνται λιγότερο επικίνδυνα.
Μια από τις σημαντικότερες αλλαγές πολιτικής των τελευταίων δεκαετιών
Η απόφαση αυτή εκτιμάται ότι συνιστά μία από τις πιο ουσιαστικές αλλαγές στην ομοσπονδιακή πολιτική για τη μαριχουάνα, εδώ και δεκαετίες. Θα μπορούσε να αναδιαμορφώσει ριζικά τη βιομηχανία της κάνναβης, να απελευθερώσει δισεκατομμύρια δολάρια για ιατρική και επιστημονική έρευνα και να ανοίξει την πόρτα σε τραπεζικά ιδρύματα και επενδυτές που μέχρι σήμερα απέφευγαν τον κλάδο λόγω νομικών περιορισμών.
Ο επικεφαλής των Δημοκρατικών στη Γερουσία, Τσακ Σούμερ, χαιρέτισε την κίνηση, ενώ δεκάδες βουλευτές και γερουσιαστές του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος εξέφρασαν ανοιχτά την αντίθεσή τους, ασκώντας έντονη κριτική στην απόφαση του προέδρου.
Τραμπ: «Κάποιοι ασθενείς τη χρειάζονται»
Ο πρόεδρος Τραμπ ξεκαθάρισε ότι, παρά την πρωτοβουλία, η μαριχουάνα θα παραμείνει παράνομη σε ομοσπονδιακό επίπεδο και θα εξακολουθήσει να ρυθμίζεται από ένα σύνθετο και συχνά αντικρουόμενο πλέγμα πολιτειακών και τοπικών νόμων. Παράλληλα, ειδικοί του κλάδου επισημαίνουν ότι απαιτείται και νομοθετική παρέμβαση από το Κογκρέσο, ώστε να διαμορφωθεί ένα πιο σταθερό και προβλέψιμο ρυθμιστικό πλαίσιο.
«Έχουμε ανθρώπους που με παρακαλούν να το κάνω αυτό, ανθρώπους που υποφέρουν από έντονους πόνους εδώ και δεκαετίες», δήλωσε ο Τραμπ σε δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο. Ο ίδιος, ωστόσο, τόνισε ότι δεν καταναλώνει αλκοόλ ούτε σκοπεύει να χρησιμοποιήσει την ουσία, επισημαίνοντας τους κινδύνους που ενέχουν οι ελεγχόμενες ουσίες.
«Εγώ δεν πρόκειται να πάρω (το φάρμακο). Όμως πολλοί άνθρωποι το θέλουν. Και πολλοί το χρειάζονται», πρόσθεσε.
Έμφαση στην ιατρική έρευνα και την πρόσβαση ασθενών
Ανώτατοι αξιωματούχοι της κυβέρνησης ανέφεραν ότι βασικός στόχος του διατάγματος είναι η ενίσχυση της ιατρικής έρευνας γύρω από τη μαριχουάνα και τα παράγωγά της, ώστε να αποσαφηνιστούν τόσο οι πιθανοί κίνδυνοι όσο και οι θεραπευτικές της δυνατότητες.
Στο ίδιο πλαίσιο, τα Κέντρα Υπηρεσιών Medicare και Medicaid (CMS) σχεδιάζουν να επιτρέψουν σε ορισμένους δικαιούχους τη χρήση προϊόντων CBD που προέρχονται από κάνναβη, ήδη από τον Απρίλιο.
Αντιδράσεις από Ρεπουμπλικανούς βουλευτές και γερουσιαστές
Την ίδια ημέρα, δεκάδες Ρεπουμπλικανοί νομοθέτες στη Βουλή και τη Γερουσία απέστειλαν επιστολή στον πρόεδρο, καλώντας τον να μην υπογράψει το διάταγμα. Όπως ανέφεραν, «η επαναταξινόμηση της μαριχουάνας ως ουσίας Κατηγορίας ΙΙΙ στέλνει λάθος μήνυμα στα παιδιά της Αμερικής, ενισχύει τα καρτέλ ναρκωτικών και καθιστά τους δρόμους πιο επικίνδυνους».
Η πιο διαδεδομένη παράνομη ουσία στις ΗΠΑ
Η μαριχουάνα παραμένει η πιο διαδεδομένη παράνομη ουσία, τόσο παγκοσμίως όσο και στις Ηνωμένες Πολιτείες. Σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC), σχεδόν ένας στους πέντε κατοίκους των ΗΠΑ κάνει χρήση της ουσίας κάθε χρόνο. Την ίδια στιγμή, εκατομμύρια Αμερικανοί έχουν συλληφθεί στο παρελθόν για κατοχή μαριχουάνας, ενώ νόμιμες, πλέον, επιχειρήσεις κάνναβης δραστηριοποιούνται και εισάγονται σε χρηματιστήρια.
Με την αυξανόμενη κοινωνική αποδοχή, εισαγγελείς, αστυνομικές και δικαστικές αρχές ενδέχεται να υιοθετήσουν πιο ήπια στάση στις ποινικές διώξεις που σχετίζονται με τη μαριχουάνα.
Η διαδικασία επαναταξινόμησης και οι νομικοί περιορισμοί
Η Υπηρεσία Δίωξης Ναρκωτικών (DEA) καλείται να εξετάσει τη σύσταση για την κατάταξη της μαριχουάνας στην Κατηγορία ΙΙΙ, βάσει του Ομοσπονδιακού Νόμου περί Ελεγχόμενων Ουσιών. Η διαδικασία έχει καθυστερήσει σημαντικά, λόγω γραφειοκρατικών εμποδίων.
Σήμερα, η μαριχουάνα κατατάσσεται στην Κατηγορία Ι, μαζί με ουσίες όπως η ηρωίνη, το ecstasy και το peyote, κατηγορία που υποδηλώνει υψηλή δυναμική κατάχρησης και απουσία αναγνωρισμένης ιατρικής χρήσης. Αντίθετα, οι ουσίες Κατηγορίας ΙΙΙ θεωρούνται λιγότερο εθιστικές και διαθέτουν αποδεκτές ιατρικές εφαρμογές.
Ακόμη και σε περίπτωση επαναταξινόμησης, η μαριχουάνα θα συνεχίσει να αντιμετωπίζεται ως ελεγχόμενη ουσία σε ομοσπονδιακό επίπεδο, με αυστηρούς περιορισμούς και ποινικές κυρώσεις.
Ένα μωσαϊκό πολιτειακών νόμων
Σε επίπεδο πολιτειών, ισχύει ένα μωσαϊκό ρυθμίσεων: από πολιτείες όπου η χρήση και κατοχή είναι πλήρως νόμιμες, έως άλλες όπου παραμένουν απολύτως παράνομες. Από το 1996, όταν η Καλιφόρνια επέτρεψε πρώτη τη χρήση μαριχουάνας για ιατρικούς σκοπούς, μια σταθερή τάση χαλάρωσης των περιορισμών διαμορφώνεται εδώ και σχεδόν 30 χρόνια.
Αναταράξεις στις μετοχές κάνναβης
Οι μετοχές εταιρειών που δραστηριοποιούνται στον κλάδο της κάνναβης σημείωσαν αρχικά άνοδο μετά τις ανακοινώσεις από την Ουάσιγκτον, για να καταγράψουν στη συνέχεια απώλειες μεταξύ 3% και 12% στο κλείσιμο της Πέμπτης. Ενδεικτικά, οι μετοχές της Tilray υποχώρησαν κατά 4,2%, της Aurora Cannabis κατά 3,4%, της SNDL κατά σχεδόν 1,5%, ενώ της Canopy Growth κατέγραψαν πτώση περίπου 12%, αφού νωρίτερα είχαν ενισχυθεί σημαντικά.
Αναλυτές αποδίδουν τη μεταστροφή του κλίματος στο γεγονός ότι δε συμπεριλήφθηκε στο διάταγμα ρητή πρόβλεψη για τραπεζική πρόσβαση των επιχειρήσεων κάνναβης, κάτι που είχε καλλιεργήσει προσδοκίες στην αγορά.
Χρηματοδότηση: Το μεγάλο αγκάθι του κλάδου
Η πρόσβαση σε χρηματοδότηση παραμένει ένα από τα σοβαρότερα εμπόδια για τους παραγωγούς κάνναβης. Οι ομοσπονδιακοί περιορισμοί κρατούν εκτός τους περισσότερους τραπεζικούς και θεσμικούς επενδυτές, αναγκάζοντας τις επιχειρήσεις να καταφεύγουν σε ακριβό δανεισμό ή εναλλακτικές μορφές χρηματοδότησης. Παράλληλα, το παράνομο εμπόριο συνεχίζει να ανθεί, λόγω του υψηλού κόστους νόμιμης δραστηριοποίησης.
«Αυτή η μετατόπιση αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς μεγαλύτερη ρυθμιστική σαφήνεια και θεσμική αποδοχή της κάνναβης σε παγκόσμιο επίπεδο», δήλωσε εκπρόσωπος της Organigram Global.
Κοινωνική αποδοχή και πολιτικές αντιφάσεις
Οι περισσότερες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η πλειονότητα των Αμερικανών τάσσεται υπέρ της πλήρους νομιμοποίησης της μαριχουάνας. Κατά τη διάρκεια της θητείας του 2021-2025, ο Δημοκρατικός πρώην πρόεδρος, Τζο Μπάιντεν, είχε χορηγήσει γενική χάρη για τις περισσότερες ομοσπονδιακές υποθέσεις κατοχής μαριχουάνας και είχε κινήσει τη διαδικασία επανεξέτασης του καθεστώτος της ουσίας, η οποία οδήγησε σε σύσταση του υπουργείου Υγείας για μετάβαση στην Κατηγορία ΙΙΙ.
Ο Ντόναλντ Τραμπ, αν και έχει καλλιεργήσει προφίλ «νόμου και τάξης», με σκληρές παρεμβάσεις κατά του εγκλήματος και των διακινητών ναρκωτικών, έχει κατά καιρούς κινηθεί εκτός της παραδοσιακής ρεπουμπλικανικής γραμμής, απονέμοντας χάρη σε πρόσωπα που είχαν καταδικαστεί για ομοσπονδιακές παραβάσεις σχετικές με ναρκωτικά.