Ενώ το οικονομικό επιτελείο προετοιμάζει το πακέτο των εξαγγελιών για τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, ο κλάδος της ιδιωτικής πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας εκπέμπει σήμα κινδύνου. Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Σωματείων Ιδιωτικής Πρωτοβάθμιας Υγείας (ΠΟΣΙΠΥ), εκπροσωπώντας περίπου 2.400 μικρά και μεσαία διαγνωστικά εργαστήρια σε ολόκληρη τη χώρα, απευθύνει ανοικτή επιστολή στον πρωθυπουργό και τον υπουργό Υγείας. Το αίτημα δεν αφορά νέες οικονομικές ελαφρύνσεις ή πρόσθετα επιδόματα, αλλά την αποκατάσταση της θεσμικής και οικονομικής κανονικότητας. Οι εργαστηριακοί ιατροί επισημαίνουν ότι παραμένουν ο μοναδικός επαγγελματικός κλάδος στην Ελλάδα που συνεχίζει να λειτουργεί υπό το καθεστώς των μνημονιακών περιορισμών του 2010, την ώρα που η υπόλοιπη οικονομία έχει επανέλθει σε τροχιά ανάπτυξης.
Από τη Ρούλα Σκουρογιάννη
Ο μηχανισμός του clawback και οι στρεβλώσεις του ΕΟΠΥΥ
Η έξοδος της χώρας από τα προγράμματα προσαρμογής το 2019 δεν συνοδεύτηκε από την αναθεώρηση του τρόπου αποζημίωσης των διαγνωστικών εξετάσεων. Ο ΕΟΠΥΥ, ο οποίος αποτελεί τον κύριο συμβεβλημένο φορέα για τα ιδιωτικά εργαστήρια, συνεχίζει να επιβάλλει αυστηρούς κλειστούς προϋπολογισμούς. Παράλληλα, διατηρείται ο μηχανισμός αναγκαστικών επιστροφών (clawback), καθώς και οι υποχρεωτικές εκπτώσεις (rebate) που φτάνουν έως και το 50%. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ομοσπονδίας, η Ελλάδα αποτελεί τη μοναδική ευρωπαϊκή χώρα στην οποία εφαρμόζονται ταυτόχρονα τέτοιας έκτασης μέτρα αναγκαστικών επιστροφών στις διαγνωστικές εξετάσεις.
Οι τιμές αποζημίωσης παραμένουν καθηλωμένες στο κρατικό τιμολόγιο του 1991, μειωμένες περαιτέρω κατά 45%. Η τιμολόγηση αυτή δεν βασίζεται σε επιστημονικές μελέτες κοστολόγησης, αλλά σε διοικητικές αποφάσεις χωρίς πραγματική αντιστοίχιση με το λειτουργικό κόστος των σύγχρονων ιατρικών εξετάσεων.
Διογκούμενο λειτουργικό κόστος και νέες υποχρεώσεις
Παρά τον περιορισμό των εσόδων, οι υποχρεώσεις των εργαστηρίων αυξάνονται συνεχώς. Νέες διαγνωστικές εξετάσεις υψηλού κόστους, όπως η γονιδιακή εξέταση Prosigna Breast που εντάχθηκε στη στήριξη των ασθενών με καρκίνο του μαστού τον Αύγουστο του 2026, προστίθενται στη θετική λίστα χωρίς την αντίστοιχη διεύρυνση του προϋπολογισμού. Παράλληλα, η διεύρυνση των κατηγοριών ασθενών με μηδενική συμμετοχή επιβαρύνει απευθείας τα εργαστήρια, καθώς το κράτος μετακυλίει το κόστος της κοινωνικής πολιτικής στους ιδιώτες παρόχους μέσω του clawback.
Ταυτόχρονα, τα εργαστήρια καλούνται να καλύψουν αυξημένα λειτουργικά έξοδα. Η προσαρμογή στις ψηφιακές απαιτήσεις της πολιτείας —όπως η διασύνδεση των POS, η ηλεκτρονική τιμολόγηση B2G, η ψηφιακή κάρτα εργαζομένου και τα νέα ψηφιακά αποθετήρια αποστολής αποτελεσμάτων— συνεπάγεται συνεχείς επενδύσεις σε εξοπλισμό και λογισμικό. Επιπλέον, η αύξηση του κατώτατου μισθού και η επαναφορά των τριετιών αυξάνουν το μισθολογικό κόστος, ενώ οι ανατιμήσεις στα αναλώσιμα ιατρικά υλικά, την ενέργεια και τα ενοίκια πιέζουν περαιτέρω τη βιωσιμότητα των μονάδων.
Η ανάγκη για μεταρρύθμιση στην πρωτοβάθμια υγεία
Η αδυναμία μετακύλισης του αυξημένου κόστους στους καταναλωτές οδηγεί σε συνεχή συρρίκνωση του κύκλου εργασιών των μικρομεσαίων εργαστηρίων. Η ΠΟΣΙΠΥ προειδοποιεί ότι η οικονομική εξάντληση του κλάδου θέτει σε κίνδυνο τη συνοχή της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας στη χώρα.
Η αποκατάσταση των συνθηκών λειτουργίας των διαγνωστικών εργαστηρίων στα επίπεδα προ του 2010 και η κατάργηση των εκτάκτων μνημονιακών ρυθμίσεων, όπως ο νόμος 4172/2013 που θεσμοθέτησε το clawback, αποτελούν κρίσιμα ζητούμενα για τη διασφάλιση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας και τη διατήρηση των υποδομών της πρωτοβάθμιας περίθαλψης.