Υπάρχει μια ασθένεια που σκοτώνει έναν άνθρωπο κάθε δύο δευτερόλεπτα σε όλον τον πλανήτη, ευθύνεται για σχεδόν έναν στους πέντε θανάτους παγκοσμίως, και παρ’ όλα αυτά παραμένει σχετικά άγνωστη στο ευρύ κοινό.
Ο λόγος για τη σήψη, μια κατάσταση κατά την οποία ο ίδιος ο οργανισμός, προσπαθώντας να αντιμετωπίσει μια λοίμωξη, στρέφεται τελικά εναντίον των δικών του οργάνων. Σε αυτό ακριβώς το πεδίο, όπου κάθε λεπτό καθυστέρησης μπορεί να κρίνει μια ζωή, η Αθήνα μετατρέπεται για τέσσερις ημέρες σε διεθνές σημείο αναφοράς, καθώς φιλοξενεί κορυφαίους επιστήμονες από όλον τον κόσμο στο πλαίσιο του Πανελληνίου Συνεδρίου «The daily concern for the critically ill: EMBRACE the FUTURE».
Ένα συνέδριο-ορόσημο στο Μουσείο της Ακρόπολης
Από τις 25 έως τις 27 Σεπτεμβρίου 2026, το Μουσείο της Ακρόπολης φιλοξενεί το συνέδριο που διοργανώνει η Ελληνική Εταιρεία Χημειοθεραπείας σε συνεργασία με το Ελληνικό Ινστιτούτο Μελέτης της Σήψης, με αντικείμενο τη σήψη, τις σοβαρές λοιμώξεις και τη φροντίδα του βαρέως πάσχοντος ασθενούς. Η διοργάνωση δεν είναι τυχαία χρονισμένη: συμπίπτει με τη συμπλήρωση 20 ετών από την ίδρυση της Ελληνικής Ομάδας Μελέτης της Σήψης, αναδεικνύοντας τη θέση που έχει κατακτήσει η ελληνική επιστημονική κοινότητα στη διεθνή έρευνα γύρω από τη σήψη, τις λοιμώξεις από πολυανθεκτικά παθογόνα και τη μικροβιακή αντοχή, ένα από τα πλέον πιεστικά ζητήματα δημόσιας υγείας σε παγκόσμιο επίπεδο.
Η σημασία της σήψης ως παγκόσμιας απειλής δεν είναι υπερβολή. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, καταγράφονται περίπου 48,9 εκατομμύρια περιστατικά σήψης και σχεδόν 11 εκατομμύρια θάνατοι κάθε χρόνο, ποσοστό που αντιστοιχεί περίπου στο 20% του συνόλου των θανάτων παγκοσμίως. Η κατάσταση αυτή έχει οδηγήσει τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας να κηρύξει επίσημα τη σήψη ως παγκόσμια προτεραιότητα δημόσιας υγείας, ζητώντας συντονισμένη διεθνή δράση για την πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση και την αποτελεσματικότερη διαχείρισή της. Στην Ελλάδα, τα επιδημιολογικά δεδομένα της Ελληνικής Ομάδας Μελέτης της Σήψης δείχνουν ότι η θνητότητα κυμαίνεται από 8,5% στις πιο ήπιες μορφές έως και 55,8% στις περιπτώσεις σηπτικής καταπληξίας, στοιχείο που αναδεικνύει πόσο κρίσιμος είναι ο χρόνος στη διάγνωση και τη θεραπεία.
Διεθνής αξιολόγηση για τέσσερα ελληνικά ερευνητικά προγράμματα
Μία ημέρα πριν από την επίσημη έναρξη του συνεδρίου, την Πέμπτη 24 Σεπτεμβρίου, θα πραγματοποιηθεί μια ιδιαίτερα σημαντική επιστημονική διαδικασία: η διεθνής αξιολόγηση τεσσάρων ερευνητικών προγραμμάτων της Ελληνικής Ομάδας Μελέτης της Σήψης που βρίσκονται σε εξέλιξη, με τις ονομασίες IMPRESS, PROMISE, CLASSIFY και EXTENT. Την αξιολόγηση θα αναλάβουν τρεις διεθνείς επιστήμονες με μακρά ερευνητική διαδρομή στο αντικείμενο: οι καθηγητές Djillali Annane, Murat Akova και Antonio Artigas Raventós, οι οποίοι θα εξετάσουν την πρόοδο, τη μεθοδολογία και τις προοπτικές κάθε προγράμματος.
Η διαδικασία αυτή ξεπερνά τη συμβολική της διάσταση. Αποτελεί έμπρακτη αναγνώριση της ελληνικής ερευνητικής παραγωγής από διεθνώς καταξιωμένους επιστήμονες και ενισχύει περαιτέρω το επιστημονικό κύρος της χώρας στο πεδίο της σήψης και των σοβαρών λοιμώξεων. Ιδιαίτερη υπερηφάνεια για τους Έλληνες επιστήμονες αποτελεί το γεγονός ότι το συνέδριο σηματοδοτεί επισήμως την έναρξη της κλινικής μελέτης PROMISE, η οποία αδειοδοτήθηκε πρόσφατα τόσο από τον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων όσο και από την Εθνική Επιτροπή Δεοντολογίας. Στόχος της μελέτης είναι να αναδείξει με ποιον τρόπο η ταχεία αξιολόγηση των ασθενών ήδη από τη στιγμή της προσέλευσής τους στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών μπορεί να οδηγήσει σε καθοριστικές, σωτήριες θεραπευτικές παρεμβάσεις, εκεί ακριβώς όπου ο χρόνος παίζει κρίσιμο ρόλο για την επιβίωση του ασθενούς.
Κορυφαίοι διεθνείς ομιλητές στο βήμα του συνεδρίου
Στο συνέδριο συμμετέχουν ορισμένα από τα πλέον αναγνωρισμένα ονόματα της διεθνούς επιστημονικής κοινότητας στον χώρο των σοβαρών λοιμώξεων και της εντατικής θεραπείας. Ο Marco Cavaleri, επικεφαλής του Γραφείου Βιολογικών Απειλών για την Υγεία και Στρατηγικής Εμβολίων, καθώς και της Ομάδας Έκτακτης Ανάγκης του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (EMA), θα παρουσιάσει τις πιο πρόσφατες προσεγγίσεις στον σχεδιασμό κλινικών δοκιμών για σοβαρές λοιμώξεις. Παράλληλα, ο Gunto Weiler, επικεφαλής του Γραφείου του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας στην Ελλάδα, θα αναλύσει τους λόγους για τους οποίους η σήψη παραμένει παγκόσμια προτεραιότητα δημόσιας υγείας.
Ο καθηγητής Djillali Annane, διευθυντής της Μονάδας Εντατικής Θεραπείας στο Hôpital Raymond-Poincaré του Παρισιού και επικεφαλής του ερευνητικού ινστιτούτου IHU PROMETHEUS, θα εστιάσει στη χρήση κορτικοστεροειδών στη θεραπεία της σήψης, ένα ζήτημα που απασχολεί έντονα τη διεθνή κλινική κοινότητα τα τελευταία χρόνια. Ο καθηγητής Murat Akova, επικεφαλής του Τμήματος Λοιμωδών Νοσημάτων και Κλινικής Μικροβιολογίας στο Hacettepe University της Τουρκίας, θα μιλήσει για την αντιμετώπιση λοιμώξεων που σχετίζονται με τις μεταλλο-β-λακταμάσες, έναν από τους πλέον δυσεπίλυτους μηχανισμούς μικροβιακής αντοχής παγκοσμίως, ο οποίος καθιστά αναποτελεσματικά πολλά από τα διαθέσιμα αντιβιοτικά.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην κεντρική ομιλία της τελετής έναρξης, την οποία θα πραγματοποιήσει ο Derek C. Angus, διευθυντής του Department of Critical Care Medicine στο University of Pittsburgh και Senior Editor του διεθνούς επιστημονικού περιοδικού JAMA, ενός εκ των πλέον έγκυρων ιατρικών περιοδικών παγκοσμίως. Με τίτλο «Sepsis: A journey in time», η ομιλία του θα ιχνηλατήσει την εξέλιξη της γνώσης γύρω από τη σήψη και τις σημαντικές αλλαγές που έχουν σημειωθεί στην κλινική της αντιμετώπιση τις τελευταίες δεκαετίες. Στη διοργάνωση συμμετέχει επίσης ο καθηγητής Antonio Artigas Raventós, ομότιμος διευθυντής του Critical Care Centre στο Parc Taulí University Hospital της Ισπανίας, με πλούσιο ερευνητικό έργο στη σήψη και στην οξεία αναπνευστική ανεπάρκεια.
Από το εργαστήριο στο κρεβάτι του ασθενούς
Στο συνέδριο αναμένεται να συμμετάσχουν επαγγελματίες υγείας από 71 Παθολογικές Κλινικές, Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών και Μονάδες Εντατικής Θεραπείας από όλη τη χώρα, γεγονός που αναδεικνύει το εύρος και τη γεωγραφική διασπορά του ελληνικού δικτύου που ασχολείται με τη διαχείριση της σήψης. Ένα από τα κεντρικά μηνύματα που επιθυμούν να αναδείξουν οι συμμετέχοντες είναι ότι η επιτυχής έκβαση ενός περιστατικού σήψης εξαρτάται καθοριστικά από την ταχύτητα αναγνώρισης και έναρξης της κατάλληλης θεραπείας, κάτι που δεν μπορεί να επιτευχθεί μεμονωμένα από καμία ειδικότητα. Απαιτεί, αντίθετα, στενή και καθημερινή συνεργασία ανάμεσα σε Παθολόγους, Επειγοντολόγους και Εντατικολόγους, μια διεπιστημονική προσέγγιση που αποτελεί, άλλωστε, βασική αρχή στη σύγχρονη αντιμετώπιση του βαρέως πάσχοντος ασθενούς σε παγκόσμιο επίπεδο.
Η ανάγκη αυτή για ταχύτητα δεν είναι τυχαία. Διεθνείς επιδημιολογικές αναλύσεις εκτιμούν ότι τα διαγνωσμένα περιστατικά σήψης, μόνο στις οκτώ μεγαλύτερες αγορές υγείας παγκοσμίως, αναμένεται να αυξηθούν από περίπου 7,8 εκατομμύρια το 2024 σε 9,5 εκατομμύρια έως το 2033, μια τάση που καθιστά την επένδυση στην έρευνα, στην εκπαίδευση και στη διεπιστημονική συνεργασία ζήτημα άμεσης προτεραιότητας για κάθε σύστημα υγείας, συμπεριλαμβανομένου και του ελληνικού.
Είκοσι χρόνια ελληνικής επιστημονικής πρωτοπορίας
Με αφορμή τη συμπλήρωση δύο δεκαετιών από την ίδρυση της Ελληνικής Ομάδας Μελέτης της Σήψης, ο καθηγητής Ευάγγελος Γιαμαρέλλος-Μπουρμπούλης, Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Χημειοθεραπείας και του Ινστιτούτου Μελέτης της Σήψης, αποτύπωσε τη διαδρομή αυτή με ιδιαίτερα εύγλωττο τρόπο. Όπως ανέφερε, στόχος της ομάδας, όταν ξεκίνησε πριν από 20 χρόνια, ήταν η αναζήτηση καλύτερων τρόπων αντιμετώπισης του βαρέως πάσχοντος ασθενούς, μιας εκ των πλέον απαιτητικών κατηγοριών ασθενών στην κλινική πράξη. Σήμερα, με περισσότερες από 200 επιστημονικές εργασίες και πέντε Ενημερωτικά Δελτία να έχουν ήδη εκδοθεί, η ελληνική επιστημονική κοινότητα διεκδικεί με αξιώσεις μια θέση πρωτοπορίας στον διεθνή χάρτη της έρευνας για τη σήψη.
Πέρα από τον αριθμό των δημοσιεύσεων, ο καθηγητής υπογράμμισε ότι το σημαντικότερο επίτευγμα της εικοσαετούς αυτής πορείας ήταν η σύνδεση γιατρών και επιστημόνων διαφορετικών γενεών γύρω από έναν κοινό στόχο. Σε αυτό ακριβώς το πνεύμα εντάσσεται και το φετινό συνέδριο, το οποίο επιδιώκει να συνεχίσει αυτή τη συλλογική προσπάθεια, ώστε η επιστημονική έρευνα να μεταφράζεται σε καθημερινή κλινική πράξη και ο βαρέως πάσχων ασθενής να αντιμετωπίζεται ολιστικά, με τα κατάλληλα αντιβιοτικά, τη σωστή ανοσοθεραπεία και την κατάλληλη συνολική φροντίδα, ακριβώς όπως υποδηλώνει και ο τίτλος της διοργάνωσης: «EMBRACE the FUTURE», μια συμβολική αγκαλιά προς το μέλλον της φροντίδας υγείας στη χώρα μας.