Η τραγική υπόθεση του θανάτου του Γιώργου Μαζωνάκη, που έφερε στο φως τη δράση ανθρώπων που εκτελούσαν ιατρικές πράξεις χωρίς την κατάλληλη ειδικότητα, φαίνεται πως αποτέλεσε την αφορμή για μια ουσιαστική τομή στον τρόπο εποπτείας του κλάδου υγείας και αισθητικής στην Ελλάδα.
Από τη Ρούλα Σκουρογιάννη
Ο υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, ανακοίνωσε, σήμερα, σε συνέντευξη Τύπου, που παρέθεσε μαζί με τη Ματίνα Παγώνη, πρόεδρο της προσωρινής Διοικούσας Επιτροπής του Πανελλήνιου Ιατρικού Συλλόγου (ΠΙΣ), και τον Γιώργο Πατούλη, πρόεδρο του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών (ΙΣΑ), τη λειτουργία του «MedWatch», ενός νέου ψηφιακού συστήματος που αξιοποιεί την Τεχνητή Νοημοσύνη για να εντοπίζει παράνομες ή παραπλανητικές διαφημίσεις ιατρικών και αισθητικών υπηρεσιών στο διαδίκτυο. Το εργαλείο βρίσκεται ήδη σε πιλοτική λειτουργία, με τον πρώτο έλεγχο να έχει καταγράψει 231 περιπτώσεις με ενδείξεις πιθανών παραβάσεων.
Από την τραγωδία στη δράση: πώς γεννήθηκε το MedWatch
Οι αποκαλύψεις γύρω από τη δράση του Ηλία Θεοδωρόπουλου και της Ιωάννας Γάκα, στο πλαίσιο της έρευνας για τον θάνατο του γνωστού καλλιτέχνη, ανάγκασαν το υπουργείο Υγείας να αναζητήσει άμεσα εργαλεία για ουσιαστικότερο έλεγχο. Σε συνεργασία με τον Ιατρικό Σύλλογο Αθηνών, η πολιτική ηγεσία του υπουργείου απευθύνθηκε στην εταιρεία του Γιάννη Δοξαρά, γνωστή για την ανάπτυξη του «e-καταναλωτή», ζητώντας τη δημιουργία ενός αντίστοιχου συστήματος για τον χώρο της υγείας. «Προσπαθούμε να μεγιστοποιήσουμε τη δυνατότητά μας να προστατεύσουμε τους συμπολίτες μας, για να μην επαναληφθούν παρόμοια φαινόμενα», ανέφερε ο κ. Γεωργιάδης, περιγράφοντας τα διδάγματα των τελευταίων ημερών: «Μάθαμε ότι διαφημίζονται πράγματα τα οποία δεν είχαμε καταφέρει να εντοπίσουμε. Επίσης, μάθαμε ότι η συγκεκριμένη γιατρός που δεν έχει ειδικότητα προέβαινε σε πράξεις που δεν γίνονται σε περιβάλλον ιατρείου και δεν γίνονται από γιατρό χωρίς ειδικότητα».
Ο μηχανισμός λειτουργίας: πώς «σκανάρει» το σύστημα το διαδίκτυο
Το MedWatch λειτουργεί ήδη από σήμερα, τροφοδοτώντας με δεδομένα το υπουργείο Υγείας σε πραγματικό χρόνο. Η λογική πίσω από το σύστημα είναι ουσιαστικά μια διασταύρωση δεδομένων: το εργαλείο εντοπίζει στο διαδίκτυο κάθε ανάρτηση, ανακοίνωση ή διαφήμιση που αφορά υπηρεσίες υγείας και ευεξίας —είτε προέρχεται από τον ίδιο τον επαγγελματία είτε από τρίτους— και την αντιπαραβάλλει με το ψηφιακό μητρώο αδειοδοτημένων ιατρείων, ελέγχοντας αν η ειδικότητα και η άδεια λειτουργίας συμβαδίζουν με όσα διαφημίζονται. «Ανιχνεύσαμε όλες τις ανακοινώσεις των γιατρών, τις αναρτήσεις στα social media και τις αναφορές σε αναρτήσεις τρίτων, τις συγκρίναμε με τη νομοθεσία για να δούμε αν υπάρχουν παραβάσεις», εξήγησε ο υπουργός, διευκρινίζοντας πως ο έλεγχος καλύπτει και γιατρούς που απασχολούνται σε επιχειρήσεις όπως τα κέντρα αισθητικής. Όπως τόνισε χαρακτηριστικά, «το εργαλείο εντοπίζει κάθε διαφήμιση εφόσον τελούνται ιατρικές πράξεις, άρα πιάνει το σύνολο της αναφοράς αυτής».
Πέρα από τον εντοπισμό, το σύστημα διαθέτει και μηχανισμό αξιολόγησης: κατατάσσει κάθε εύρημα ανάλογα με τη σοβαρότητά του και μπορεί να πυροδοτεί αυτόματα τη διαδικασία ελέγχου στον αρμόδιο Ιατρικό Σύλλογο. Η επιλογή της Αθήνας ως σημείου εκκίνησης δεν ήταν τυχαία, όπως εξήγησε ο κ. Γεωργιάδης: «Είναι πολύ εύκολο να γίνει στον ΙΣΑ, επειδή έχει πολύ καλά ενημερωμένο ψηφιακό μητρώο με όλους τους γιατρούς».
231 «κόκκινες σημαίες» από τον πρώτο πιλοτικό έλεγχο
Ο πιλοτικός έλεγχος, που στηρίχθηκε στο ψηφιακό μητρώο του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών, ανέδειξε 231 περιπτώσεις στις οποίες εντοπίστηκαν ενδείξεις πιθανών παραβάσεων. Το μέγεθος αυτού του αριθμού, ήδη από την πρώτη εφαρμογή του εργαλείου σε μία μόνο πόλη, αναδεικνύει πόσο εκτεταμένο μπορεί να είναι ένα φαινόμενο που μέχρι σήμερα διέφευγε σε μεγάλο βαθμό από τους παραδοσιακούς μηχανισμούς ελέγχου —κάτι που άλλωστε παραδέχθηκε και ο ίδιος ο υπουργός, όταν μίλησε για διαφημίσεις που «δεν είχαμε καταφέρει να εντοπίσουμε».
Σχέδιο πανελλαδικής επέκτασης μέσα σε λίγες ημέρες
Το MedWatch δεν θα παραμείνει περιορισμένο στην πρωτεύουσα. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του υπουργείου, το εργαλείο θα επεκταθεί σύντομα και στα κέντρα αισθητικής, ενώ μέσα στο επόμενο δεκαήμερο αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή σε ολόκληρη τη χώρα, στις περιοχές όπου οι κατά τόπους Ιατρικοί Σύλλογοι έχουν ήδη ολοκληρώσει τα δικά τους ψηφιακά μητρώα γιατρών-μελών.
Μια δεύτερη εφαρμογή, αυτή τη φορά στα χέρια των πολιτών
Παράλληλα με το MedWatch, που απευθύνεται στις αρχές, αναπτύχθηκε από την ίδια εταιρεία και μια δεύτερη, συμπληρωματική εφαρμογή για κινητά τηλέφωνα, σχεδιασμένη ειδικά για τους πολίτες. Μέσω αυτής, ο καθένας θα μπορεί να ελέγχει μόνος του αν ο γιατρός που επισκέπτεται διαθέτει την κατάλληλη άδεια και ειδικότητα για τις υπηρεσίες που του προσφέρει. Η εφαρμογή αυτή δεν είναι ακόμη διαθέσιμη προς χρήση, καθώς απαιτείται πρώτα η σχετική νομοθετική εξουσιοδότηση, με τη λειτουργία της να αναμένεται τον επόμενο μήνα.
Έως τότε, ο υπουργός Υγείας κάλεσε τους πολίτες να αξιοποιούν ένα ήδη υπάρχον εργαλείο, τον Ηλεκτρονικό Φάκελο Υγείας: κάθε νόμιμη ιατρική πράξη καταγράφεται ψηφιακά, οπότε αν κάποιος διαπιστώσει ότι μια πράξη που του έγινε δεν εμφανίζεται στο MyHealth App, θα πρέπει να ζητήσει άμεσα εξηγήσεις από τον γιατρό του.
Θετική υποδοχή από τον ιατρικό κόσμο
Στην παρουσίαση του νέου εργαλείου παρευρέθηκε η πρόεδρος της προσωρινής Διοικούσας Επιτροπής του Πανελλήνιου Ιατρικού Συλλόγου, Ματίνα Παγώνη, η οποία κάλεσε τους πολίτες να στηρίζονται στα επίσημα ψηφιακά εργαλεία του υπουργείου αντί σε ανεπίσημες συστάσεις. «Να σταματήσουν οι πληροφορίες από τα κομμωτήρια, από τους φίλους και άλλους για το πού να πάει ο καθένας, σε ποιον γιατρό», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Ο πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών, Γιώργος Πατούλης, εξέφρασε τη δέσμευση του φορέα στη νέα προσπάθεια: «Εδώ είμαστε για να συμβάλλουμε με τον καλύτερο και αποτελεσματικότερο τρόπο, ώστε να υπάρχει η μεγαλύτερη ασφάλεια για τον κάθε ασθενή». Ενημέρωσε παράλληλα πως στην περιοχή αρμοδιότητας του ΙΣΑ λειτουργούν σήμερα νόμιμα 16.500 ιατρεία, τα οποία πραγματοποιούν χιλιάδες εξετάσεις καθημερινά. Αναφερόμενος στους ελέγχους που ο Σύλλογος διενεργούσε μέχρι σήμερα με παραδοσιακές μεθόδους, αποκάλυψε ότι από το 2021 έχουν πραγματοποιηθεί πάνω από 8.000 έλεγχοι σε ιατρεία, παραδεχόμενος ωστόσο ανοιχτά ότι «αυτός ο τρόπος δεν ήταν αποτελεσματικός» —μια δήλωση που εξηγεί καλύτερα από κάθε άλλη γιατί κρίθηκε αναγκαία η στροφή προς την Τεχνητή Νοημοσύνη. Ο κ. Πατούλης έθεσε επίσης ένα ακόμη ζήτημα που απασχολεί τον κλάδο, επισημαίνοντας ότι δεν επιτρέπεται σε αντιπροσώπους ιατρικού εξοπλισμού να πωλούν μηχανήματα προοριζόμενα για νοσοκομειακή χρήση σε ιδιωτικά ιατρεία.
Ένα βήμα προς μεγαλύτερη διαφάνεια στον χώρο της υγείας
Η έναρξη λειτουργίας του MedWatch επιχειρεί να κλείσει ένα κενό που, όπως απέδειξε η υπόθεση Μαζωνάκη, μπορεί να αποδειχθεί επικίνδυνο όταν παραμένει χωρίς εποπτεία: το χάσμα ανάμεσα σε όσα διαφημίζεται κάποιος ότι μπορεί να προσφέρει και σε όσα πραγματικά του επιτρέπει η άδειά του. Με την Τεχνητή Νοημοσύνη να αναλαμβάνει πλέον ενεργό ρόλο στην παρακολούθηση του ψηφιακού χώρου διαφημίσεων υγείας και αισθητικής, και με την πανελλαδική επέκταση του συστήματος να βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη, το επόμενο διάστημα θα δείξει κατά πόσο το νέο εργαλείο θα καταφέρει να περιορίσει ουσιαστικά ένα φαινόμενο που μέχρι πρόσφατα λειτουργούσε σε μεγάλο βαθμό απαρατήρητο.