Όταν οι άνθρωποι με διαβήτη πολλαπλασιάζονται, ο κόσμος που τους φροντίζει θα έπρεπε να μεγαλώνει μαζί τους. Στην Ελλάδα, συμβαίνει το αντίθετο.
Σε χθεσινή κοινή συνέντευξη Τύπου, τέσσερις φορείς (επιστημονικοί και ασθενών) της διαβητολογικής κοινότητας: Ελληνική Διαβητολογική Εταιρεία, Ελληνική Ενδοκρινολογική Εταιρεία – Πανελλήνια Ένωση Ενδοκρινολόγων, ΕΛΕΜΕΔ και Ελληνική Ομοσπονδία για τον Διαβήτη, προειδοποίησαν ότι το ΕΣΥ οδεύει προς ένα δομικό έλλειμμα εξειδικευμένων γιατρών, ειδικά εκεί όπου η φροντίδα του διαβήτη θα έπρεπε να είναι πιο ισχυρή: Στα διαβητολογικά κέντρα και ιατρεία των δημόσιων νοσοκομείων.
Μια νόσος που μεγαλώνει
Η εικόνα στο παρασκήνιο είναι ανησυχητική. Σύμφωνα με τη Διεθνή Ομοσπονδία Διαβήτη (IDF), το 11,1% των ενηλίκων, δηλαδή ένας στους εννέα, ζει με διαβήτη, και πάνω από τέσσερις στους δέκα δεν το γνωρίζουν. Οι προβλέψεις μιλούν για περίπου 853 εκατ. ενήλικες με διαβήτη έως το 2050. Στην Ελλάδα, οι ομιλητές κάνουν λόγο για πάνω από 9–10% του ενήλικου πληθυσμού, όμως τα πιο πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι το νούμερο είναι συντηρητικό. Σύμφωνα με στοιχεία της ΗΔΥΚΑ, οι καταγεγραμμένοι άνθρωποι με σακχαρώδη διαβήτη αυξήθηκαν από 1.067.165 το 2021 σε 1.292.729 το 2025, και ο επιπολασμός από 10,2% σε 12,3% του πληθυσμού. Στον κατάλογο, προστίθεται ο προδιαβήτης, που προοιωνίζεται νέα αύξηση, καθώς και η γήρανση, η παχυσαρκία και η πολυνοσηρότητα. Όλα αυτά σημαίνουν περισσότερες επιπλοκές, εντατικότερες θεραπείες και συχνότερη χρήση σύγχρονης τεχνολογίας, όπως οι αντλίες ινσουλίνης και τα συστήματα συνεχούς καταγραφής γλυκόζης.
Πιο πολλοί ασθενείς, λιγότεροι γιατροί
Στα διαβητολογικά κέντρα και ιατρεία, ο φόρτος μεγαλώνει ενώ το προσωπικό δεν ανανεώνεται. Οι φορείς εντοπίζουν τρία βασικά εμπόδια: την υποστελέχωση, τις δυσκολίες στην εξειδίκευση στον σακχαρώδη διαβήτη και τις ανισότητες στην πρόσβαση. Ο πρόεδρος της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας, καθηγητής Κωνσταντίνος Μακρυλάκης, προειδοποίησε ότι αυτά απειλούν τη συνέχεια της εξειδικευμένης φροντίδας. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η Περιφέρεια, όπου οι δομές είναι ήδη ελλιπείς. Οι περιορισμοί στις εκπαιδευτικές άδειες, οι καθυστερήσεις στις προκηρύξεις και τις τοποθετήσεις και η δυσκολία εξασφάλισης θέσεων εξειδίκευσης, όπως είπε, χρειάζονται συντονισμένη αντιμετώπιση.
Τι ζητούν από την Πολιτεία
Οι φορείς δεν περιορίστηκαν στη διαπίστωση. Ζητούν:
· να αρθούν τα εμπόδια στις εκπαιδευτικές άδειες των γιατρών του ΕΣΥ που βρίσκονται επί θητεία,
· να ολοκληρωθούν οι εκκρεμείς εγκρίσεις για τους ιδιώτες γιατρούς
· να επανεξεταστεί ο αριθμός των θέσεων εξειδίκευσης
· να διαμορφωθεί ένα πλαίσιο εκπαίδευσης και αναγνώρισης των εκπαιδευτών διαβήτη.
«Ζητάμε ένα συνεκτικό σχέδιο στελέχωσης, λειτουργικές διαδικασίες εκπαίδευσης παθολόγων και παιδιάτρων και σαφή χρονοδιαγράμματα», τόνισε ο κ. Μακρυλάκης. Όπως είπε, η επένδυση στους επαγγελματίες υγείας είναι επένδυση στην έγκαιρη αντιμετώπιση των επιπλοκών και στην ισότιμη πρόσβαση, ανεξάρτητα από τον τόπο κατοικίας.
Πώς λειτουργούν τα κέντρα και τα ιατρεία
Ο πρόεδρος της Ελληνικής Ενδοκρινολογικής Εταιρείας, ομότιμος καθηγητής Νεοκλής Γεωργόπουλος, υπενθύμισε ποια είναι η διαφορά: Τα διαβητολογικά κέντρα είναι νοσοκομειακές δομές που στελεχώνονται από ενδοκρινολόγους, παθολόγους ή παιδιάτρους με εξειδίκευση στον διαβήτη και εκπαιδευμένο προσωπικό. Εκτός από τη φροντίδα, εκπαιδεύουν γιατρούς του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα και άλλους επαγγελματίες υγείας. Τα διαβητολογικά ιατρεία διευρύνουν την πρόσβαση των ασθενών, χωρίς να έχουν τον εκπαιδευτικό αυτόν ρόλο. Το θεσμικό τους πλαίσιο ανανεώθηκε το 2023, ενώ από το 2024 προβλέπεται και η ένταξη ιατρείων παχυσαρκίας για ενήλικες και παιδιά. Η ενίσχυση αυτών των δομών, κατέληξε, είναι ουσιαστική επένδυση στη δημόσια υγεία.
Η ομάδα φροντίδας, πέρα από τους γιατρούς
Ο πρόεδρος της ΕΛΕΜΕΔ, ομότιμος καθηγητής Κυριάκος Καζάκος, έφερε στο επίκεντρο την καθημερινότητα των ομάδων. Η υποστελέχωση, εξήγησε, επιβαρύνει τους επαγγελματίες και μειώνει τον χρόνο για παρακολούθηση, εκπαίδευση των ασθενών και πρόληψη των επιπλοκών. Ζήτησε συστηματική καταγραφή των αναγκών και των αναμενόμενων αποχωρήσεων, έγκαιρη κάλυψη των κενών και σχεδιασμό για την ένταξη νέων εξειδικευμένων γιατρών. Επισήμανε ακόμη ότι οι διεπιστημονικές ομάδες πρέπει να ενισχυθούν με νοσηλευτές, διαιτολόγους και επισκέπτες υγείας, και ιδιαίτερη μέριμνα να δοθεί στην περιφέρεια και στις παιδιατρικές δομές.
Η φωνή των ασθενών: το κόστος της απόστασης
Από την πλευρά των ασθενών, η πρόεδρος της Ελληνικής Ομοσπονδίας για τον Διαβήτη, Σοφία Τσιακάλου, έδωσε μια πολύ συγκεκριμένη εικόνα. Ο διαβήτης, είπε, είναι πολυπαραγοντική νόσος που απαιτεί ολιστική προσέγγιση και συνεργασία πολλών ειδικοτήτων. Στην περιφέρεια, πολλοί άνθρωποι αναγκάζονται να μετακινούνται σε μεγάλα αστικά κέντρα για την αναγκαία παρακολούθησή τους. Σε μια περίοδο οικονομικής πίεσης για τα νοικοκυριά, το κόστος αυτών των μετακινήσεων γίνεται ένα επιπλέον εμπόδιο στην πρόσβαση στην υγεία. «Η πρόσβαση στην κατάλληλη φροντίδα δεν μπορεί να εξαρτάται από τον τόπο κατοικίας. Είναι δικαίωμα κάθε ανθρώπου με διαβήτη», υπογράμμισε.
Το μήνυμα της κοινής παρέμβασης
Το συμπέρασμα της συνέντευξης είναι ότι δεν αρκεί να αυξάνονται τα νούμερα του διαβήτη για να γίνει αντιληπτό το πρόβλημα. Χρειάζονται άνθρωποι που θα τον αντιμετωπίσουν. Χωρίς έγκαιρες κινήσεις στη στελέχωση και την εκπαίδευση, η φροντίδα που σήμερα στηρίζεται σε λίγους εξειδικευμένους επαγγελματίες θα δυσκολευτεί να καλύψει τις ανάγκες του αύριο. Αν η Πολιτεία ανταποκριθεί, όπως ζητούν οι φορείς, θα κερδίσουν τόσο το σύστημα όσο και οι άνθρωποι με διαβήτη, που θα συνεχίσουν να έχουν πρόσβαση σε εξειδικευμένη φροντίδα, όπου κι αν ζουν.
*Αθανάσιος Ράπτης, Παθολόγος, Ομότιμος Καθηγητής Παθολογίας– Σακχαρώδη Διαβήτη ΕΚΠΑ, Μέλος ΔΣ της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας – ΕΔΕ, Κωνσταντίνος Μακρυλάκης, Καθηγητής Παθολογίας-Μεταβολικών Νοσημάτων, Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ, Α΄Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική & Διαβητολογικό Κέντρο, ΓΝΑ «ΛΑΪΚΟ», Πρόεδρος της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας – ΕΔΕ, Σοφία Τσιακάλου, Πρόεδρος της Ελληνικής Ομοσπονδίας Διαβήτη (ΕΛΟΔΙ), Κυριάκος Καζάκος, Ομότιμος Καθηγητής Παθολογίας και Σακχαρώδη Διαβήτη, Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδος, Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Μελέτης και Εκπαίδευσης για τον Σακχαρώδη Διαβήτη (ΕΛΕΜΕΔ), Νεοκλής Γεωργόπουλος, Ομότιμος Καθηγητής Ενδοκρινολογίας, Ενδοκρινολογίας Αναπαραγωγής, Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Πατρών, Πρόεδρος της Ελληνικής Ενδοκρινολογικής Εταιρείας – Πανελλήνιας Ένωσης Ενδοκρινολόγων (ΕΕΕ-ΠΕΕ) και Πέτρος Θωμάκος, Παθολόγος με Εξειδίκευση στο Σακχαρώδη Διαβήτη Διαβητολογικό Κέντρο & Κλινική ΔΘΚΑ ΥΓΕΙΑ, Ταμίας ΔΣ Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας- ΕΔΕ.
**Κωνσταντίνος Μακρυλάκης, Καθηγητής Παθολογίας-Μεταβολικών Νοσημάτων, Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ, Α΄Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική & Διαβητολογικό Κέντρο, ΓΝΑ «ΛΑΪΚΟ», Πρόεδρος της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας – ΕΔΕ, Σοφία Τσιακάλου, Πρόεδρος της Ελληνικής Ομοσπονδίας Διαβήτη (ΕΛΟΔΙ), Κυριάκος Καζάκος, Ομότιμος Καθηγητής Παθολογίας και Σακχαρώδη Διαβήτη, Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδος, Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Μελέτης και Εκπαίδευσης για τον Σακχαρώδη Διαβήτη (ΕΛΕΜΕΔ) και Νεοκλής Γεωργόπουλος, Ομότιμος Καθηγητής Ενδοκρινολογίας, Ενδοκρινολογίας Αναπαραγωγής, Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Πατρών, Πρόεδρος της Ελληνικής Ενδοκρινολογικής Εταιρείας – Πανελλήνιας Ένωσης Ενδοκρινολόγων (ΕΕΕ-ΠΕΕ).