Με αφορμή το μπαράζ αναρτήσεων και τη μαζική προβολή σκευασμάτων απώλειας βάρους στο διαδίκτυο, ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΟΦ) ξεκαθαρίζει το τοπίο και προειδοποιεί: η προώθηση αυτών των προϊόντων από διάσημα επιδραστικά πρόσωπα (influencers) ή επαγγελματίες υγείας –ακόμη και με το πρόσχημα της απλής «ενημέρωσης» ή της κατάθεσης προσωπικής εμπειρίας– συνιστά παράνομη πράξη και διώκεται.
Στο πλαίσιο της αυστηρής εφαρμογής της φαρμακευτικής νομοθεσίας, ορίζονται ρητά τα εξής:
- Απόλυτο «εμπάργκο» στα συνταγογραφούμενα φάρμακα: Απαγορεύεται καθολικά η άμεση ή έμμεση διαφήμιση προς το ευρύ κοινό οποιουδήποτε φαρμάκου απαιτεί ιατρική συνταγή. Η απαγόρευση αυτή καλύπτει τόσο την εμπορική ονομασία του σκευάσματος όσο και τη χρήση της δραστικής του ουσίας, όταν αυτή φωτογραφίζει συγκεκριμένο προϊόν.
- «Κόκκινη κάρτα» στα υπό έρευνα σκευάσματα: Είναι παράνομη η οποιαδήποτε αναφορά ή παρουσίαση ουσιών που βρίσκονται ακόμη σε φάση κλινικών δοκιμών και δεν έχουν λάβει άδεια κυκλοφορίας. Η προβολή τους ως έτοιμες «θεραπευτικές λύσεις» αποτελεί σοβαρή παρανομία.
- Σήμα Κινδύνου για τη Δημόσια Υγεία: Ο ΕΟΦ εφιστά την προσοχή του καταναλωτικού κοινού στους σοβαρούς κινδύνους που κρύβει η ψηφιακή προώθηση τέτοιων σκευασμάτων. Παράλληλα, προειδοποιεί τους πολίτες να μην αγοράζουν φάρμακα από το διαδίκτυο ή παράνομα δίκτυα διανομής, καθώς τα προϊόντα αυτά είναι συχνά μη αδειοδοτημένα ή ψευδεπίγραφα (πλαστά), θέτοντας τη ζωή τους σε άμεσο κίνδυνο.
- Πώς επιτρέπεται η ενημέρωση: Η ευαισθητοποίηση του κοινού για νόσους (όπως η παχυσαρκία) επιτρέπεται αποκλειστικά σε γενικό και επιστημονικό πλαίσιο. Απαγορεύεται ρητά οποιαδήποτε αναφορά σε συγκεκριμένες δραστικές ουσίες ή συνταγογραφούμενα φάρμακα που καθοδηγούν έμμεσα τον καταναλωτή.
Τι προκάλεσε την παρέμβαση του ΕΟΦ;
Η δυναμική παρέμβαση του ΕΟΦ δεν έγινε σε νομοθετικό κενό, αλλά αποτελεί την απάντηση σε μια επικίνδυνη «μόδα» που ξεκίνησε από το Χόλιγουντ και σάρωσε τα social media παγκοσμίως, φτάνοντας και στην Ελλάδα.
Το φαινόμενο του TikTok και του Instagram
Η έλευση μιας νέας γενιάς ενέσιμων φαρμάκων (αγωνιστές GLP-1, όπως η σεμαγλουτίδη), τα οποία εγκρίθηκαν για τη θεραπεία του Σακχαρώδους Διαβήτη τύπου 2 αλλά παρουσιάζουν ισχυρή δράση στην απώλεια βάρους, δημιούργησε μια πρωτοφανή υστερία. Influencers με εκατομμύρια ακολούθους, celebrities και ορισμένοι γιατροί άρχισαν να ανεβάζουν βίντεο με τα αποτελέσματα των «μαγικών ενέσεων», μετατρέποντας ένα αυστηρά εξειδικευμένο φάρμακο σε lifestyle αξεσουάρ.
Αυτή η ανεξέλεγκτη διαφήμιση πυροδότησε τρεις μεγάλες κρίσεις:
- Παγκόσμιες Ελλείψεις: Η κατακόρυφη αύξηση της ζήτησης από άτομα που απλώς ήθελαν να χάσουν λίγα κιλά οδήγησε σε σοβαρές ελλείψεις στην αγορά. Αποτέλεσμα; Οι διαβητικοί ασθενείς, που έχουν ζωτική ανάγκη αυτά τα φάρμακα για τη ρύθμιση του ζαχάρου τους, αδυνατούσαν να βρουν τη θεραπεία τους.
- Έξαρση της «Μαύρης Αγοράς»: Η αδυναμία εύρεσης των φαρμάκων στα νόμιμα φαρμακεία οδήγησε πολλούς καταναλωτές στο διαδίκτυο. Εκεί, επιτήδειοι έστησαν παράνομα δίκτυα, διακινώντας πλαστά, νοθευμένα ή επικίνδυνα σκευάσματα, προκαλώντας μέχρι και νοσηλείες.
- Προώθηση Πειραματικών Ουσιών: Το φαινόμενο ξέφυγε από κάθε έλεγχο όταν άρχισαν να διαφημίζονται στα social media ακόμη και ουσίες νέας γενιάς που βρίσκονται σε στάδιο κλινικών μελετών (π.χ. ρετατρουτίδη), προτού καν αξιολογηθούν πλήρως για την ασφάλειά τους.
Η ανακοίνωση του ΕΟΦ έρχεται να βάλει τέλος σε αυτή τη χαώδη κατάσταση, προστατεύοντας τους καταναλωτές από την παραπληροφόρηση και διασφαλίζοντας ότι η πρόσβαση στα φάρμακα θα γίνεται αποκλειστικά με ιατρικά κριτήρια.