Στα εργαστήρια του Τμήματος Χημείας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), η υποψήφια διδάκτορας, Έλενα Θάνου, αναπτύσσει καινοτόμες μοριακές μεθοδολογίες για την ανίχνευση βιοδεικτών σε ασθενείς με καρκίνο, με στόχο να φέρει την υγρή βιοψία ένα βήμα πιο κοντά στην ευρύτερη αξιοποίησή της στην κλινική πράξη. Η Έλενα Θάνου είναι η νέα υπότροφος του Ιδρύματος «Έλενα Ηλιοπούλου Γιαμά».
Η ακαδημαϊκή διαδρομή της 27χρονης Έλενας Θάνου άρχισε από το Τμήμα Χημείας του ΕΚΠΑ. «Αυτό που με ενδιέφερε περισσότερο ήταν να συνδέσω τον άνθρωπο με την επιστήμη της Χημείας», εξηγεί η ίδια στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, οπότε αποφάσισε να ακολουθήσει μεταπτυχιακές σπουδές στο διατμηματικό πρόγραμμα «Κλινική Βιοχημεία-Μοριακή Διαγνωστική» του ΕΚΠΑ. Σήμερα, περίπου στα μισά της διδακτορικής της διαδρομής, έχει επικεντρωθεί στην προσπάθεια ανίχνευσης βιοδεικτών του καρκίνου σε βιολογικά υγρά, τα οποία συλλέχθηκαν ελάχιστα ή καθόλου επεμβατικά- από το πλάσμα και τις βρογχικές εκπλύσεις έως τα λιγότερο μελετημένα ούρα και σάλιο.
Το πεδίο του καρκίνου είναι αυτό που την απασχολεί περισσότερο στην έρευνά της. «Ο καρκίνος είναι κάτι που μας αφορά όλους και θα μας αφορά όλο και περισσότερο λόγω του τρόπου ζωής μας. Μέχρι ένα σημείο εστιάζαμε στην κληρονομικότητα, αλλά σταδιακά αναδείχθηκε ο ρόλος του τρόπου ζωής με ό,τι αυτός περιλαμβάνει. Η συνεχιζόμενη αύξηση εμφάνισης της νόσου φέρνει σχεδόν κάθε οικογένεια αντιμέτωπη με αυτήν», επισημαίνει.
Το αντικείμενο της έρευνάς της αφορά στον ταχέως αναπτυσσόμενο τομέα της υγρής βιοψίας, μιας διαγνωστικής εξέτασης που μπορεί να προσδιορίσει το μοριακό προφίλ κάθε όγκου εξετάζοντας βιολογικά υγρά, λειτουργώντας επικουρικά στην ιστική βιοψία. Όπως υπογραμμίζει, «το όνειρο που έχουμε όλοι όσοι ασχολούμαστε με την υγρή βιοψία είναι να μπει η εξέταση αυτή ακόμα πιο ουσιαστικά στην κλινική πράξη, ούτως ώστε να υποστηρίζει με ταχύτητα τους γιατρούς να καταλάβουν αν η θεραπεία που επιλέγεται ταιριάζει στον ασθενή. Πρόκειται για μια εξέταση ελάχιστα επεμβατική σε σχέση με την ιστική βιοψία, οπότε δίνει τη δυνατότητα πολλών επαναλήψεων και άρα δυναμικής παρακολούθησης των ασθενών, προκειμένου να ακολουθήσουν μια πιο εξατομικευμένη θεραπεία».
Στην καρδιά της έρευνας της Έλενας Θάνου βρίσκεται η ανάπτυξη πρωτοκόλλων Droplet Digital PCR, της πιο σύγχρονης και ακριβέστερης μορφής PCR. Η συγκεκριμένη μέθοδος επιτρέπει την απόλυτη ποσοτικοποίηση των αποτελεσμάτων, την ανίχνευση περισσότερων μεταλλάξεων ταυτόχρονα και την ανίχνευση επιγενετικών τροποποιήσεων. Στόχος της είναι η δημιουργία νέων πρωτοκόλλων, με τη βοήθεια των οποίων θα εντοπίζονται νέες μεταλλάξεις, που ενδεχομένως δεν έχουν μελετηθεί μέχρι σήμερα, αλλά και θα ανιχνεύονται ταυτόχρονα πολλά διαφορετικές μεταλλάξεις σε μικρή ποσότητα βιολογικού δείγματος. «Το καινοτόμο στοιχείο στα πρωτόκολλα αυτά είναι ότι μπορώ να κάνω απόλυτη ποσοτικοποίηση, δηλαδή είμαι σε θέση να υπολογίσω πόσο τοις εκατό μετάλλαξη έχει ο ασθενής για να καταλάβω πόση μετάλλαξη είχε πριν ξεκινήσει τη θεραπεία και σε τι ποσοστό ανιχνεύεται αφότου την έχει ακολουθήσει για κάποιους μήνες», τονίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.
Για την έρευνά της έχει αποσπάσει ήδη διακρίσεις σε εγχώρια και διεθνή συνέδρια, με πιο πρόσφατη τη διάκριση του πόστερ της για την ταυτόχρονη ανίχνευση μεταλλάξεων στη νόσο Βάλντενστρομ, στο διεθνές συνέδριο για την υγρή βιοψία ACTC, που διοργανώθηκε τον περασμένο Σεπτέμβριο στη Θεσσαλονίκη.
Η Έλενα Θάνου επιλέχθηκε για να λάβει την υποτροφία του Ιδρύματος «Έλενα Ηλιοπούλου Γιαμά» μεταξύ υποψηφίων διδακτόρων ελληνικής καταγωγής που κάνουν έρευνα σε πανεπιστήμια εντός και εκτός Ελλάδας, έπειτα από κύκλο συνεντεύξεων με μέλη της επιστημονικής επιτροπής του Ιδρύματος.
Η υποτροφία, που έχει διάρκεια δύο ετών, δίνει τη δυνατότητα στη νέα υπότροφο του Ιδρύματος να επικεντρωθεί αποκλειστικά στη διεξαγωγή της έρευνάς της, καθώς και να συμμετάσχει σε επιστημονικά συνέδρια του χώρου, αλλά και σε ευρωπαϊκά και εθνικά ερευνητικά προγράμματα. Η Έλενα Θάνου χαρακτηρίζει την υποτροφία «ιδιαίτερη τιμή, αλλά και μεγάλη ευθύνη ως προς την ανταπόκριση στις προσδοκίες που τη συνοδεύουν. Η αναγνώριση της ερευνητικής μου προσπάθειας μέσω οικονομικής υποστήριξης είναι βαρύνουσας σημασίας, καθώς διευκολύνει τη συμμετοχή μου σε επιστημονικά συνέδρια και συναφείς ακαδημαϊκές δραστηριότητες, οι οποίες αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της επιστημονικής μου κατάρτισης. Παράλληλα, η συγκεκριμένη υποτροφία λειτουργεί ως ουσιαστικό κίνητρο για τη συνέχιση της εκπόνησης της διδακτορικής μου διατριβής με αφοσίωση και προσήλωση».
Στόχος του Ιδρύματος «Έλενα Ηλιοπούλου Γιαμά» είναι να παρέχει οικονομική στήριξη, μέσω υποτροφιών, σε φοιτητές και ερευνητές σε εκπαιδευτικά και ερευνητικά ιδρύματα παγκοσμίως, που επικεντρώνονται στην έρευνα για την πρόληψη, την πρόγνωση και τη θεραπεία του καρκίνου και δεν έχουν την δυνατότητα αυτοχρηματοδότησης. Το Ίδρυμα σύστησε ο Σπύρος Γιαμάς το 2021, δίνοντας το όνομα της συζύγου του Έλενας, η οποία απεβίωσε έπειτα από τρίχρονο αγώνα με τον καρκίνο του παχέος εντέρου.
Όπως επισημαίνει ο Σπύρος Γιαμάς, πρόεδρος του Ιδρύματος «Έλενα Ηλιοπούλου Γιαμά», «είναι χαρά μας να στηρίξουμε την πρώτη μας υπότροφο που φοιτά σε ελληνικό πανεπιστήμιο. Η Έλενα ξεχώρισε για τις ακαδημαϊκές της επιδόσεις, το ήθος της και την καινοτομία του αντικειμένου της έρευνάς της».
Η συγκεκριμένη υποτροφία δόθηκε με την υποστήριξη της κοινωνικής πρωτοβουλίας της Novibet «Giant Heart». Η Έλωνα Πουκαμισά, Head of Corporate Communications της Novibet, σημειώνει ότι «αυτή η υποτροφία ενισχύει τη γυναικεία παρουσία στην επιστήμη και αναδεικνύει τη δύναμη των γυναικών στην έρευνα».
ΑΠΕ-ΜΠΕ