Μια αποκαλυπτική παγκόσμια ανάλυση από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) και τη Διεθνή Υπηρεσία Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC) φέρνει στο φως τη δύναμη της πρόληψης. Σύμφωνα με τη νέα μελέτη, το 40% των περιπτώσεων καρκίνου διεθνώς θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί, εάν είχαν αντιμετωπιστεί συγκεκριμένοι προληπτικοί παράγοντες κινδύνου.
Από τη Ρούλα Σκουρογιάννη
Η έρευνα, που δημοσιεύεται με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου (4 Φεβρουαρίου), εξέτασε 30 αιτίες που επιδέχονται παρέμβασης, συμπεριλαμβανομένου του καπνίσματος, του αλκοόλ, της παχυσαρκίας και της ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Για πρώτη φορά, στην ανάλυση συμπεριλήφθηκαν και εννέα λοιμώξεις που ενοχοποιούνται για καρκινογένεση.
Τα στατιστικά της πρόληψης: 7,1 εκατομμύρια περιστατικά στο μικροσκόπιο
Η ανάλυση δεδομένων από 185 χώρες και 36 διαφορετικούς τύπους καρκίνου δείχνει ότι το 2022, το 37% των νέων διαγνώσεων (περίπου 7,1 εκατομμύρια περιπτώσεις) συνδεόταν άμεσα με προλήψιμα αίτια.
Οι κυριότεροι «ένοχοι» παγκοσμίως:
- Κάπνισμα: Παραμένει η νούμερο ένα αιτία, υπεύθυνη για το 15% των νέων περιστατικών.
- Λοιμώξεις: Καταλαμβάνουν τη δεύτερη θέση με ποσοστό 10%.
- Αλκοόλ: Ευθύνεται για το 3% των διαγνώσεων παγκοσμίως.
Τρεις συγκεκριμένοι τύποι καρκίνου —του πνεύμονα, του στομάχου και του τραχήλου της μήτρας— αντιπροσωπεύουν σχεδόν το ήμισυ των προλήψιμων περιπτώσεων. Ειδικότερα, ο καρκίνος του στομάχου συνδέεται στενά με το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού (H. pylori), ενώ ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας οφείλεται σχεδόν αποκλειστικά στον ιό των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV).
Χάσμα μεταξύ φύλων: Οι άνδρες στο μεγαλύτερο κίνδυνο
Η μελέτη αποκαλύπτει σημαντικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών όσον αφορά την έκθεση σε παράγοντες κινδύνου. Το ποσοστό των προλήψιμων καρκίνων στους άνδρες αγγίζει το 45%, ενώ στις γυναίκες περιορίζεται στο 30%.
- Για τους άνδρες: Το κάπνισμα είναι ο κυρίαρχος παράγοντας (23%), ακολουθούμενος από τις λοιμώξεις (9%) και το αλκοόλ (4%).
- Για τις γυναίκες: Οι λοιμώξεις αποτελούν την κύρια προλήψιμη αιτία (11%), με το κάπνισμα (6%) και τον υψηλό δείκτη μάζας σώματος (3%) να ακολουθούν.
Γεωγραφικές ανισότητες και ο ρόλος των πολιτικών Υγείας
Η επιβάρυνση από προλήψιμους καρκίνους διαφέρει δραματικά ανά περιοχή, αντανακλώντας το επίπεδο κοινωνικοοικονομικής ανάπτυξης και τις εθνικές πολιτικές υγείας.
- Στις γυναίκες, τα ποσοστά κυμαίνονται από 24% στη Βόρεια Αφρική έως 38% στην υποσαχάρια Αφρική.
- Στους άνδρες, η Ανατολική Ασία καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό (57%), ενώ η Λατινική Αμερική το χαμηλότερο (28%).
«Αυτή η μελέτη-ορόσημο αποτελεί την πρώτη ολοκληρωμένη αξιολόγηση που ενσωματώνει τις λοιμώξεις δίπλα στους περιβαλλοντικούς και επαγγελματικούς κινδύνους», σημειώνει η Dr. Isabelle Soerjomataram του IARC.
Στρατηγικές παρέμβασης: Μια πολυτομεακή πρόκληση
Η αντιμετώπιση του καρκίνου δεν περιορίζεται μόνο στον τομέα της υγείας. Ο ΠΟΥ υπογραμμίζει την ανάγκη για συντονισμένη δράση στην εκπαίδευση, τις μεταφορές και την ενέργεια, με στόχο:
- Αυστηρό έλεγχο του καπνού και ρύθμιση της αγοράς αλκοόλ.
- Καθολικό εμβολιασμό κατά του HPV και της Ηπατίτιδας Β.
- Βελτίωση της ποιότητας του αέρα και ασφαλείς συνθήκες εργασίας.
- Προώθηση υγιεινής διατροφής και σωματικής δραστηριότητας.
Η επένδυση στην πρόληψη δεν μειώνει μόνο τα περιστατικά καρκίνου, αλλά περιορίζει μακροπρόθεσμα το κόστος υγειονομικής περίθαλψης, σώζοντας εκατομμύρια οικογένειες από το βάρος μιας διάγνωσης.