Η υγεία των παιδιών αποτελεί την ύψιστη προτεραιότητα και μία από τις σημαντικότερες πηγές ανησυχίας για κάθε γονέα. Πρόκειται για ένα πολυδιάστατο ζήτημα, που εκτείνεται από τις παιδικές λοιμώξεις και την ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος, έως τη θεμελιώδη σημασία των εμβολιασμών.
«Η έγκυρη επιστημονική ενημέρωση διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο, καθώς συμβάλλει στην αποδόμηση διαδεδομένων μύθων και στην αποσαφήνιση κρίσιμων θεμάτων που αφορούν, μεταξύ άλλων, τον θηλασμό, την ψυχολογία της οικογένειας και την αντιμετώπιση της παιδικής παχυσαρκίας. Παράλληλα, αναδεικνύεται ο καθοριστικός ρόλος των καθημερινών συνηθειών, όπως η ισορροπημένη διατροφή, ο επαρκής ύπνος και ο ορθολογικός περιορισμός της χρήσης οθονών, στη διαμόρφωση της ομαλής ανάπτυξης και της μελλοντικής υγείας των παιδιών», αναφέρει η κ. Μαρία Παπαδάκη, Διευθύντρια Παιδιατρικής Κλινικής στο MetropolitanHospital.
Οι ανησυχίες των γονέων και οι λοιμώξεις
Οι ανησυχίες των γονέων παραμένουν διαχρονικά σταθερές για τα παιδιά κάθε ηλικίας· ωστόσο, στις μικρότερες ηλικίες η μεγαλύτερη αγωνία εστιάζει στην ορθή ψυχοκινητική ανάπτυξη. Οι γονείς αναζητούν επιβεβαίωση για το αν το παιδί τους περπατά και μιλά σωστά, κατακτώντας έγκαιρα τα απαραίτητα αναπτυξιακά ορόσημα.
«Στη σύγχρονη εποχή, η διάγνωση των αναπτυξιακών διαταραχών πραγματοποιείται με μεγαλύτερη ακρίβεια και ευκολία, με τον παιδίατρο να αποτελεί τον πλέον έμπιστο σύμβουλο που παρακολουθεί το παιδί από τα πρώτα του βήματα. Είναι σημαντικό να αποφεύγεται ο πανικός και οι «διαγνώσεις» μέσω διαδικτύου, οι οποίες συχνά παραπλανούν και τρομοκρατούν τους γονείς. Παράλληλα, σημαντική πηγή ανησυχίας αποτελούν οι λοιμώξεις και η πιθανότητα σοβαρής νόσησης.
Ένας υψηλός πυρετός θα πρέπει να οδηγεί στον παιδίατρο, ο οποίος θα εξετάσει το παιδί και θα δώσει σαφείς οδηγίες για την παρακολούθηση της πορείας της υγείας του. Ιδιαίτερη σημασία έχει η γενική κλινική εικόνα του παιδιού: αν σηκώνεται, περπατά, παίζει και χαμογελά. Αντίθετα, η κόπωση και η νωθρότητα προκαλούν ανησυχία, ακόμη και όταν ο πυρετός είναι χαμηλός. Οι γονείς οφείλουν να αναζητούν ιατρική βοήθεια όταν εμφανίζεται κάποιο σύμπτωμα που δεν έχουν ξαναπαρατηρήσει, όπως πόνος, δύσπνοια, ωχρό ή αλλοιωμένο χρώμα δέρματος, ασυνήθιστες αντιδράσεις ή εξανθήματα.
Ειδικά στις μικρότερες ηλικίες, το ανοσοποιητικό σύστημα των παιδιών είναι ακόμη ανώριμο. Αυτό εξηγεί γιατί η έναρξη του σχολείου συχνά συνοδεύεται από διαδοχικές ιώσεις κατά τη διάρκεια του έτους. Η προστασία ξεκινά από την εκπαίδευση των παιδιών από τους γονείς τους σε βασικούς κανόνες υγιεινής, όπως το τακτικό πλύσιμο των χεριών (μετά την τουαλέτα, μετά το παιχνίδι σε εξωτερικούς χώρους και πριν από το φαγητό), καθώς και την αποφυγή συγχρωτισμού σε κλειστούς χώρους κατά τους χειμερινούς μήνες και την αποφυγή επαφής με άτομα που εμφανίζουν συμπτώματα.
Για την ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος, καθοριστικό ρόλο παίζουν η σωστή διατροφή, η συστηματική άσκηση και ο επαρκής ύπνος. Μια ισορροπημένη διατροφή, πλούσια σε φρούτα και λαχανικά, τακτικά γεύματα, επαρκής ενυδάτωση, 9–12 ώρες καθημερινού ύπνου με σταθερή ρουτίνα, καθώς και ένα περιβάλλον απαλλαγμένο από παθητικό κάπνισμα, συμβάλλουν ουσιαστικά στη διατήρηση της υγείας των παιδιών», ενημερώνει η ειδικός.
Εμβόλια και μύθοι
Ο εμβολιασμός αποτελεί μία από τις πιο αυστηρά ελεγχόμενες και ασφαλείς ιατρικές πράξεις, έχοντας σώσει εκατομμύρια ζωές παγκοσμίως.
«Είναι σημαντικό οι γονείς να τηρούν το επίσημο εμβολιαστικό χρονοδιάγραμμα και να επιδιώκουν έναν ειλικρινή διάλογο με τον παιδίατρο, προκειμένου να επιλύουν κάθε απορία. Η επιστήμη έχει καταρρίψει οριστικά τον μύθο που συνέδεε τα εμβόλια με τον αυτισμό, ενώ η εμπειρία της πανδημίας υπενθύμισε ότι ο εμβολιασμός προστατεύει όχι μόνο το άτομο, αλλά και το κοινωνικό σύνολο. Ιδιαίτερη αναφορά αξίζει στο εμβόλιο έναντι του ιού HPV, το οποίο αποτελεί ένα πολύτιμο δώρο υγείας για παιδιά και των δύο φύλων, προστατεύοντάς τα από σοβαρές μορφές καρκίνου και άλλες κακοήθειες στην ενήλικη ζωή τους», επισημαίνει.
Θηλασμός
Ο μητρικός θηλασμός αποτελεί ένα ανεκτίμητο δώρο ζωής, με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας να συστήνει την αποκλειστική εφαρμογή του για τους πρώτους έξι μήνες ζωής του βρέφους. Ωστόσο, κάθε περίπτωση είναι μοναδική. Όταν ο θηλασμός δεν είναι εφικτός για ιατρικούς, ψυχολογικούς ή πρακτικούς λόγους, καμία μητέρα δεν πρέπει να βιώνει ενοχές. Η αγάπη και η φροντίδα προς το βρέφος εκφράζονται με πολλούς τρόπους, ενώ και η διαδικασία του αποθηλασμού, όταν έρθει η κατάλληλη στιγμή, οφείλει να γίνεται με σεβασμό στις ανάγκες τόσο της μητέρας όσο και του παιδιού, απαιτώντας χρόνο και σωστή ενημέρωση.
Διαταραχές λιπιδίων
«Τα αυξημένα επίπεδα λιπιδίων στα παιδιά αποτελούν αιτία προβληματισμού, καθώς, αν δεν αντιμετωπιστούν έγκαιρα, μπορεί να επηρεάσουν αρνητικά την υγεία τους στην ενήλικη ζωή. Η έγκαιρη διάγνωση είναι καθοριστική, καθώς οι βλάβες στα αγγεία ξεκινούν από νωρίς. Συχνά, η αυξημένη χοληστερίνη στα παιδιά έχει γενετική και κληρονομική βάση, ενώ σπανιότερα σχετίζεται με κακή διατροφή ή άλλα νοσήματα», εξηγεί.
Παιδική παχυσαρκία
Η παιδική παχυσαρκία αποτελεί πλέον ένα μείζον πρόβλημα δημόσιας υγείας παγκοσμίως, έχοντας λάβει διαστάσεις πανδημίας. Στην Ευρώπη, περίπου ένα στα τρία παιδιά είναι υπέρβαρο ή παχύσαρκο, με τη χώρα μας να καταγράφει ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά.
«Τα αίτια είναι πολυπαραγοντικά και σχετίζονται κυρίως με τον σύγχρονο τρόπο ζωής, που χαρακτηρίζεται από μειωμένη σωματική δραστηριότητα και αυξημένο χρόνο μπροστά σε οθόνες. Πρόκειται για ένα χρόνιο νόσημα με σημαντικές επιπτώσεις τόσο στη σωματική υγεία όσο και στην ποιότητα ζωής των παιδιών, ενώ συχνά συνοδεύεται από ψυχοκοινωνικές συνέπειες, όπως χαμηλή αυτοεκτίμηση, κοινωνικός αποκλεισμός και μειωμένη σχολική επίδοση.
Η ουσιαστική αντιμετώπιση απαιτεί αλλαγή νοοτροπίας και συνηθειών σε επίπεδο οικογένειας. Συχνά, οι γονείς εστιάζουν αποκλειστικά στη διατροφή, παραβλέποντας τη σημασία του ποιοτικού ύπνου και του περιορισμού του χρόνου οθόνης, που επηρεάζουν καθοριστικά την ανάπτυξη και τη συμπεριφορά των παιδιών», επισημαίνει.
Διατροφή και άθληση
«Η υγιεινή διατροφή είναι αποτελεσματική όταν αποτελεί συνειδητή επιλογή και όχι αποτέλεσμα πίεσης. Οι γονείς λειτουργούν ως πρότυπα: όταν οι ίδιοι υιοθετούν ισορροπημένες διατροφικές συνήθειες και προσφέρουν ποικιλία υγιεινών επιλογών στο σπίτι, τα παιδιά ακολουθούν φυσικά. Η ενθάρρυνση και η συμμετοχή των παιδιών στην προετοιμασία των γευμάτων είναι πιο αποδοτικές από την επιβολή. Αντίστοιχα, η σωματική δραστηριότητα θα πρέπει να συνδέεται με τη χαρά και την κοινωνικοποίηση. Το παιδί χρειάζεται να επιλέγει το άθλημα που του ταιριάζει, χωρίς το άγχος του ανταγωνισμού, ώστε η άσκηση να γίνει μέρος της καθημερινότητάς του και όχι μια υποχρέωση», σημειώνει.
Κινητά και χρόνος οθόνης
Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται αυξημένη χρήση οθονών και έντονη ενασχόληση με το διαδίκτυο, που συχνά υποκαθιστούν τη σωματική δραστηριότητα και τις διαπροσωπικές σχέσεις.
«Οι γονείς οφείλουν να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί ως προς το περιεχόμενο που καταναλώνουν τα παιδιά, καθώς οι εμπειρίες αυτής της ηλικίας επηρεάζουν ουσιαστικά τη μελλοντική τους πορεία. Αν και το κινητό μπορεί να αποτελεί μια εύκολη λύση, η ενθάρρυνση των παιδιών να συμμετέχουν σε δημιουργικές και υγιείς δραστηριότητες αποτελεί μια ουσιαστική επένδυση για το μέλλον τους», καταλήγει η κ. Παπαδάκη.