Ως ένα έτος «πλήρους κυβερνητικής δουλειάς» πριν εισέλθουμε στο εκλογικό 2027, χαρακτήρισε το 2026 ο Κυριάκος Μητσοτάκης, μιλώντας στο τελευταίο υπουργικό Συμβούλιο του Δεκεμβρίου στέλνοντας το μήνυμα στα μέλη της κυβέρνησης ότι τα χρονικά περιθώρια για την ολοκλήρωση των προγραμματικών δεσμεύσεων στενεύουν…
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης λίγο πριν δώσει τον λόγο στον υπουργό Επικρατείας Άκη Σκέρτσο, ο οποίος ανέλυσε το πλαίσιο των μεταρρυθμίσεων και των αλλαγών που πρέπει να τρέξουν μέσα στο 2026, δεν παρέλειψε να κάνει και μια σαφή αναφορά στα θέματα του υπουργείου Υγείας θέτοντας ως κορυφαία προτεραιότητα την απορρόφηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης για την ανακαίνιση των ΤΕΠ των δημοσίων νοσοκομείων και των Κέντρων Υγείας.
«Η συνέπεια για την υλοποίηση, των παρεμβάσεων στα νοσοκομεία πρέπει να είναι απόλυτη» τόνισε χαρακτηριστικά ο πρωθυπουργός αναφερόμενος στα ασφυκτικά χρονοδιαγράμματα τα οποία πρέπει να τηρηθούν για την ολοκλήρωση των έργων που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ).
Το καμπανάκι του Κυριάκου Μητσοτάκη δεν προκαλεί πάντως ανησυχία στην πολιτική ηγεσία του υπουργείου Υγείας η οποία λίγες ώρες αργότερα έδωσε στη δημοσιότητα τα στοιχεία για την απορροφητικότητα των πόρων του ΤΑΑ σύμφωνα με τα οποία ο αρχικός στόχος που είχε τεθεί από το υπουργείο Οικονομικών υπερκαλύφθηκε κατά 22%.
Το 2025 η απορρόφηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας έφτασε τα 615.000.000€, και το 2024 οι πόροι που αξιοποιήθηκαν ανήλθαν στα 400.000.000€ υπερκαλύπτοντας τον σχετικό στόχο κατά 71%. Συνολικά, τα τελευταία 2 χρόνια πάνω από 1 δισεκατομμύριο ευρώ έχει επενδυθεί για εκσυγχρονισμό και αναβάθμιση των υποδομών των Νοσοκομείων και Κέντρων Υγείας, προμήθειες νέου ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού, τη διενέργεια εξετάσεων προσυμπτωματικού ελέγχου και δεκάδων χιλιάδων δωρεάν απογευματινών χειρουργείων που χρηματοδοτούνται από το ΤΑΑ.
Με αυτά τα δεδομένα, η ηγεσία του υπουργείου Υγείας θεωρεί ότι το πρόγραμμα για την ανακαίνιση των ΤΕΠ στα 86 δημόσια νοσοκομεία αλλά και των Κέντρων Υγείας θα κινηθεί ομαλά και δεν θα υπάρξουν δυσάρεστες εκπλήξεις…
Η στρατηγική του Υπουργείου Υγείας για το 2026 δεν περιορίζεται μόνο στις ανακαινίσεις των κτιρίων. Κινείται σε άλλους τέσσερις άξονες: Την είσοδο του ΕΣΥ στη ψηφιακή εποχή, την ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού, την αναβάθμιση των υπηρεσιών στους πολίτες και τις νέες υποδομές. Για όλα αυτά όπως αναφέρουν από το υπουργείο Υγείας έχουν γίνει σημαντικά βήματα από το 2025 και τα αποτελέσματα είναι ήδη ορατά.
Η Ψηφιακή επανάσταση και το ΕΣΥ
Ο ψηφιακός μετασχηματισμός του Εθνικού Συστήματος Υγείας πέρασε από τη θεωρία στην πράξη, καθώς το 2025 μπήκαν τα θεμέλια για την εφαρμογή κρίσιμων ψηφιακών έργων.
Από τον Εθνικό Ηλεκτρονικό Φάκελο Υγείας, τα ψηφιακά ραντεβού, τον ψηφιακό βοηθό έως και τη λειτουργία του 1566 που αντικατέστησε όλους τους πενταψήφιους αριθμούς, η τεχνολογία αξιοποιείται πλέον με μετρήσιμα αποτελέσματα, βάζοντας τον ασθενή στο επίκεντρο των αλλαγών.
Μόνο τον Νοέμβριο προγραμματίστηκαν μέσω του νέου συστήματος 430.000 ραντεβού με γιατρούς του ΕΣΥ με την ηγεσία του υπουργείου να βάζει πλέον νέους στόχους που αφορούν στην αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης για την περαιτέρω αναβάθμιση του συστήματος Υγείας.
Επίσης για πρώτη φορά, το 2025 τέθηκαν οι βάσεις ώστε τα συστήματα των δομών υγείας να αρχίσουν να επικοινωνούν μεταξύ τους με ενιαία πρότυπα. Υπάρχει, πλέον, ένας ενιαίος τρόπος για το κλείσιμο των ραντεβού, μια ενιαία λίστα χειρουργείων και ένας ενιαίος τρόπος καταγραφής των οικονομικών επιδόσεων στα νοσοκομεία.
Η υποστελέχωση και οι προγραμματισμένες 5.000 προσλήψεις
Ο τρίτος άξονας στον οποίο θα κινηθούν για το 2026 οι παρεμβάσεις του υπουργείου, αφορά το ανθρώπινο δυναμικό. Η υποστελέχωση των νοσοκομείων, ιδίως στην περιφέρεια αποτελεί μόνιμο πεδίο αντιπαράθεσης με τα κόμματα της αντιπολίτευσης.
Η κυβέρνηση διατείνεται ότι το προσωπικό του ΕΣΥ είναι περισσότερο από ποτέ ενώ η αντιπολίτευση υποστηρίζει ότι πολλά δημόσια νοσοκομεία βρίσκονται στα πρόθυρα της κατάρρευσης. Η αλήθεια πάντως είναι κάπου στη μέση και έχει άμεση σχέση με τις πραγματικές ελλείψεις που εντοπίζονται σε τρεις ειδικότητες σε ολόκληρη την Ευρώπη και όχι μόνο στην Ελλάδα: παθολόγων, παιδιάτρων και ακτινολόγων.
Όπως αναφέρει το υπουργείο, παρά την κριτική περί ελλείψεων προσωπικού, τα στοιχεία δείχνουν ότι το ΕΣΥ διαθέτει σήμερα: 15% περισσότερους εργαζόμενους σε σχέση με το 2019, περισσότερους γιατρούς, περισσότερους νοσηλευτές, περισσότερο επικουρικό προσωπικό από οποιαδήποτε άλλη στιγμή στην ιστορία του.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία που περιέχονται στον προϋπολογισμό του 2026 την τριετία 2024-2026 θα πραγματοποιηθούν πάνω από 10.300 προσλήψεις και 7.176 αποχωρήσεις δημοσίων υπαλλήλων.
Για το 2026 το υπουργείο Εσωτερικών έχει προγραμματίσει να ενισχύσει το υπουργείο Υγείας με 5.228 θέσεις εκ των οποίων οι 5.000 θα είναι ιατρικό, νοσηλευτικό και λοιπό διοικητικό προσωπικό στις δομές υγείας του ΕΣΥ.
Γενναία κίνητρα για την προσέλκυση γιατρών
Για να αντιμετωπιστεί η υποστελέχωση των δημόσιων δομών στις λεγόμενες άγονες περιοχές, η κυβέρνηση θέσπισε το 2025 νέα οικονομικά κίνητρα και κινητοποίησε την Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Στο πλαίσιο αυτό καθιέρωσε:40.000€ μπόνους για νέους παθολόγους, ενισχυμένα προνόμια για άγονες περιοχές, όπως η επιστροφή δύο ενοικίων σε γιατρούς και νοσηλευτές που υπηρετούν εκτός των αστικών κέντρων Αττικής και Θεσσαλονίκης, επενδύσεις στην τηλεακτινολογία για να αντιμετωπιστεί η παγκόσμια έλλειψη ακτινολόγων κ.α.. Σημαντική είναι επίσης και η συμβολή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης προκειμένου να αντιμετωπιστεί το οξύ στεγαστικό πρόβλημα στις τουριστικές περιοχές της χώρας.
Τα πρώτα αποτελέσματα όπως διαβεβαιώνει το υπουργείο είναι εμφανή: το 2024–2025 καλύφθηκε περίπου το 70% των κενών θέσεων παθολόγων σε άγονες περιοχές, με προοπτική πλήρους κάλυψης ως το 2026.
Το βραχιολάκι έλυσε το γόρδιο δεσμό των αναμονών
Ο τέταρτος άξονας των κυβερνητικών παρεμβάσεων αφορά στη βελτίωση της ποιότητας των υπηρεσιών. Μέσα στο 2025 εφαρμόστηκαν για το σκοπό αυτό τέσσερις κομβικές αλλαγές: Η ηλεκτρονική ιχνηλάτηση των ασθενών στα ΤΕΠ με το περίφημο βραχιολάκι, η διανομή κατ’ οίκον των Φαρμάκων Υψηλού Κόστους, τα δωρεάν απογευματινά χειρουργεία που ξεμπλόκαραν τις πολύμηνες αναμονές για τα ψυχρά χειρουργεία και η αξιολόγηση των υπηρεσιών από τους ίδιους τους ασθενείς.
Ειδικά για το βραχιολάκι, τα αποτελέσματα από την εφαρμογή του είναι εντυπωσιακά και όπως αναφέρουν από το υπουργείο με την ολοκλήρωση των έργων στα ΤΕΠ η εικόνα με τις πολύωρες αναμονές θα αλλάξει ριζικά.
Ήδη, σύμφωνα με τον Άδωνι Γεωργιάδη ο χρόνος αναμονής στα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών (ΤΕΠ) είναι μειωμένος κατά 60% μετά την εφαρμογή του ηλεκτρονικού συστήματος ιχνηλάτησης ασθενών στο σύνολο των νοσοκομείων της χώρας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα η μείωση του χρόνου αναμονής είναι εντυπωσιακή ακόμα και στα μεγάλα νοσοκομεία της χώρας που δέχονται εκατοντάδες ασθενείς στη διάρκεια των εφημεριών τους. Για παράδειγμα στο ΓΝΑ Γεννηματάς με 1.031 περιστατικά η εξυπηρέτηση των ασθενών έπεσε στις 4,45 ώρες και στο ΓΝΑ Ευαγγελισμός με 864 περιστατικά στις 3,48 ώρες.
Και με τα τελευταία στοιχεία του Δεκεμβρίου, όπου περιλαμβάνεται η αύξηση των αναπνευστικών νοσημάτων υπολογίζεται ότι ο μέσος χρόνος εξυπηρέτησης στα δημόσια νοσοκομεία είναι πλέον στις 3 ώρες και 53 λεπτά, δηλ. κάτω από τις 4 ώρες ενώ τον Δεκέμβριο του 2024 ήταν πάνω από 9,5 ώρες!
Η διανομή ΦΥΚ άλλαξε
Ιδιαίτερη ικανοποίηση επικρατεί στο υπουργείο Υγείας και για το πρόγραμμα «Κατ’ Οίκον» αποστολής Φαρμάκων Υψηλού Κόστους (ΦΥΚ) από τον ΕΟΠΥΥ που ξεκίνησε 16 Ιουνίου 2025.
Με το πρόγραμμα αυτό στο πρώτο τετράμηνο εφαρμογής του (από 16/6/2025 έως 02/11/2025) εξυπηρετήθηκαν συνολικά 141.047 ασθενείς οι οποίοι παρέλαβαν τη φαρμακευτική τους αγωγή είτε κατ’ οίκον (40.809 ασθενείς) είτε στα 64 αποκεντρωμένα σημεία του ΕΟΠΥΥ που δεν λειτουργούν αυτόνομα φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ (100.238 ασθενείς).
Οι πολιτικές πρόληψης
Λίγο πριν την εκπνοή του 2025, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έβαλε τις βάσεις για την εφαρμογή ενός πανευρωπαϊκού προγράμματος για την πρόληψη των καρδιοπαθειών. Η απόφαση αυτή έγινε δεκτή με ικανοποίηση από τα κράτη μέλη και φυσικά από την Ελλάδα η οποία κατά τη διάρκεια του έτους εφάρμοσε το πρόγραμμα «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ», μέσω του οποίου σχεδόν 5 εκατομμύρια πολίτες στη χώρα μας πραγματοποίησαν δωρεάν προληπτικές ιατρικές εξετάσεις και περισσότεροι από 100.000 άνθρωποι εντόπισαν έγκαιρα ευρήματα, προστατεύοντας τη ζωή τους.
Την Τρίτη 23 Δεκεμβρίου, ξεκίνησε επίσης στη χώρα μας η αποστολή των πρώτων μηνυμάτων (SMS) προς τους δικαιούχους του δωρεάν Προγράμματος για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας ενηλίκων, το οποίο υλοποιείται στο πλαίσιο του Εθνικού Προγράμματος για την πρόληψη και αντιμετώπιση του καρδιαγγειακού κινδύνου.
Τα SMS με το ηλεκτρονικό παραπεμπτικό θα αποστέλλονται σταδιακά σε συνολικά 30.000 δικαιούχους, με το Πρόγραμμα να περιλαμβάνει δωρεάν ιατρική επίσκεψη, δωρεάν πρόσβαση σε καινότομα φάρμακα για την παχυσαρκία και δωρεάν διατροφική συμβουλευτική.
Τα νέα νοσοκομεία
Ο πέμπτος άξονας της πολιτικής που ακολουθεί το υπουργείο Υγείας αφορά τις νέες υποδομές που θα αλλάξουν άρδην την εικόνα του ΕΣΥ. Εδώ εντάσσονται τα τρία νέα νοσοκομεία σε Θεσσαλονίκη, Κομοτηνή και Σπάρτη που κατασκευάζονται στο πλαίσιο των δράσεων της Διεθνούς Πρωτοβουλίας για την Υγεία (ΔΠΥ) του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος.
Πρόκειται για το υπερσύγχρονο Πανεπιστημιακό Παιδιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης ΙΣΝ, το οποίο θα είναι και το πρώτο αμιγώς Παιδιατρικό Νοσοκομείο εκτός Αθήνας. Το νέο νοσοκομείο στο Φίλυρο θα παρέχει τριτοβάθμιες παιδιατρικές υπηρεσίες για όλη τη Βόρεια Ελλάδα και δευτεροβάθμιες παιδιατρικές υπηρεσίες για την ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλονίκης. Το νοσοκομείο θα διαθέτει συνολικά 247 κλίνες, ενώ θα διαθέτει και ένα πρότυπο “Κέντρο Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Εφήβων.
Παράλληλα κατασκευάζονται από το ΙΣΝ και δύο νέα Γενικά Νοσοκομεία σε Κομοτηνή και Σπάρτη που θα αντικαταστήσουν τα δύο υφιστάμενα νοσοκομεία που λειτουργούν στις περιοχές αυτές και τα οποία σήμερα στεγάζονται σε δύο από τις παλαιότερες νοσοκομειακές δομές της χώρας. Και τα τρία νοσοκομεία αναμένεται να ξεκινήσουν να λειτουργούν μέσα στο 2027.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι επίσης ανέγερση νέου κτιρίου για τη στέγαση Μονάδας Ημερήσιας Νοσηλείας «ΝΙΚΟΣ ΚΟΥΡΚΟΥΛΟΣ» στο Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Πατρών. Στόχος είναι να ολοκληρωθεί το έργο και να εγκαινιαστεί στις 30 Ιανουαρίου του 2027, (σ.σ. τότε συμπληρώνονται ακριβώς 20 χρόνια από τον θάνατο του Νίκου Κούρκουλου) ένας τρίτος πόλος ολοκληρωμένης φροντίδας καρκινοπαθών, ειδικά για τη Δυτική Ελλάδα.
Η Νέα Μονάδα στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Ρίου θα λειτουργεί επίσης σαν κέντρο έρευνας και αριστείας για τη μελέτη του καρκίνου, καθώς και νέων τύπων χημειοθεραπείας.
Με βάση τα παραπάνω, είναι σαφές ότι το 2026 ξεκινά για το Εθνικό Σύστημα Υγείας με μια σημαντική «κληρονομιά» έργων, παρεμβάσεων και μετρήσιμων αποτελεσμάτων. Το 2025 αποτέλεσε χρονιά κατά την οποία μπήκαν γερά θεμέλια: αξιοποιήθηκαν πόροι άνευ προηγουμένου, προχώρησαν ψηφιακά έργα που για χρόνια παρέμεναν στα χαρτιά, βελτιώθηκε η καθημερινότητα των ασθενών σε κρίσιμα σημεία του συστήματος.
Ωστόσο, η πρόοδος αυτή δεν αναιρεί τις διαχρονικές παθογένειες του ΕΣΥ. Οι ανικανοποίητες ιατρικές ανάγκες για ένα σημαντικό μέρος του πληθυσμού, όπως καταγράφονται στις έρευνες της Eurostat, η χρόνια έλλειψη νοσηλευτικού προσωπικού, η απουσία επαρκών και στοχευμένων κινήτρων για την προσέλκυσή του, το «ανάχωμα» του clawback για τις καινοτόμες θεραπείες, αλλά και η καθυστέρηση στη διαμόρφωση ενός σύγχρονου και ρεαλιστικού υγειονομικού χάρτη, παραμένουν ζητήματα που δεν μπορούν να αγνοηθούν.
Το 2026, επομένως, δεν θα κριθεί μόνο από την τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων και την απορρόφηση των πόρων, αλλά από το κατά πόσο οι μεταρρυθμίσεις θα αποκτήσουν βάθος, διάρκεια και κοινωνικό αποτύπωμα. Το στοίχημα για την κυβέρνηση και το υπουργείο Υγείας είναι να μετατρέψουν την ποσοτική πρόοδο σε ποιοτική αλλαγή, αποδεικνύοντας στην πράξη ότι το ΕΣΥ μπορεί να γίνει πιο λειτουργικό, πιο ανθρώπινο και πιο ανθεκτικό απέναντι στις προκλήσεις του μέλλοντος.