Ορισμένες από τις σοβαρότερες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην υγεία επιδεινώθηκαν ταχύτερα κατά τη δεκαετία μετά την έναρξη ισχύος της Συμφωνίας του Παρισιού (2016-2025) σε σύγκριση με την προηγούμενη δεκαετία (2006-2015).
Αυτό διαπιστώνει η δέκατη έκθεση δεικτών της πρωτοβουλίας «Lancet Countdown» για την Υγεία και την Κλιματική Αλλαγή» και οι επιστήμονες ζητούν να κηρυχθεί η κλιματική αλλαγή ως παγκόσμια κατάσταση έκτακτης ανάγκης για την υγεία.
Η ζέστη συνδέθηκε με 540.800 εκτιμώμενους θανάτους ετησίως κατά μέσο όρο μεταξύ 2016 και 2023, εκ των οποίων το 68% αποδίδεται στην κλιματική αλλαγή. Το ποσοστό αυτό είναι αυξημένο σε σχέση με το 55% ετησίως κατά την περίοδο 2006-2015. Μόνο το 2023, το θερμότερο έτος της περιόδου αυτής, η ζέστη συνδέθηκε με αριθμό-ρεκόρ 710.000 θανάτων παγκοσμίως, εκ των οποίων πάνω από το 70% αποδίδεται στην ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή. Εκτιμάται ότι συνολικά η κλιματική αλλαγή προκάλεσε σχεδόν τρία εκατομμύρια θανάτους που σχετίζονται με τη ζέστη μεταξύ 2016 και 2023.
Η ζέστη περιόρισε επίσης την ικανότητα των ανθρώπων να εργάζονται αποδοτικά το 2025, προκαλώντας εκτιμώμενες απώλειες δυνητικού εισοδήματος ύψους 1,07 τρισεκατομμυρίων δολαρίων για την παγκόσμια οικονομία, ποσό που αντιστοιχεί στο 0,91% της παγκόσμιας οικονομικής παραγωγής. Ήταν η τρίτη συνεχόμενη χρονιά κατά την οποία οι απώλειες ξεπέρασαν το ένα τρισεκατομμύριο δολάρια. Η νοτιοανατολική Ασία και η Αφρική επλήγησαν περισσότερο, με τις απώλειες να αντιστοιχούν στο 3,9% και στο 3,2% του ΑΕΠ τους, αντίστοιχα. Στην Ευρώπη το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 0,2% και στην αμερικανική ήπειρο 1,5%. Οι μεγαλύτερες απώλειες καταγράφηκαν στη γεωργία και τις κατασκευές, κλάδους που περιλαμβάνουν κυρίως υπαίθριες και σωματικά απαιτητικές εργασίες
Ξηρασία και ακραίες βροχοπτώσεις
Το 2025, η ακραία ξηρασία επηρέασε σχεδόν το 52% της χερσαίας επιφάνειας του πλανήτη για τουλάχιστον έναν μήνα, το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό που έχει καταγραφεί μετά το 2023. Από το 2016, η έκταση που πλήττεται από ξηρασία αυξάνεται με ρυθμό πάνω από 700% ταχύτερο σε σχέση με την περίοδο 2006-2015. Επιπλέον, νέα δορυφορική ανάλυση δείχνει ότι από το 2003, το 80% της χερσαίας επιφάνειας έχει αντιμετωπίσει σημαντικές μεταβολές στα πρότυπα αποθήκευσης νερού στο έδαφος, με εναλλαγές μεταξύ ξηρών και υγρών συνθηκών, γεγονός που επηρεάζει την επισιτιστική ασφάλεια και την υγιεινή.
Ταυτόχρονα, τα ακραία φαινόμενα έντονων βροχοπτώσεων γίνονται όλο και πιο συχνά. Την περίοδο 2016-2025 έπληξαν κατά μέσο όρο το 17,2% της παγκόσμιας χερσαίας επιφάνειας κάθε χρόνο, έναντι 14,8% την προηγούμενη δεκαετία, αυξάνοντας τον κίνδυνο πλημμυρών, κατολισθήσεων και ασθενειών που μεταδίδονται μέσω του νερού.
Τα μέτρα δεν επαρκούν
Η διεθνής επιστημονική ομάδα, υπό τον συντονισμό του University College London και σε συνεργασία με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, επισημαίνει ότι οι δράσεις για το κλίμα, όπως οι επενδύσεις στην καθαρή ενέργεια, η ενίσχυση της νομοθεσίας για την προστασία της υγείας και τα αυξανόμενα επιστημονικά δεδομένα, συνέβαλαν σε πραγματικά οφέλη για την υγεία. Ωστόσο, τα μέτρα αυτά δεν επαρκούν για να αντισταθμίσουν τις ραγδαία αυξανόμενες βλάβες που προκαλεί η κλιματική αλλαγή, που τροφοδοτείται από τα ορυκτά καύσιμα.
Συγκεκριμένα, οι παγκόσμιες επενδύσεις στην καθαρή ενέργεια έφτασαν το 2025 στο ποσό-ρεκόρ των 2,1 τρισεκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ, σχεδόν διπλάσιες από τις επενδύσεις στα ορυκτά καύσιμα. Η βελτίωση της ποιότητας του αέρα έχει αποτρέψει, σύμφωνα με εκτιμήσεις, 323.000 θανάτους ετησίως σε τουλάχιστον 77 χώρες όπου η ατμοσφαιρική ρύπανση από ορυκτά καύσιμα έχει μειωθεί από το 2016.
Ωστόσο, τα ορυκτά καύσιμα εξακολουθούν να καλύπτουν πάνω από το 80% των παγκόσμιων ενεργειακών αναγκών, ενώ οι 100 μεγαλύτερες εταιρείες πετρελαίου και φυσικού αερίου σχεδιάζουν να παράγουν έως το 2040 ποσότητες ορυκτών καυσίμων κατά 150% μεγαλύτερες από εκείνες που συνάδουν με τον στόχο του περιορισμού της υπερθέρμανσης κατά 1,5°C. Το ποσοστό αυτό είναι αυξημένο από το 138% που καταγραφόταν πέρυσι.
Οι συντάκτες της έκθεσης ζητούν να αναγνωριστεί επίσημα η κλιματική αλλαγή ως παγκόσμια έκτακτη υγειονομική ανάγκη και η προστασία της υγείας να τεθεί στο επίκεντρο κάθε απόφασης για το κλίμα, από τη μείωση των εκπομπών έως τις προτεραιότητες χρηματοδότησης.
Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση:
https://www.thelancet.com/countdown-health-climate
ΑΠΕ-ΜΠΕ