Σε τι διαφωνούν, γιατί μετέχουν, ποιες είναι οι προτάσεις που έχουν καταθέσει
Από τον Χαράλαμπο Πετρόχειλο
Δημόσια τοποθετήθηκε για το νέο μοντέλο διάθεσης των Φαρμάκων Υψηλού Κόστους που από την ερχόμενη Δευτέρα 16 Φεβρουαρίου θα ξεκινήσουν να διατίθενται και μέσα από τα φαρμακεία της κοινότητας, ο Φαρμακευτικός Σύλλογος Λάρισας (ΦΣΛ) υποστηρίζοντας ότι αυτό το μοντέλο δεν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες των φαρμακοποιών και δεν συνιστά ουσιαστική και βιώσιμη λύση στα προβλήματα πρόσβασης που αντιμετωπίζουν οι ασθενείς.
Ως γενική εικόνα από το κείμενο των 1024 λέξεων του δελτίου Τύπου που έστειλε ο ΦΣΛ στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης είναι ότι «η νέα διαδικασία που εισάγεται είναι τελείως διαφορετική από την κλασική εκτέλεση συνταγής και επιβαρύνει σημαντικά τον ίδιο τον ασθενή», αυξάνει τη γραφειοκρατία, δημιουργεί αβεβαιότητα και απομακρύνει τον ασθενή από το σταθερό, άμεσο και αξιόπιστο περιβάλλον του φαρμακείου της γειτονιάς» κάτι που «ενέχει σοβαρό κίνδυνο διακοπής ή μετάθεσης της θεραπείας, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις χρονίως πασχόντων ή ασθενών που βρίσκονται σε κρίσιμη θεραπευτική φάση».
Ο ΦΣΛ σημειώνει επίσης ότι με το νέο μοντέλο θεσμοθετείται η διακίνηση φαρμάκων χωρίς ιδιοκτησιακή σχέση, με όλες τις ευθύνες να βαραίνουν το φαρμακείο και ότι η εφαρμογή του μοντέλου αυτού «δημιουργεί επικίνδυνο προηγούμενο και ανοίγει τον δρόμο για πιθανή επέκτασή του και σε άλλες κατηγορίες φαρμάκων στο άμεσο μέλλον». Θεωρεί επίσης ότι η στόχευση του νέου μέτρου δεν είναι η ουσιαστική ενίσχυση της φαρμακευτικής φροντίδας αλλά η αποσυμφόρηση του συστήματος και κυρίως η ελάφρυνση της φαρμακοβιομηχανίας από την επιβολή μηχανισμών επιστροφών, σε βάρος όμως της λειτουργικότητας, της ασφάλειας και της βιωσιμότητας του φαρμακείου.
Υπενθυμίζοντας το τι είχε προτείνει πριν από λίγους μήνες για τον τρόπο διάθεσης των ΦΥΚ ο ΦΣΛ υποστηρίζει ότι οι προτάσεις του δεν εισακούστηκαν. Παρόλες τις επιφυλάξεις τους πάντως τα φαρμακεία της Λάρισας συμμετέχουν στη διαδικασία τονίζοντας ότι το κάνουν όχι επειδή συμφωνούν αλλά επειδή επιλέγουν να διευκολύνουν τους πολίτες στην καλύτερη πρόσβαση στη θεραπεία.
Ανοίγοντας τη βεντάλια ο ΦΣΛ αναφέρεται στα γενικότερα προβλήματα του φαρμακείου υποστηρίζοντας ότι το νέο μοντέλο για τα ΦΥΚ εντάσσεται σε μία ευρύτερη πολιτική αποδυνάμωσης του φαρμακείου και ζητά «όλα τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται στο σπίτι του ασθενή να διατίθενται από τα φαρμακεία της κοινότητας — με ασφαλείς, λειτουργικούς και δίκαιους όρους», τονίζοντας ότι «η πορεία που χαράσσεται απαιτεί σοβαρό επαναπροσδιορισμό και υπεύθυνη στάση από όλους τους εμπλεκόμενους» και ότι «η εκπροσώπηση του κλάδου οφείλει να είναι ανεξάρτητη, διεκδικητική και προσανατολισμένη στη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του ανεξάρτητου φαρμακείου και στη διασφάλιση της Δημόσιας Υγείας».
Αναλυτικά το δελτίο Τυπου του Φαρμακευτικού Συλλόγου Λάρισας αναφέρει τα εξής:
Θέμα: Το νέο μοντέλο διάθεσης Φαρμάκων Υψηλού Κόστους δεν αποτελεί λύση για ασθενείς και φαρμακεία
Με αφορμή την ένταξη, από τον Φεβρουάριο του 2026, των φαρμακείων της κοινότητας στο νέο πρόγραμμα διάθεσης ορισμένων Φαρμάκων Υψηλού Κόστους (ΦΥΚ), ο Φαρμακευτικός Σύλλογος Λάρισας κρίνει αναγκαίο να τοποθετηθεί δημόσια για το περιεχόμενο και τις επιπτώσεις του νέου αυτού μοντέλου.
Υπενθυμίζεται ότι τα προηγούμενα χρόνια τα φαρμακεία συμμετείχαν στη διάθεση συγκεκριμένων ΦΥΚ μέσω ηλεκτρονικής πλατφόρμας, στο πλαίσιο συμφωνίας που είχε συναφθεί από το 2019, παρέχοντας την υπηρεσία αυτή χωρίς αποζημίωση, με τη δέσμευση ότι θα ακολουθούσε συνολική και θεσμική ρύθμιση του ζητήματος. Η σημερινή εφαρμογή του νέου μοντέλου δεν ανταποκρίνεται σε αυτήν την προσδοκία.
Ο Φαρμακευτικός Σύλλογος Λάρισας θεωρεί ότι το νέο μοντέλο διάθεσης Φαρμάκων Υψηλού Κόστους μέσω και των φαρμακείων της κοινότητας, στο πλαίσιο της σύμβασης με τον ΕΟΠΥΥ, δεν συνιστά ουσιαστική και βιώσιμη λύση στα προβλήματα πρόσβασης που αντιμετωπίζουν οι ασθενείς.
Η διαδικασία που εισάγεται είναι τελείως διαφορετική από την κλασική εκτέλεση συνταγής και επιβαρύνει σημαντικά τον ίδιο τον ασθενή. Κάθε φορά καλείται να εισέρχεται σε ειδική ηλεκτρονική πλατφόρμα με τους προσωπικούς του κωδικούς taxis, να επιλέγει φαρμακείο και τρόπο παραλαβής και να ενεργοποιεί ο ίδιος τη διαδικασία διακίνησης. Το φαρμακείο δεν έχει δυνατότητα προγραμματισμού ή ενημέρωσης πριν από την επιλογή του ασθενή, ούτε γνωρίζει τον ακριβή χρόνο αποστολής και παράδοσης του φαρμάκου.
Επιπλέον, σύμφωνα με τους όρους της σύμβασης, ο χρόνος παράδοσης μπορεί να φτάνει έως και τις δέκα (10) ημέρες. Αυτό σημαίνει ότι τα συγκεκριμένα φάρμακα δεν θα είναι άμεσα διαθέσιμα όπως όλα τα υπόλοιπα φάρμακα που διακινούνται μέσω της καθιερωμένης εφοδιαστικής αλυσίδας. Μια τέτοια καθυστέρηση ενέχει σοβαρό κίνδυνο διακοπής ή μετάθεσης της θεραπείας, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις χρονίως πασχόντων ή ασθενών που βρίσκονται σε κρίσιμη θεραπευτική φάση.
Η διαδικασία αυτή αυξάνει τη γραφειοκρατία, δημιουργεί αβεβαιότητα και απομακρύνει τον ασθενή από το σταθερό, άμεσο και αξιόπιστο περιβάλλον του φαρμακείου της γειτονιάς.
Παράλληλα, το νέο σχήμα:
- δεν εντάσσει τα φάρμακα αυτά στη συνήθη διαδικασία προμήθειας και διακίνησης από το φαρμακείο,
- δεν μεταβιβάζει ιδιοκτησία του φαρμάκου στο φαρμακείο,
- μετατρέπει τη φαρμακευτική πράξη σε παροχή υπηρεσίας με εξευτελιστική αμοιβή,
- επιβάλλει στον φαρμακοποιό πλήρη ευθύνη παραλαβής, φύλαξης, μελέτης του φαρμάκου, χορήγησης και παροχής εξατομικευμένων οδηγιών προς τον ασθενή, χωρίς να του δίνει την ουσιαστική κατοχή του προϊόντος.
Πρόκειται για θεσμοθέτηση διακίνησης φαρμάκων χωρίς ιδιοκτησιακή σχέση, με όλες τις ευθύνες να βαραίνουν το φαρμακείο. Το μοντέλο αυτό δημιουργεί επικίνδυνο προηγούμενο και ανοίγει τον δρόμο για πιθανή επέκτασή του και σε άλλες κατηγορίες φαρμάκων στο άμεσο μέλλον.
Είναι σαφές ότι η στόχευση του νέου μέτρου δεν είναι η ουσιαστική ενίσχυση της φαρμακευτικής φροντίδας, αλλά η αποσυμφόρηση του συστήματος και κυρίως η ελάφρυνση της φαρμακοβιομηχανίας από την επιβολή μηχανισμών επιστροφών (clawback), στο πλαίσιο του κλειστού φαρμακευτικού προϋπολογισμού. Η επιλογή αυτή, όμως, δεν μπορεί να γίνεται εις βάρος της λειτουργικότητας, της ασφάλειας και της βιωσιμότητας του φαρμακείου.
Υπενθυμίζουμε ότι ήδη από τη Γενική Συνέλευση του Συλλόγου μας πριν από μήνες, οι φαρμακοποιοί της Λάρισας ταχθήκαμε ομόφωνα υπέρ της διάθεσης των συγκεκριμένων φαρμάκων από τα φαρμακεία της κοινότητας, με σαφείς όμως προϋποθέσεις: ένταξη στη συνήθη εφοδιαστική αλυσίδα μέσω φαρμακαποθηκών, διασφάλιση τοπικής αποθεματοποίησης, αποκλεισμό της αποστολής απευθείας στα σπίτια χωρίς τη μεσολάβηση φαρμακοποιού, δίκαιη αποζημίωση στα πλαίσια που πρέπει να ισχύει για όλα τα φάρμακα, επιστημονικά κριτήρια διάκρισης και πλήρη σεβασμό στον ρόλο του φαρμακοποιού.
Οι όροι αυτοί δεν ικανοποιούνται.
Παρά τις σοβαρές αυτές επιφυλάξεις και τη διαφωνία μας ως προς τον τρόπο εφαρμογής του μέτρου, τα φαρμακεία της Λάρισας δεν αρνούνται τη συμμετοχή τους στη διαδικασία. Αντιθέτως, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι ασθενείς θα έχουν τη δυνατότητα να παραλαμβάνουν τη θεραπεία τους με τη μεσολάβηση φαρμακοποιού — και με περισσότερους όρους ασφάλειας από την απευθείας αποστολή στα σπίτια ή από την ταλαιπωρία μετακίνησης σε φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ — θα επιλέξουμε να εξυπηρετούμε τους ασθενείς ακόμη και υπό αυτούς τους δυσμενείς όρους.
Η στάση αυτή δεν συνιστά αποδοχή του μοντέλου ως ορθού ή βιώσιμου. Αποτελεί επιλογή ευθύνης απέναντι στους ασθενείς και στο δικαίωμά τους για πρόσβαση στη θεραπεία. Η συμμετοχή των φαρμακείων γίνεται πρωτίστως για τη διευκόλυνση των πολιτών και όχι ως επιδοκιμασία μιας ρύθμισης που θεωρούμε ελλιπή και προβληματική. Τυχόν ατομικές διαφοροποιήσεις φαρμακείων αποτελούν σεβαστή προσωπική επιλογή, ειδικά με τους συγκεκριμένους όρους, όμως η συνολική στάση του Συλλόγου μας είναι η εξυπηρέτηση του ασθενή.
Διαρκής αποδυνάμωση του φαρμακείου
Το ζήτημα των ΦΥΚ εντάσσεται σε μια ευρύτερη πολιτική που τα τελευταία χρόνια:
- μειώνει και κλιμακώνει προς τα κάτω το ποσοστό κέρδους όσο αυξάνεται η τιμή,
- επιβαρύνει τα φαρμακεία με αυξανόμενα rebate και μηχανισμούς επιστροφών, επιβάλλοντας ουσιαστικά δεύτερη φορολόγηση στο κύριο αντικείμενό μας,
- αυξάνει τις οικονομικές πιέσεις και δυσχεραίνει τον τρόπο λειτουργίας των μικρομεσαίων, ανεξάρτητων φαρμακείων.
Ιδιαίτερα τα φαρμακεία γειτονιάς και των απομακρυσμένων περιοχών, που στηρίζονται κυρίως στο φάρμακο και έχουν περιορισμένες δυνατότητες εμπορικής ενίσχυσης, βρίσκονται υπό έντονη πίεση. Η σταδιακή μετατροπή του φαρμακείου σε απλό σημείο διεκπεραίωσης αλλοιώνει τον επιστημονικό και κοινωνικό του χαρακτήρα.
Την ίδια στιγμή, τα φαρμακεία παρέχουν καθημερινά δωρεάν υπηρεσίες υγείας — συμβουλευτική, παρακολούθηση ασθενών, υποστήριξη χρονίως πασχόντων και διενέργεια εμβολιασμών — χωρίς θεσμική και οικονομική αναγνώριση.
Μετακύλιση δαπάνης στον ασθενή
Η συνολική φαρμακευτική πολιτική έχει οδηγήσει:
- σε αύξηση συμμετοχών,
- σε έξοδο γνωστών και απαραίτητων φαρμάκων από τη λίστα αποζημίωσης,
- σε συνεχείς αυξήσεις τιμών στα μη συνταγογραφούμενα φάρμακα (ΜΗΣΥΦΑ).
Το βάρος της φαρμακευτικής δαπάνης μεταφέρεται σταδιακά στον πολίτη χρόνο με το χρόνο. Παράλληλα, η πίεση για περαιτέρω απελευθέρωση της αγοράς των ΜΗΣΥΦΑ δεν διασφαλίζει χαμηλότερες τιμές ούτε ενισχύει τη Δημόσια Υγεία.
Χρόνια ζητήματα χωρίς αντιμετώπιση
Ενώ υιοθετούνται τέτοιες ρυθμίσεις, παραμένουν άλυτα βασικά και χρόνια ζητήματα του κλάδου, πολλά από τα οποία δεν έχουν καν δημοσιονομικό κόστος, όπως το ωράριο λειτουργίας, το ιδιοκτησιακό και θεσμικές εκκρεμότητες που επηρεάζουν άμεσα τη βιωσιμότητα των φαρμακείων και την εξομάλυνση της καθημερινής τους λειτουργίας.
Αντί για ουσιαστική αναβάθμιση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, επιλέγονται αποσπασματικές λύσεις που μεταβάλλουν τη φυσιογνωμία του φαρμακείου, χωρίς να ενισχύουν ούτε τον ασθενή ούτε το σύστημα.
Ο Φαρμακευτικός Σύλλογος Λάρισας επαναλαμβάνει ότι θέλει όλα τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται στο σπίτι του ασθενή να διατίθενται από τα φαρμακεία της κοινότητας — με ασφαλείς, λειτουργικούς και δίκαιους όρους.
Η πορεία που χαράσσεται απαιτεί σοβαρό επαναπροσδιορισμό και υπεύθυνη στάση από όλους τους εμπλεκόμενους. Η εκπροσώπηση του κλάδου οφείλει να είναι ανεξάρτητη, διεκδικητική και προσανατολισμένη στη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του ανεξάρτητου φαρμακείου και στη διασφάλιση της Δημόσιας Υγείας.
Η μεταρρύθμιση δεν μπορεί να σημαίνει σταδιακή αποδόμηση του φαρμακείου.
Με εκτίμηση,
Φαρμακευτικός Σύλλογος Λάρισας