Στο Άτυπο Συμβούλιο της ΕΕ ο υπουργός Υγείας παρουσίασε το «Προλαμβάνω» ως ευρωπαϊκό παράδειγμα, ζήτησε αναβολή της διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού για τα φάρμακα και είχε διμερείς επαφές με Γαλλία και Νορβηγία για τις προτεραιότητες της Ελληνικής Προεδρίας.
Από τη Ρούλα Σκουρογιάννη
Όταν οι υπουργοί Υγείας της Ευρώπης συναντιούνται σε άτυπο Συμβούλιο, δεν παίρνονται δεσμευτικές αποφάσεις. Συχνά, όμως, εκεί φαίνεται ποιες ιδέες θα γίνουν αύριο ευρωπαϊκή πολιτική. Την Πέμπτη 1 Οκτωβρίου 2026, στο Δουβλίνο, ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης έφερε στη συζήτηση τρία θέματα με άμεση σχέση με την καθημερινότητα των ασθενών: την πρόσβαση στις νέες θεραπείες, τη διαθεσιμότητα των φαρμάκων και την πρόληψη των καρδιαγγειακών. Στη συνάντηση, παρευρέθηκε και ο Επίτροπος Υγείας, Oliver Várhelyi.
Η ατζέντα: υγεία ως παράγοντας ανάπτυξης
Οι συζητήσεις κινήθηκαν γύρω από τρεις άξονες. Ο πρώτος αφορούσε το πώς οι υγιείς πληθυσμοί, τα ανθεκτικά συστήματα υγείας και ένας ακμάζων κλάδος των επιστημών της ζωής στηρίζουν την ανταγωνιστικότητα και την ανάπτυξη της Ευρώπης. Ο δεύτερος αφορούσε την αξιοποίηση της καινοτομίας, της ψηφιοποίησης και των δεδομένων υγείας για την πρόληψη και για πιο ολοκληρωμένα μοντέλα φροντίδας. Ο τρίτος, που συζητήθηκε στο γεύμα εργασίας, αφορούσε τη συνεργασία για την ανθεκτικότητα των συστημάτων υγείας.
Φάρμακα: ταχύτερη πρόσβαση, λιγότερες εξαρτήσεις
Ο κ. Γεωργιάδης έθεσε ως κεντρική ελληνική προτεραιότητα την ταχεία και ισότιμη πρόσβαση των ασθενών στις νέες θεραπείες, μέσα από ένα προβλέψιμο πλαίσιο κανονιστικής ρύθμισης και Αξιολόγησης Τεχνολογιών Υγείας. Υποστήριξε επίσης ότι η Ευρώπη πρέπει να ενισχύσει την παραγωγική της βάση, να διαφοροποιήσει τις αλυσίδες εφοδιασμού και να επενδύσει σε κρίσιμα φάρμακα και δραστικές ουσίες. Ο Κανονισμός για τα κρίσιμα φάρμακα αποτελεί, κατά τον ίδιο, ευκαιρία να μειωθούν οι στρατηγικές εξαρτήσεις, χωρίς να χαθεί ο ανοικτός και ανταγωνιστικός χαρακτήρας της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Έμφαση δόθηκε στη βιοτεχνολογία και τη βιοπαραγωγή. Η Ευρώπη διαθέτει ισχυρό ερευνητικό δυναμικό, αλλά πρέπει να γεφυρώσει το χάσμα ανάμεσα στην ερευνητική αριστεία και τη βιομηχανική αξιοποίηση. Ο υπουργός παρουσίασε την Ελλάδα ως χώρα με αναπτυσσόμενο οικοσύστημα βιοεπιστημών και πρότεινε ευρωπαϊκά δίκτυα βιοπαραγωγής, με κοινή αξιοποίηση υποδομών και τεχνογνωσίας.
Στο ίδιο πλαίσιο, ζήτησε εκ νέου αναβολή εφαρμογής του άρθρου 9 της Οδηγίας για την επεξεργασία των αστικών λυμάτων, που αφορά τη διευρυμένη ευθύνη του παραγωγού. Η ανησυχία της Αθήνας, όπως διατυπώθηκε, είναι ότι η εφαρμογή του άρθρου μπορεί να επηρεάσει τη διαθεσιμότητα των φαρμάκων και, κατ’ επέκταση, την ασφάλεια των ασθενών.
Καρδιά και πρόληψη: το «Προλαμβάνω» στο ευρωπαϊκό τραπέζι
Το πιο συγκεκριμένο κομμάτι της παρέμβασης αφορούσε την καρδιαγγειακή υγεία. Ο κ. Γεωργιάδης παρουσίασε το «Προλαμβάνω» ως παράδειγμα προληπτικής πολιτικής με ψηφιακά εργαλεία. Σύμφωνα με τα στοιχεία που ανέφερε, στο πρόγραμμα έχουν συμμετάσχει περισσότεροι από 6,8 εκατομμύρια πολίτες και εντοπίστηκε έγκαιρα ότι πάνω από 270.000 χρειάζονταν περαιτέρω διερεύνηση ή παρακολούθηση. Στο Εθνικό Πρόγραμμα Πρόληψης Καρδιαγγειακού Κινδύνου, για πολίτες 30-70 ετών, έχουν γίνει πάνω από 3,2 εκατομμύρια έλεγχοι, ενώ τα ψηφιακά παραπεμπτικά διευκολύνουν την πρόσβαση σε περαιτέρω εξετάσεις και περίθαλψη.
Ανακοίνωσε επίσης ότι το «Προλαμβάνω» μετατρέπεται σε μακροπρόθεσμη εθνική πολιτική πρόληψης και θα συνεχίσει με εθνική χρηματοδότηση για τα επόμενα τέσσερα χρόνια.
Η ελληνική πρόταση συνδέεται με το ευρωπαϊκό σχέδιο «Safe Hearts». Η Κομισιόν το παρουσίασε στις 16 Δεκεμβρίου 2025, ως την πρώτη ευρωπαϊκή προσέγγιση αφιερωμένη στις καρδιαγγειακές νόσους, με δέκα πρωτοβουλίες που καλύπτουν πρόληψη, έγκαιρη ανίχνευση και θεραπεία. Ανάμεσά τους είναι ένα ευρωπαϊκό πρωτόκολλο για καρδιαγγειακούς ελέγχους και μια πρόταση σύστασης του Συμβουλίου για τον εμβολιασμό κατά των αναπνευστικών λοιμώξεων ως μέτρο πρόληψης. Το κίνητρο είναι οι ανισότητες: οι καρδιαγγειακοί θάνατοι είναι έως και οκτώ φορές περισσότεροι σε ορισμένα κράτη μέλη σε σχέση με άλλα. Η Αθήνα ζήτησε το σχέδιο να επικεντρωθεί σε ολοκληρωμένες διαδρομές πρόληψης και έγκαιρης ανίχνευσης, στη συνέχεια της φροντίδας από τον εντοπισμό του κινδύνου έως τη θεραπεία, στην ισότιμη πρόσβαση και σε κοινούς δείκτες παρακολούθησης, με βιώσιμη ευρωπαϊκή χρηματοδότηση.
Το θέμα έχει και εσωτερική διάσταση. Η πρόσφατη πανελλαδική έρευνα της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας έδειξε ότι το 85,7% των πολιτών έχει ακούσει για το «Προλαμβάνω», αλλά το 39,9% όσων έκαναν προληπτικό έλεγχο δεν συζήτησε με γιατρό τον προσωπικό του κίνδυνο. Η συνέχιση του προγράμματος και η σύνδεσή του με την ουσιαστική ιατρική συμβουλή είναι ίσως η πιο ουσιαστική πρόκληση της επόμενης τετραετίας.
Ευρωπαϊκή συνεργασία και κοινές προμήθειες
Στην τρίτη θεματική ο υπουργός ζήτησε ένα πιο ανθεκτικό οικοσύστημα φαρμάκου, με έγκαιρη, ισότιμη και βιώσιμη πρόσβαση για τους ασθενείς. Ως προτεραιότητες ανέδειξε την ταχεία εφαρμογή των νέων ευρωπαϊκών μεταρρυθμίσεων, την ταχύτερη ανταλλαγή πληροφοριών για πιθανές ελλείψεις και την ενίσχυση της εθελοντικής συνεργασίας, ιδίως με κοινές προμήθειες και στοχευμένες κοινές διαπραγματεύσεις για κρίσιμα και καινοτόμα φάρμακα. Τόνισε όμως ότι πρέπει να γίνονται σεβαστές οι εθνικές αρμοδιότητες στην τιμολόγηση και την αποζημίωση.
Στο περιθώριο: Παρίσι και Όσλο
Στο περιθώριο του Συμβουλίου ο κ. Γεωργιάδης είχε διμερείς συνομιλίες με τον επικεφαλής της γαλλικής αντιπροσωπείας Jérôme Weinbach και με τον Νορβηγό υπουργό Υγείας Jan Christian Vestre. Αντικείμενο ήταν οι προτεραιότητες της Ελληνικής Προεδρίας στον τομέα της Υγείας.