Σημαντικές παραβάσεις σε ιδιωτικές μονάδες υγείας, αισθητικής, ευεξίας και εναλλακτικών θεραπειών έχει εντοπίσει η Εθνική Αρχή Διαφάνειας (ΕΑΔ) στους εκατοντάδες ελέγχους που έχει διενεργήσει έως σήμερα.
Τα στοιχεία από τις αυτοψίες των επιθεωρητών που έδωσε η Ανεξάρτητη Αρχή στο ΑΠΕ-ΜΠΕ με αφορμή το ζήτημα με τις αδειοδοτήσεις και τους ελέγχους των ιδιωτικών δομών υγείας που ανέκυψε από τον αιφνίδιο θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη, επιβεβαιώνουν σε μεγάλο βαθμό τον σχετικό προβληματισμό των τελευταίων ημερών.
Από την ίδρυση της ΕΑΔ, το 2019, (διαδέχτηκε πέντε ελεγκτικές αρχές μεταξύ των οποίων το Σώμα Επιθεωρητών Υπηρεσιών Υγείας και Πρόνοιας) έχουν εκδοθεί περισσότερα από 2.500 πορίσματα στο πλαίσιο ειδικών ελέγχων για την προστασία της δημόσιας υγείας, ενώ περισσότερα από 1.500 πορίσματα αφορούν το τακτικό ελεγκτικό έργο σε θέματα Υγείας.
Παράλληλα, έχουν διενεργηθεί Ένορκες Διοικητικές Εξετάσεις, καθώς και περισσότερες από 40 προκαταρκτικές εξετάσεις κατόπιν εισαγγελικών παραγγελιών.
Συνολικά, έχουν ολοκληρωθεί περίπου 1.400 διερευνήσεις που προέκυψαν από καταγγελίες, αναφορές και πληροφορίες, αλλά και από αιτήματα υπουργών και διοικήσεων οργανισμών σχετικά με τη λειτουργία των φορέων που εποπτεύουν.
287 υποθέσεις σε ιδιωτικές μονάδες υγείας
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι στο πλαίσιο των τακτικών ελέγχων της ανεξάρτητης αρχής, έχουν εκδοθεί πορίσματα για 287 περιπτώσεις ιδιωτικών μονάδων υγείας.
Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται ιδιωτικά ιατρεία, διαγνωστικά εργαστήρια, κλινικές, δομές ψυχικής υγείας, μονάδες ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, τράπεζες ομφαλοπλακουντιακού αίματος, μονάδες χρόνιας αιμοκάθαρσης, φαρμακεία, κέντρα αισθητικής, αλλά και περιπτώσεις φυσικών προσώπων που καταγγέλθηκαν για διενέργεια ιατρικών πράξεων χωρίς να είναι γιατροί.
Το εύρος των ελέγχων αφορά από τη νομιμότητα λειτουργίας και τον εξοπλισμό μιας μονάδας μέχρι την ιατρική και νοσηλευτική αντιμετώπιση, την τήρηση των κανόνων δεοντολογίας, τη στελέχωση, τη συνταγογράφηση και τη διακίνηση φαρμάκων.
Ανάμεσα στα αντικείμενα ελέγχου περιλαμβάνονται επίσης, η συμπληρωματική και εναλλακτική ιατρική, τα κέντρα φυσιοπαθητικής, τα κέντρα αισθητικής, οι ψυχιατρικές κλινικές, οι ιαματικές πηγές και άλλες δομές που σχετίζονται άμεσα ή έμμεσα με την παροχή υπηρεσιών υγείας.
Από μεταμοσχεύσεις μαλλιών μέχρι πράξεις από μη επαγγελματίες
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα ευρήματα που έχουν καταγραφεί στα πορίσματα της ΕΑΔ.
Σε ορισμένες περιπτώσεις διαπιστώθηκε διενέργεια ιατρικών πράξεων από μη ιατρούς, μεταξύ άλλων σε εμφύτευση μαλλιών, βελονισμό και ομοιοπαθητική. Σε άλλες εντοπίστηκαν μονάδες που λειτουργούσαν χωρίς την παρουσία και επίβλεψη του επιστημονικά υπεύθυνου.
Χαρακτηριστική είναι περίπτωση όπου ιατρική πράξη πραγματοποιούνταν από εργαζόμενο ιατρείου, ενώ ο γιατρός παρείχε οδηγίες μέσω βιντεοκλήσης.
‘Αλλες παραβάσεις αφορούσαν την παροχή ιατρικών υπηρεσιών από γιατρούς ειδικότητας που δεν προβλεπόταν στην άδεια λειτουργίας, τη λειτουργία ιατρείου μέσα σε πολυϊατρείο χωρίς να προβλέπεται στην άδεια, αλλά και την παροχή υπηρεσιών από εργαζόμενους που δεν διέθεταν τα απαιτούμενα επαγγελματικά δικαιώματα.
Καταγράφηκαν ακόμη περιπτώσεις ανεπαρκούς στελέχωσης ιδιωτικών κλινικών, διαφήμισης τμημάτων που δεν προβλέπονταν στην άδεια λειτουργίας και παροχής νοσηλευτικών υπηρεσιών από πρόσωπα χωρίς τις απαιτούμενες προϋποθέσεις.
Σε άλλη περίπτωση εντοπίστηκε παιδίατρος που διενεργούσε εμβολιασμό στο ιατρείο του με ληγμένο εμβόλιο.
Σε έλεγχο ιδιωτικού πολυϊατρείου στην Αττική, μετά από καταγγελία για διενέργεια εμφύτευσης μαλλιών από μη εξειδικευμένο προσωπικό, η ΕΑΔ διαπίστωσε ότι το δερματολογικό ιατρείο λειτουργούσε χωρίς την παρουσία δερματολόγου.
Παράλληλα, μεταμοσχεύσεις μαλλιών πραγματοποιούνταν από γιατρό ειδικότητας Αναισθησιολογίας και από νοσηλευτικό προσωπικό.
Η έκθεση διαβιβάστηκε στον Ιατρικό Σύλλογο Αθηνών (ΙΣΑ) και στον Εισαγγελέα Εφετών. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΑΔ, ο ΙΣΑ ανακάλεσε για έναν μήνα την άδεια λειτουργίας του δερματολογικού ιατρείου και επέβαλε πρόστιμο 14.600 ευρώ, ενώ σχηματίστηκε και πειθαρχικός φάκελος. Η υπόθεση διαβιβάστηκε παράλληλα στην Εισαγγελία Πρωτοδικών Αθηνών για προκαταρκτική εξέταση.
Στα ευρήματα των επιθεωρητών – ελεγκτών περιλαμβάνονται επίσης:
η διενέργεια επεμβάσεων από ιατρό σε ιδιωτικές κλινικές για αφαίρεση ιστού για αποστολή σε Τράπεζα Ιστών στο εξωτερικό για παρασκευή καινοτόμου φαρμάκου χωρίς την τήρηση των σχετικών διατάξεων,
η λειτουργία ιδιωτικών Τραπεζών Ομφαλοπλακουντιακού Αίματος χωρίς άδεια λειτουργίας και η μεταφορά των δεξαμενών με τους κρυοσυντηρημένους ιστούς μιας Μονάδας εντός των εγκαταστάσεων ιδιωτικού σχολείου,
η λειτουργία Μονάδας Χρόνιας Αιμοκάθαρσης χωρίς την παρουσία του Προϊσταμένου Νοσηλευτή και απασχόληση σε θέση βοηθών νοσηλευτών ατόμων χωρίς άδεια άσκησης επαγγέλματος.
Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι έλεγχοι σε δραστηριότητες που κινούνται στα όρια ή έξω από το σαφώς θεσμοθετημένο πεδίο παροχής υπηρεσιών υγείας.
Η ΕΑΔ πραγματοποίησε ελέγχους σε δύο κέντρα εναλλακτικής θεραπευτικής, σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, όπου δραστηριοποιούνταν πρόσωπο χωρίς πτυχίο Ιατρικής.
Σύμφωνα με τα ευρήματα της Αρχής, διαπιστώθηκαν θεραπευτικοί ισχυρισμοί για σειρά ασθενειών χωρίς τεκμηρίωση, χρήση μηχανημάτων, προώθηση σκευασμάτων χωρίς την απαιτούμενη άδεια και πώληση συμπληρωμάτων από χώρους στους οποίους αυτό δεν επιτρεπόταν.
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει η ΕΑΔ στο γεγονός ότι δεν υφίσταται ειδικό ρυθμιστικό πλαίσιο λειτουργίας για τα κέντρα εναλλακτικής ιατρικής στην Ελλάδα, με αποτέλεσμα δραστηριότητες αυτού του τύπου να λειτουργούν χωρίς επαγγελματική πιστοποίηση και χωρίς άδεια λειτουργίας, όπως επισημαίνεται στην έκθεση.
Η υπόθεση διαβιβάστηκε στον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΟΦ), στο υπουργείο Υγείας, στο Κεντρικό Συμβούλιο Υγείας (ΚΕΣΥ), στο υπουργείο Οικονομικών και στην Εισαγγελία. Ο ΕΟΦ επέβαλε, σύμφωνα με την ανεξάρτητη αρχή, πρόστιμα σε έξι εταιρείες συμπληρωμάτων διατροφής, ενώ παράλληλα διενεργείται προκαταρκτική εξέταση.
Από τα «κέντρα ευεξίας» στα παράνομα ιατρεία
Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι υπόθεση στη Θεσσαλονίκη, όπου μικτό κλιμάκιο της ΕΑΔ και της Οικονομικής Αστυνομίας πραγματοποίησε έλεγχο σε χώρο που, σύμφωνα με την καταγγελία, λειτουργούσε ως παράνομο ιατρείο αισθητικής.
Σύμφωνα με την έκθεση, η κατοικία είχε μετατραπεί σε χώρο παροχής αισθητικών και δερματολογικών υπηρεσιών και η πελατεία προσελκυόταν μέσω προφίλ σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης.
Στον χώρο βρέθηκαν, μεταξύ άλλων, σκευάσματα Botox και Dysport, τα οποία περιέχουν ως δραστικό συστατικό τοξική ουσία που χρησιμοποιείται παρατύπως για την εξάλειψη των ρυτίδων του προσώπου, πλαστές συσκευασίες Dysport και φιαλίδια ενέσιμου σκευάσματος αυξητικής ορμόνης παρανόμως κυκλοφορούντος στην Ελλάδα.
Η ΕΑΔ διαπίστωσε αντιποίηση ιατρικού επαγγέλματος, παράνομη διακίνηση φαρμάκων, χορήγηση φαρμάκων εκτός εγκεκριμένων ενδείξεων και διακίνηση πλαστών φαρμάκων. Η έκθεση διαβιβάστηκε στον ΕΟΦ, στο ΣΔΟΕ, στις εισαγγελικές αρχές και στον Ιατρικό Σύλλογο Θεσσαλονίκης.
Τα στοιχεία της ΕΑΔ έχουν ιδιαίτερη σημασία μετά την υπόθεση Μαζωνάκη για το αν οι έλεγχοι είναι τυπικοί ή ουσιαστικοί.
Η ίδια η Αρχή επισημαίνει ότι ένα πόρισμα δεν αποτελεί προϊόν αυτοματοποιημένης ή τυπικής διαδικασίας. Προκύπτει μετά τη συλλογή και αξιολόγηση στοιχείων, τη διασταύρωση δεδομένων, την εξέταση πραγματικών περιστατικών και την τεκμηρίωση των διαπιστώσεων.
Κάθε υπόθεση εξετάζεται αυτοτελώς, ενώ πριν από την οριστικοποίηση των ευρημάτων αναζητούνται και οι απόψεις των ελεγχόμενων προσώπων.
Αυτό σημαίνει ότι η ύπαρξη ελεγκτικού μηχανισμού δεν συνεπάγεται αυτομάτως ότι κάθε ιδιωτική δομή υγείας έχει ελεγχθεί ούτε ότι κάθε παράβαση μπορεί να εντοπιστεί προληπτικά. Οι έλεγχοι ενεργοποιούνται βάσει συγκεκριμένων αρμοδιοτήτων, καταγγελιών, πληροφοριών, αιτημάτων ή προγραμματισμού και καταλήγουν σε συγκεκριμένες διοικητικές ή άλλες ενέργειες.
Το αποτέλεσμα των ελέγχων, πάντως, δεν περιορίζεται σε συστάσεις.
Σύμφωνα με την ΕΑΔ, 26 εκθέσεις ελέγχου διαβιβάστηκαν σε εισαγγελικές αρχές για ποινική αξιολόγηση, ενώ εκθέσεις διαβιβάστηκαν και στους Ιατρικούς Συλλόγους για την αναζήτηση πειθαρχικών ευθυνών: 13 στον Ιατρικό Σύλλογο Αθηνών και από μία στους Ιατρικούς Συλλόγους Πειραιά, Θεσσαλονίκης και Μαγνησίας.
Σε αρκετές περιπτώσεις οι έλεγχοι οδήγησαν επίσης σε διοικητικές κυρώσεις, πρόστιμα, ανάκληση αδειών ή ακόμη και προτάσεις για αλλαγή του θεσμικού πλαισίου.