Τι θα διαβάσετε στο άρθρο:
- Πώς μεταδίδεται ο Ιός του Δυτικού Νείλου.
- Γιατί οι ηλικιωμένοι και οι ευάλωτοι χρειάζονται μεγαλύτερη προσοχή.
- Ποια μέτρα προστασίας προτείνει ο ΕΟΔΥ.
- Γιατί η έγκαιρη ενημέρωση είναι καλύτερη από τον πανικό.
Ο Ιός του Δυτικού Νείλου επιστρέφει κάθε καλοκαίρι στη δημόσια συζήτηση, συνήθως όταν ανακοινωθούν τα πρώτα κρούσματα ή όταν μια περιοχή χαρακτηριστεί αυξημένης προσοχής. Όμως η σωστή στιγμή για ενημέρωση δεν είναι όταν αρχίσει ο φόβος. Είναι νωρίτερα, όταν μπορούμε ακόμη να κάνουμε τα απλά πράγματα που μειώνουν τον κίνδυνο.
Ο ΕΟΔΥ έχει ήδη συστήσει στους πολίτες να λαμβάνουν μέτρα προστασίας από τα κουνούπια, καθώς θεωρείται αναμενόμενη η επανεμφάνιση περιστατικών και κατά την περίοδο κυκλοφορίας των κουνουπιών του 2026. Από το 2010 έως το 2025 έχουν καταγραφεί στη χώρα μας 2.184 κρούσματα λοίμωξης από τον ιό, με μέσο ετήσιο αριθμό 123 κρούσματα, ενώ περιστατικά έχουν εμφανιστεί στο παρελθόν σε όλες τις Περιφέρειες της χώρας.
Ο ιός μεταδίδεται κυρίως με το τσίμπημα μολυσμένων κοινών κουνουπιών. Τα κουνούπια μολύνονται όταν τρέφονται από μολυσμένα πτηνά και στη συνέχεια μπορούν να μεταδώσουν τον ιό στον άνθρωπο. Αυτό που πρέπει να είναι σαφές είναι ότι ο ιός δεν μεταδίδεται με τη συνηθισμένη κοινωνική επαφή. Δεν κολλάει με άγγιγμα, φιλί, χειραψία ή συγχρωτισμό με έναν άνθρωπο που έχει μολυνθεί.
Για τους περισσότερους ανθρώπους, η λοίμωξη δεν θα γίνει ποτέ αντιληπτή. Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, περίπου 80% όσων μολύνονται δεν εμφανίζουν κανένα σύμπτωμα, περίπου 20% εμφανίζουν ήπια νόσο, ενώ λιγότεροι από 1 στους 100 εμφανίζουν σοβαρή νόσο που προσβάλλει το κεντρικό νευρικό σύστημα, όπως εγκεφαλίτιδα ή μηνιγγίτιδα.
Αυτός είναι και ο λόγος που χρειάζεται ψυχραιμία. Ο Ιός του Δυτικού Νείλου δεν είναι λόγος πανικού για τον γενικό πληθυσμό. Είναι όμως λόγος προσοχής, ειδικά για ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας, άτομα με χρόνια υποκείμενα νοσήματα και ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς. Ο ΕΟΔΥ επισημαίνει ότι η μεγάλη ηλικία, ιδιαίτερα πάνω από τα 50 έτη, είναι ο σημαντικότερος παράγοντας κινδύνου για σοβαρή νόσο και θανατηφόρες επιπλοκές.
Τα ήπια συμπτώματα, όταν εμφανιστούν, μπορεί να μοιάζουν με μια απλή ίωση, πυρετός, πονοκέφαλος, αδυναμία, πόνοι στους μύες και στις αρθρώσεις, μερικές φορές ναυτία, έμετοι, διάρροια, εξάνθημα ή διογκωμένοι λεμφαδένες. Τα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως 2 έως 14 ημέρες μετά το τσίμπημα μολυσμένου κουνουπιού.
Υπάρχουν όμως σημάδια που δεν πρέπει να υποτιμηθούν, ειδικά σε ηλικιωμένο ή ευάλωτο άνθρωπο. Υψηλός πυρετός, έντονος πονοκέφαλος, δυσκαμψία στον αυχένα, σύγχυση, υπνηλία, αποπροσανατολισμός, αστάθεια, δυσκολία στο περπάτημα, τρέμουλο, σπασμοί, παράλυση, σοβαρή μυϊκή αδυναμία ή διαταραχές στην όραση χρειάζονται άμεση ιατρική εκτίμηση. Δεν είναι συμπτώματα για να περιμένουμε «να δούμε πώς θα πάει».
Η πρόληψη, πρέπει να είναι καθημερινή πρακτική. Ο ΕΟΔΥ συστήνει χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών σώματος και περιβάλλοντος σύμφωνα με τις οδηγίες χρήσης, σήτες, κουνουπιέρες, κλιματιστικά ή ανεμιστήρες και κατάλληλα, μακριά ρούχα. Ιδιαίτερη σημασία έχει να μη μένουν στάσιμα νερά γύρω από το σπίτι, γιατί εκεί γεννούν τα κουνούπια τα αβγά τους.
Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να κοιτάμε πρακτικά τον χώρο μας, πιατάκια από γλάστρες, κουβάδες, ποτίστρες, παλιά λάστιχα, βάζα, υδρορροές, φρεάτια, ταράτσες, αυλές, μπαλκόνια και οποιοδήποτε σημείο μπορεί να κρατά νερό. Αν ένα αντικείμενο μαζεύει νερό, το αδειάζουμε, το αναποδογυρίζουμε, το καλύπτουμε ή ανανεώνουμε το νερό του τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα. Ο ΕΟΔΥ συστήνει επίσης καθαρισμό υδρορροών, φρεατίων και λουκιών.
Ο φαρμακοποιός μπορεί να βοηθήσει ουσιαστικά στην επιλογή και στη σωστή χρήση εντομοαπωθητικών, ειδικά όταν πρόκειται για παιδιά, εγκύους, ηλικιωμένους, άτομα με αλλεργίες ή ανθρώπους με ευαίσθητο δέρμα. Δεν χρησιμοποιούμε οποιοδήποτε προϊόν σε οποιαδήποτε ηλικία και δεν βάζουμε περισσότερη ποσότητα από όσο προβλέπουν οι οδηγίες. Επίσης, η προστασία δεν γίνεται μία φορά στην αρχή του καλοκαιριού. Θέλει συνέπεια, ιδίως τις ώρες που υπάρχουν περισσότερα κουνούπια και σε περιοχές με αυξημένη ενόχληση.
Εξίσου σημαντικό είναι να μη δημιουργείται ψευδής αίσθηση ασφάλειας. Το ότι δεν έχει ανακοινωθεί κρούσμα στη δική μας περιοχή δεν σημαίνει ότι δεν χρειάζεται προφύλαξη. Ο ΕΟΔΥ τονίζει ότι οι περιοχές όπου θα κυκλοφορήσει ο ιός δεν μπορούν να προβλεφθούν με ασφάλεια εκ των προτέρων, γι’ αυτό συστήνει μέτρα προστασίας σε όλη την επικράτεια, σε όλη την περίοδο κυκλοφορίας των κουνουπιών.
Δεν υπάρχει διαθέσιμο εμβόλιο για τον άνθρωπο ούτε ειδική θεραπεία για τη λοίμωξη από τον Ιό του Δυτικού Νείλου. Στις ήπιες περιπτώσεις τα συμπτώματα περνούν συνήθως μόνα τους, ενώ στα σοβαρότερα περιστατικά η αντιμετώπιση είναι υποστηρικτική και μπορεί να χρειαστεί νοσηλεία. Αυτό κάνει την πρόληψη ακόμη πιο σημαντική.
Ο σωστός δρόμος βρίσκεται ανάμεσα σε δύο λάθη. Το πρώτο είναι ο εφησυχασμός: «σιγά, ένα κουνούπι είναι». Το δεύτερο είναι ο πανικός, που οδηγεί σε φόβο χωρίς πρακτικό αποτέλεσμα. Ο Ιός του Δυτικού Νείλου χρειάζεται ενημέρωση, προστασία και παρακολούθηση των επίσημων οδηγιών. Όχι υπερβολή, αλλά ούτε και αδιαφορία.
Πριν αρχίσει η ανησυχία, μπορούμε να κάνουμε τα βασικά, να προστατεύσουμε το σώμα μας από τα τσιμπήματα, να μειώσουμε τα κουνούπια γύρω από το σπίτι, να προσέξουμε περισσότερο τους ηλικιωμένους και τους ευάλωτους και να ζητήσουμε ιατρική βοήθεια όταν εμφανίζονται συμπτώματα που δεν μοιάζουν με μια απλή ίωση.