Ο πονόλαιμος μπορεί να μας ταλαιπωρήσει ακόμη και μέσα στο καλοκαίρι. Ο κλιματισμός, ο ξηρός αέρας, οι αλλεργίες, οι ιώσεις, αλλά και η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση είναι μερικές από τις πιθανές αιτίες. Και παρά την πολύ διαδεδομένη αντίληψη, το παγωμένο νερό ή το παγωτό δεν «δημιουργούν» από μόνα τους μια λοίμωξη του λαιμού.
Ο φάρυγγας βρίσκεται πίσω από τη μύτη και το στόμα και αποτελεί κοινό πέρασμα για τον αέρα και τις τροφές. Ο βλεννογόνος του μπορεί εύκολα να ερεθιστεί από λοιμώξεις, αλλεργιογόνα, ξηρό αέρα, καπνό, εκκρίσεις που κατεβαίνουν από τη μύτη, αλλά και από γαστρικά υγρά που ανεβαίνουν προς τον λαιμό.
Γιατί μπορεί να πονάει ο λαιμός το καλοκαίρι;
Οι ιογενείς και βακτηριακές λοιμώξεις δεν εξαφανίζονται όταν ανεβαίνει η θερμοκρασία. Επομένως, φαρυγγίτιδα μπορούμε να πάθουμε οποιαδήποτε εποχή του χρόνου.
Το καλοκαίρι προστίθενται και άλλοι παράγοντες. Η πολύωρη παραμονή σε κλιματιζόμενους χώρους μπορεί να ξηράνει τον βλεννογόνο του στόματος και του λαιμού, ενώ αλλεργίες και ρινική συμφόρηση μπορεί να μας αναγκάζουν να αναπνέουμε από το στόμα, αυξάνοντας ακόμη περισσότερο την ξηρότητα και τον ερεθισμό.
Παράλληλα, οι εκκρίσεις που κατεβαίνουν από τη μύτη προς τον λαιμό –η λεγόμενη οπισθορρινική καταρροή– μπορούν να προκαλέσουν επίμονο γαργάλημα, βήχα και την αίσθηση ότι πρέπει συνεχώς να «καθαρίζουμε» τον λαιμό μας.
Ποια είναι τα συμπτώματα της φαρυγγίτιδας;
Η φαρυγγίτιδα είναι φλεγμονή του φάρυγγα και στις περισσότερες περιπτώσεις προκαλείται από ιούς.
Το χαρακτηριστικότερο σύμπτωμα είναι ο πόνος ή το «γδάρσιμο» στον λαιμό. Μπορεί επίσης να εμφανιστούν δυσκολία ή πόνος κατά την κατάποση, κοκκινίλα στον λαιμό, βήχας, καταρροή, βραχνάδα, πυρετός και διογκωμένοι λεμφαδένες στον λαιμό.
Τα συμπτώματα από μόνα τους δεν αρκούν πάντα για να ξεχωρίσουμε εάν πρόκειται για ιογενή ή βακτηριακή λοίμωξη. Για παράδειγμα, ο στρεπτόκοκκος μπορεί να προκαλέσει έντονο πονόλαιμο, πυρετό και διογκωμένους λεμφαδένες, αλλά η διάγνωση μπορεί να χρειαστεί εξέταση από γιατρό και, όπου ενδείκνυται, ειδικό τεστ.
Η αντιβίωση δεν πρέπει να λαμβάνεται αυθαίρετα, καθώς δεν δρα στις ιογενείς λοιμώξεις και χορηγείται όταν υπάρχει κατάλληλη ιατρική ένδειξη.
Γιατί με πονάει ο λαιμός όταν πίνω παγωμένο νερό;
Εδώ υπάρχει ένας πολύ διαδεδομένος μύθος. Ένα παγωμένο ποτό δεν προκαλεί από μόνο του ιογενή ή βακτηριακή φαρυγγίτιδα. Για να υπάρξει λοίμωξη χρειάζεται να εμπλέκεται κάποιος λοιμογόνος παράγοντας, όπως ένας ιός ή ένα βακτήριο.
Σε ορισμένους ανθρώπους, ωστόσο, τα πολύ κρύα ποτά μπορεί να προκαλέσουν προσωρινή ενόχληση ή να κάνουν έναν ήδη ερεθισμένο λαιμό να πονά περισσότερο. Σε άλλους συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο: τα κρύα υγρά ή ακόμη και ένα παγωτό μπορεί να προσφέρουν προσωρινή ανακούφιση από τον πόνο.
Επομένως, δεν υπάρχει λόγος να αποφεύγουμε υποχρεωτικά το κρύο νερό επειδή φοβόμαστε ότι θα «πάθουμε φαρυγγίτιδα». Αν παρατηρούμε ότι μας ενοχλεί, μπορούμε απλώς να προτιμήσουμε νερό σε θερμοκρασία που αισθανόμαστε πιο ευχάριστη.
Αντίστοιχα, χρειάζεται προσοχή στα υπερβολικά ζεστά ροφήματα, καθώς οι πολύ υψηλές θερμοκρασίες μπορούν πράγματι να τραυματίσουν τον ευαίσθητο βλεννογόνο του στόματος και του φάρυγγα.
Μπορεί να φταίει το στομάχι για τον πονόλαιμο;
Ναι. Ένας επίμονος πονόλαιμος δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει λοίμωξη.
Η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση μπορεί να επιτρέψει στο όξινο περιεχόμενο του στομάχου να κινηθεί προς τον οισοφάγο. Όταν η παλινδρόμηση φτάνει ψηλότερα, προς τον λάρυγγα και τον φάρυγγα, μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό.
Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι χρόνιος πονόλαιμος, βραχνάδα, ξηρός βήχας, συχνό καθάρισμα του λαιμού ή η αίσθηση ότι υπάρχει κάτι «κολλημένο» μέσα στον λαιμό. Μάλιστα, ορισμένοι άνθρωποι παρουσιάζουν τέτοια συμπτώματα χωρίς να έχουν την κλασική καούρα που συνήθως συνδέουμε με την παλινδρόμηση.
Γι’ αυτό ένας πονόλαιμος που επιμένει ή επανέρχεται συχνά χρειάζεται διερεύνηση αντί να αντιμετωπίζεται συνεχώς σαν λοίμωξη.
Τι άλλο μπορεί να προκαλεί επίμονο πονόλαιμο;
Όταν η ενόχληση διαρκεί για μεγάλο χρονικό διάστημα, οι πιθανές αιτίες είναι πολλές. Το κάπνισμα και άλλοι ερεθιστικοί παράγοντες, οι αλλεργίες, η χρόνια ρινίτιδα ή ιγμορίτιδα, η αναπνοή από το στόμα, η ξηρή ατμόσφαιρα και η παλινδρόμηση είναι μερικές από τις συχνότερες.
Σπανιότερα, ένας επίμονος πονόλαιμος μπορεί να συνδέεται με άλλες παθήσεις. Για τον λόγο αυτό, ένα σύμπτωμα που δεν υποχωρεί δεν πρέπει να αποδίδεται επ’ αόριστον στον κλιματισμό ή σε μια «φαρυγγίτιδα».
Πώς να ανακουφίσετε τον πονόλαιμο
Στις περισσότερες απλές ιογενείς λοιμώξεις ο πονόλαιμος υποχωρεί μόνος του μέσα σε λίγες ημέρες. Μέχρι τότε, η καλή ενυδάτωση είναι από τα σημαντικότερα μέτρα.
Νερό, χλιαρά ροφήματα ή άλλα υγρά στη θερμοκρασία που σας ανακουφίζει μπορούν να βοηθήσουν. Οι γαργάρες με χλιαρό αλατόνερο μπορούν επίσης να μειώσουν προσωρινά την ενόχληση, ενώ παστίλιες για τον λαιμό μπορεί να προσφέρουν συμπτωματική ανακούφιση.
Βοηθά επίσης να αποφεύγετε το κάπνισμα και τον καπνό, να μην αφήνετε τον χώρο υπερβολικά ξηρό και να πίνετε αρκετά υγρά, ιδιαίτερα τις πολύ ζεστές ημέρες.
Για τον πόνο ή τον πυρετό μπορούν να χρησιμοποιηθούν κοινά παυσίπονα όταν είναι κατάλληλα για το συγκεκριμένο άτομο και σύμφωνα με τις οδηγίες χρήσης ή τη συμβουλή επαγγελματία υγείας.
Πότε χρειάζεται γιατρός;
Ένας ήπιος πονόλαιμος συνήθως δεν αποτελεί λόγο ανησυχίας. Ιατρική αξιολόγηση όμως χρειάζεται όταν ο πόνος είναι πολύ έντονος ή επιμένει, όταν υπάρχει υψηλός ή παρατεταμένος πυρετός, σημαντική διόγκωση των λεμφαδένων ή όταν τα συμπτώματα αντί να βελτιώνονται χειροτερεύουν.
Άμεση ιατρική βοήθεια χρειάζεται εάν εμφανιστεί δυσκολία στην αναπνοή, σοβαρή δυσκολία στην κατάποση, αδυναμία κατάποσης του σάλιου ή άλλα έντονα συμπτώματα.
Τέλος, ένας πονόλαιμος που διαρκεί για εβδομάδες, επανέρχεται συχνά ή συνοδεύεται από επίμονη βραχνάδα χρειάζεται έλεγχο ώστε να αναζητηθεί η πραγματική αιτία.
Τελικά, προκαλεί φαρυγγίτιδα το παγωτό;
Όχι με την έννοια που συχνά πιστεύουμε. Το παγωτό δεν προκαλεί από μόνο του μια λοίμωξη του φάρυγγα. Η λοιμώδης φαρυγγίτιδα προκαλείται κυρίως από ιούς και, λιγότερο συχνά, από βακτήρια.
Το πολύ κρύο μπορεί να ενοχλήσει προσωρινά ορισμένους ανθρώπους που έχουν ήδη ευαίσθητο ή ερεθισμένο λαιμό. Σε άλλους, όμως, ένα κρύο τρόφιμο μπορεί να λειτουργήσει καταπραϋντικά.
Έτσι, όταν ο λαιμός αρχίζει να πονά μέσα στο κατακαλόκαιρο, πριν κατηγορήσουμε το παγωμένο νερό, το παγωτό ή το κλιματιστικό, αξίζει να θυμόμαστε ότι πίσω από το σύμπτωμα μπορεί να βρίσκεται μια ίωση, μια αλλεργία, η ξηρότητα του αέρα, η οπισθορρινική καταρροή ή ακόμη και το ίδιο μας το στομάχι.