Είναι τρεις τα ξημερώματα και κοιτάζετε το ταβάνι. Έχετε δοκιμάσει τσάι, βαθιές αναπνοές, ακόμα και να μετράτε πρόβατα. Κάποιος γνωστός σάς έχει πει ότι «η ιατρική κάνναβη τον έσωσε από την αϋπνία», και η σκέψη ξαφνικά δεν ακούγεται τόσο παράλογη. Ο κόσμος ψάχνει όλο και περισσότερο φυσικές λύσεις για τον ύπνο, και η κάνναβη έχει αποκτήσει φήμη ως «φυσικό υπνωτικό». Δύο νέες επιστημονικές μελέτες ρίχνουν όμως μια διαφορετική ματιά, που αξίζει να γνωρίζετε πριν στηριχτείτε σε αυτή την ιδέα.
Από τη Ρούλα Σκουρογιάννη
Η αϋπνία είναι πιο συχνή απ’ όσο νομίζουμε
Η αϋπνία είναι η συχνότερη διαταραχή του ύπνου. Σύμφωνα με στοιχεία που παρατίθενται στην πρόσφατη κάλυψη της ανασκόπησης, περίπου ένας στους τρεις ενήλικες παγκοσμίως έχει συμπτώματα αϋπνίας και περίπου το 10% πάσχει από χρόνια αϋπνία. Οι υπάρχουσες θεραπείες δεν ταιριάζουν εξίσου σε όλους. Αυτό εξηγεί γιατί το ενδιαφέρον στράφηκε τα τελευταία χρόνια σε εναλλακτικές, όπως η ιατρική κάνναβη.
Τι έδειξε η ανασκόπηση της Cochrane
Στην πρώτη μελέτη, οι ερευνητές εξέτασαν δεδομένα από εννέα κλινικές δοκιμές με συνολικά 537 ενήλικες με αϋπνία, ηλικίας 18 έως 76 ετών. Οι συμμετέχοντες είχαν τυχαία κατανεμηθεί σε θεραπεία με ιατρική κάνναβη, εικονικό φάρμακο (placebo) ή αντικαταθλιπτικό. Οκτώ από τις εννέα δοκιμές συνέκριναν την κάνναβη με placebo και μία με το αντικαταθλιπτικό αμιτριπτυλίνη.
Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στην The Cochrane Database of Systematic Reviews*, ήταν μάλλον απογοητευτικά. Η ιατρική κάνναβη δεν έδειξε σχεδόν καμία κλινικά ουσιαστική βελτίωση στην ποιότητα και την ικανοποίηση από τον ύπνο, στη συνολική διάρκειά του ή στη λειτουργικότητα κατά τη διάρκεια της ημέρας, σε σύγκριση με το placebo ή το αντικαταθλιπτικό. Οι συμμετέχοντες που έλαβαν κάνναβη ανέφεραν επίσης περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες από όσους πήραν placebo, με συχνότερες τη ζάλη και την ξηροστομία.
Γιατί τα συμπεράσματα δεν είναι οριστικά
Οι ίδιοι οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η εικόνα δεν είναι ξεκάθαρη. Οι δοκιμές χρησιμοποίησαν διαφορετικά προϊόντα κάνναβης, με ΤΗC, κανναβιδιόλη (CBD) ή συνδυασμό τους. Καμία δεν παρακολούθησε τους συμμετέχοντες για περισσότερο από 12 εβδομάδες, ενώ οι περισσότερες μελέτες ήταν μικρές και με πιθανές μεροληψίες. Η ποιότητα και η βεβαιότητα των στοιχείων αξιολογήθηκαν ως πολύ χαμηλές έως χαμηλές. Τα ευρήματα δεν μπορούν επομένως να απαντήσουν με αξιοπιστία στο αν η ιατρική κάνναβη βοηθά τους ανθρώπους με αϋπνία. Όπως διευκρινίζουν οι συγγραφείς, αυτό δεν σημαίνει ότι η ιατρική κάνναβη είναι αναποτελεσματική. Σημαίνει ότι τα δεδομένα δεν επαρκούν για να βγει ασφαλές συμπέρασμα, και ότι χρειάζονται μεγαλύτερες και μακρύτερες μελέτες υψηλότερης ποιότητας.
«Αντί να βλέπουμε τα ευρήματα ως επιβεβαίωση ή απόρριψη της ιατρικής κάνναβης, οι κλινικοί γιατροί και οι ασθενείς θα πρέπει να αναγνωρίσουν την αβεβαιότητα και να λάβουν υπόψη τις ατομικές συνθήκες, ενόσω παράγονται καλύτερα στοιχεία», δήλωσε ο επικεφαλής της μελέτης, Δρ Luis Garegnani, από το Universidad Hospital Italiano de Buenos Aires στην Αργεντινή.
Η μελέτη που ακολούθησε ανθρώπους για δεκαετίες
Η δεύτερη μελέτη προσεγγίζει το θέμα από άλλη οπτική. Παρακολούθησε
1.266 συμμετέχοντες από τη νεαρή ενήλικη ζωή έως τη μέση ηλικία. Αντλήθηκε από τη μακροχρόνια μελέτη CARDIA, η οποία είχε 35 χρόνια παρακολούθησης, και δημοσιεύθηκε στο JAMA Network Open**. Οι ερευνητές εξέτασαν τόσο τη συνολική χρήση ιατρικής κάνναβης σε βάθος χρόνου όσο και την πρόσφατη χρήση. Τον ύπνο τον μέτρησαν αντικειμενικά με συσκευές στον καρπό που φορούσαν οι συμμετέχοντες για επτά ημέρες, και υποκειμενικά με ερωτηματολόγιο ποιότητας ύπνου.
Η μακροχρόνια χρήση ιατρικής κάνναβης συσχετίστηκε με χαμηλότερη ποιότητα ύπνου όπως την κατέγραψαν οι συσκευές. Η συσχέτιση παρέμεινε και μετά την προσαρμογή των αποτελεσμάτων για παράγοντες που επηρεάζουν τον ύπνο, όπως η ηλικία, το κάπνισμα, το αλκοόλ, η σωματική δραστηριότητα και η κατάθλιψη.
Ο ύπνος που διαταράσσεται χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε
Το πιο ενδιαφέρον εύρημα είναι ίσως ότι οι διαταραχές του ύπνου που σχετίζονται με την κάνναβη μπορεί να περνούν απαρατήρητες από τους ίδιους τους χρήστες. «Η φορητή συσκευή κατέγραψε περισσότερες νυχτερινές διακοπές στους συμμετέχοντες με μακροχρόνια έκθεση στην κάνναβη, αλλά οι ίδιοι γενικά δεν ανέφεραν χειρότερο ύπνο», δήλωσε η επικεφαλής της μελέτης, Δρ Thanh-Huyen T. Vu, από την Ιατρική Σχολή Feinberg του Πανεπιστημίου Northwestern.
«Η μελέτη αμφισβητεί τη διαδεδομένη πεποίθηση ότι η ιατρική κάνναβη βοηθά τους ανθρώπους να κοιμούνται καλύτερα», πρόσθεσε. «Τα ευρήματά μας υποδεικνύουν ότι η κάνναβη μπορεί στην πραγματικότητα να συνδέεται με χειρότερη ποιότητα ύπνου, ακόμη κι αν οι άνθρωποι δεν αντιλαμβάνονται αυτές τις αλλαγές».
Τι δεν μπορούμε να συμπεράνουμε
Χρειάζεται προσοχή στην ερμηνεία. Η μελέτη του JAMA Network Open δεν σχεδιάστηκε για να δείξει ότι η ιατρική κάνναβη προκαλεί άμεσα προβλήματα ύπνου. Έδειξε μια συσχέτιση, όχι σχέση αιτίου και αποτελέσματος. Τα δύο ευρήματα προέρχονται επίσης από διαφορετικούς πληθυσμούς. Η ανασκόπηση της Cochrane αφορά την ιατρική κάνναβη σε ανθρώπους με διαγνωσμένη αϋπνία, ενώ η μελέτη του Northwestern αφορά τη μακροχρόνια χρήση ιατρικής κάνναβης στη γενικότερη πληθυσμιακή ομάδα. Κοινό σημείο είναι ότι καμία από τις δύο δεν στηρίζει την ιδέα ότι η κάνναβη είναι αξιόπιστο βοήθημα για τον ύπνο.
Τι σημαίνει αυτό για εσάς
Αν κοιμάστε άσχημα, το πρώτο βήμα είναι να μιλήσετε με τον γιατρό σας, ώστε να διερευνηθούν οι αιτίες της αϋπνίας. Όπως τονίζουν οι ερευνητές της Cochrane, η προσέγγιση πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις ατομικές συνθήκες του καθενός, μέχρι να υπάρξουν πιο στέρεα στοιχεία. Μέχρι τότε, αξίζει να θυμόμαστε ότι ένα προϊόν που «μας χαλαρώνει» δεν σημαίνει απαραίτητα ότι μας χαρίζει καλύτερο ύπνο. Και ότι η αίσθηση που έχουμε το πρωί για τη νύχτα μας δεν είναι πάντα και η πλήρης εικόνα.