Για χρόνια, γνωρίζαμε ότι οι αναστολείς SGLT-2 βοηθούν τους νεφρούς να αποβάλλουν την περίσσεια γλυκόζης μέσω των ούρων. Ωστόσο, σχετικές κλινικές δοκιμές, που έγιναν τα τελευταία χρόνια, έδειξαν κάτι παράδοξο: οι ασθενείς παρουσίαζαν σημαντικά οφέλη στην καρδιά και τα νεφρά, που δεν μπορούσαν να εξηγηθούν μόνο από τη μείωση του σακχάρου.
Από τη Ρούλα Σκουρογιάννη
1. Η Μελέτη-Σταθμός: Καθαρίζοντας τα «κύτταρα ζόμπι»
Η πρόσφατη έρευνα στο Nature Aging (2024) έριξε φως σε έναν άγνωστο μηχανισμό: τη σενολυτική δράση.
- Τι είναι τα κύτταρα ζόμπι; Πρόκειται για γηρασμένα κύτταρα που έχουν σταματήσει να διαιρούνται αλλά αρνούνται να πεθάνουν. Αντ’ αυτού, παραμένουν στο σώμα εκκρίνοντας φλεγμονώδεις ουσίες που «μολύνουν» τα γειτονικά υγιή κύτταρα, συμβάλλοντας στη γήρανση και τη πρόκληση νόσων.
- Πώς δρουν οι SGLT-2; Η μελέτη έδειξε ότι οι αναστολείς αυτοί βοηθούν το ανοσοποιητικό σύστημα να εντοπίσει και να απομακρύνει αυτά τα κύτταρα, μειώνοντας τη χρόνια συστημική φλεγμονή (το λεγόμενο inflammaging).
2. Η Ενεργοποίηση της AMPK: Ο «διακόπτης» της επιβίωσης
Ο σημαντικότερος, ίσως, μηχανισμός είναι η ενεργοποίηση του ενζύμου AMPK (μονοφωσφορική αδενοσίνη-ενεργοποιούμενη πρωτεϊνική κινάση).
Η λογική: Οι SGLT-2 προκαλούν μια κατάσταση «ψευδο-ασιτίας» στο σώμα, καθώς αποβάλλεται ενέργεια (γλυκόζη). Το σώμα αντιλαμβάνεται ότι οι πόροι είναι περιορισμένοι και ενεργοποιεί την AMPK.
Η AMPK με τη σειρά της:
- Προάγει την αυτοφαγία (την εσωτερική διαδικασία ανακύκλωσης και καθαρισμού των κυττάρων).
- Βελτιώνει τη μιτοχονδριακή υγεία (τα «εργοστάσια» ενέργειας του κυττάρου).
- Αναστέλλει το μονοπάτι mTOR, το οποίο όταν είναι υπερδραστήριο, επιταχύνει τη γήρανση.
Μπορούμε να μιμηθούμε το όφελος χωρίς φάρμακα;
Το ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι οι αναστολείς SGLT-2 δεν δημιουργούν κάτι «ξένο» στο σώμα, αλλά εκβιάζουν την ενεργοποίηση φυσιολογικών μηχανισμών άμυνας. Αυτούς τους μηχανισμούς μπορούμε να τους διεγείρουμε και μέσω του τρόπου ζωής:
- Διαλειμματική νηστεία: Η αποχή από το φαγητό είναι ο φυσικός τρόπος ενεργοποίησης της AMPK και της αυτοφαγίας.
- Διατροφή χαμηλών υδατανθράκων / κετογονική: Μειώνοντας τα επίπεδα ινσουλίνης και γλυκόζης, το σώμα εισέρχεται σε μια κατάσταση μεταβολικής ευελιξίας, παρόμοια με αυτή που προκαλούν οι γλυφλοζίνες.
- Άσκηση αντοχής: Η έντονη μυϊκή σύσπαση καταναλώνει ATP και ενεργοποιεί άμεσα την AMPK.
Η υπεύθυνη προσέγγιση
Αν και τα δεδομένα από το Nature Aging είναι ελπιδοφόρα, είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι οι μελέτες αυτές είναι σε μεγάλο βαθμό προκλινικές (σε πειραματόζωα) ή παρατηρητικές. Δεν πρέπει κανείς να λαμβάνει τέτοια σκευάσματα χωρίς ιατρική ένδειξη και παρακολούθηση, καθώς υπάρχουν κίνδυνοι (π.χ. ουρολοιμώξεις ή ευγλυκαιμική κετοξέωση).Η πραγματική αξία αυτής της έρευνας είναι ότι επιβεβαιώνει πως ο μεταβολισμός μας είναι το κλειδί της μακροζωίας. Οι SGLT-2 μας δείχνουν τον δρόμο: η μείωση της υπεργλυκαιμίας και η ενεργοποίηση των κυτταρικών μηχανισμών καθαρισμού είναι η καλύτερη άμυνα ενάντια στον χρόνο.