Η ίδρυση και η λειτουργία του Εθνικού Οργανισμού Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων (ΕΟΠΑΕ) υποσχέθηκε μια νέα εποχή για τον χάρτη της δημόσιας υγείας στην Ελλάδα, επιχειρώντας την ενοποίηση ιστορικών φορέων όπως το ΚΕΘΕΑ, ο ΟΚΑΝΑ και το 18 ΑΝΩ. Ωστόσο, οι πρόσφατες εξελίξεις στο εσωτερικό του Οργανισμού αποδεικνύουν ότι το εγχείρημα αυτό συνοδεύεται από σοβαρούς κραδασμούς.
Η παραίτηση του καθηγητή Ψυχιατρικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Ιωάννη Διακογιάννη, από τη θέση του Προέδρου του Επιστημονικού Συμβουλίου του ΕΟΠΑΕ, φέρνει στο φως μια οξεία θεσμική και διοικητική κρίση, η οποία εγείρει έντονο προβληματισμό για το μέλλον της απεξάρτησης στη χώρα μας.
«Διοικητικός αυταρχισμός» και καταγγελίες για «εργασιακή παρενόχληση»
Σύμφωνα με επίσημη ανακοίνωση του Συλλόγου Εργαζομένων στον ΕΟΠΑΕ, το κλίμα στο εσωτερικό του νέου φορέα χαρακτηρίζεται από πρακτικές ακραίου αυταρχισμού και έλλειψη διαφάνειας. Η συνδικαλιστική εκπροσώπηση των εργαζομένων καταγγέλλει την εγκαθίδρυση ενός «παρασυστήματος» διοίκησης υπό τον Πρόεδρο του Οργανισμού, κ. Αθανάσιο Θεοχάρη. Μάλιστα, όπως αναφέρεται, έχουν ήδη διαβιβαστεί στην ηγεσία του υπουργείου Υγείας αλλά και στη δικαιοσύνη συγκεκριμένες καταγγελίες για συστηματική εργασιακή παρενόχληση, οι οποίες στρέφονται ακόμη και κατά ανώτερων διοικητικών στελεχών, όπως Προϊσταμένων Τμημάτων και Διευθύνσεων.
Η «αποψίλωση του επιστημονικού ρόλου» και η παραίτηση Διακογιάννη
Ο κ. Ιωάννης Διακογιάννης, καταξιωμένος ακαδημαϊκός στον χώρο της Ψυχιατρικής, ηγείτο ενός θεσμοθετημένου οργάνου με κομβικές γνωμοδοτικές και συμβουλευτικές αρμοδιότητες επί των επιστημονικών θεμάτων του ΕΟΠΑΕ, τα μέλη του οποίου διορίζονται απευθείας από τον Υπουργό Υγείας. Η παραίτησή του σημειώθηκε λίγα μόλις εικοσιτετράωρα αφότου ο ίδιος είχε αποδεχθεί το αίτημα του Συλλόγου Εργαζομένων για την πραγματοποίηση της πρώτης θεσμικής συνάντησης μεταξύ του Επιστημονικού Συμβουλίου και των εργαζομένων. Αν και οι ακριβείς λόγοι της οικειοθελούς αποχώρησής του δεν έχουν δημοσιοποιηθεί επισήμως, ο Σύλλογος επισημαίνει ότι οι κρίσιμες αποφάσεις της διοίκησης λαμβάνονται πλέον από έναν κλειστό κύκλο ατόμων χωρίς σχετική εμπειρία στο πεδίο των εξαρτήσεων, υποβαθμίζοντας τα συλλογικά επιστημονικά όργανα σε διακοσμητικά στοιχεία.
Δομικές αδυναμίες του νέου πλαισίου και επιπτώσεις στους θεραπευόμενους
Η συγκέντρωση των διαφορετικών θεραπευτικών μοντέλων κάτω από μια ενιαία διοικητική ομπρέλα είχε εξαρχής προκαλέσει έντονες ενστάσεις από την επιστημονική κοινότητα και τους εξειδικευμένους θεραπευτές. Η κατάργηση της αυτονομίας των ιστορικών δομών και η επιβολή ενός συγκεντρωτικού μοντέλου διακυβέρνησης φαίνεται πως αποσαθρώνει τον πολυδιασταστατο χαρακτήρα της δημόσιας απεξάρτησης. Οι εργαζόμενοι τονίζουν ότι αυτή η διοικητική δυσλειτουργία δεν αποτελεί απλώς ένα εσωτερικό οργανωτικό ζήτημα, αλλά έχει άμεσο και δραματικό αντίκτυπο στην ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών προς τα άτομα που δίνουν μάχη με τις εξαρτήσεις και τις οικογένειές τους.
Η ανάγκη για ουσιαστικό διάλογο και πολιτικές πρωτοβουλίες
Παρά τις δημόσιες δεσμεύσεις της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Υγείας για την έναρξη ενός ουσιαστικού και διαφανούς διαλόγου σχετικά με τα οξυμένα προβλήματα του ΕΟΠΑΕ, οι εργαζόμενοι καταγγέλλουν ότι καμία σχετική πρωτοβουλία δεν έχει υλοποιηθεί μέχρι σήμερα. Η κρίση στον τομέα της απεξάρτησης προσλαμβάνει πλέον κοινωνικές διαστάσεις, καθιστώντας επιτακτική την άμεση παρέμβαση της Πολιτείας, των αρμόδιων φορέων υγείας και της κοινωνίας των πολιτών. Η διασφάλιση της επιστημονικής εγκυρότητας, της διαφάνειας και του σεβασμού στο ανθρώπινο δυναμικό αποτελεί τη μόνη εγγύηση για τη διατήρηση ενός δημόσιου, δωρεάν και αποτελεσματικού συστήματος απεξάρτησης.