Νέα επιστημονικά δεδομένα που παρουσιάζονται, αυτές τις ημέρες, στο ετήσιο συνέδριο της ASCO, αναδεικνύουν πώς οι εξετάσεις νέας γενιάς αποκωδικοποιούν τον όγκο και απαλλάσσουν τους ασθενείς από τις περιττές χημειοθεραπείες.
Από τη Ρούλα Σκουρογιάννη
Καρκίνος του μαστού: Η γονιδιωματική εξέταση που απαλλάσσει τις ασθενείς υψηλού κινδύνου από τις χημειοθεραπείες
Μια εμπορικά διαθέσιμη γονιδιωματική εξέταση (της εταιρείας Veracyte) μπορεί να εντοπίσει με ακρίβεια ποιες ασθενείς με αρχικά στάδια καρκίνου του μαστού υψηλού κινδύνου μπορούν να αποφύγουν με ασφάλεια τη χημειοθεραπεία. Τα εξαιρετικά ελπιδοφόρα αυτά δεδομένα* παρουσιάζονται στο ετήσιο συνέδριο της Αμερικανικής Εταιρείας Κλινικής Ογκολογίας (ASCO), φέρνοντας επανάσταση στην εξατομικευμένη θεραπευτική προσέγγιση της νόσου.
Σε μια τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή, στην οποία συμμετείχαν περισσότερες από 4.400 ασθενείς με καρκίνο του μαστού σε αρχικό στάδιο –ο οποίος ωστόσο χαρακτηριζόταν από ιδιαίτερη επιθετικότητα ή αυξημένη τάση για μετάσταση και υποτροπή– τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά. Πάνω από τα δύο τρίτα των γυναικών, των οποίων η θεραπευτική διαχείριση καθοδηγήθηκε από το γονιδιωματικό τεστ Prosigna της Veracyte, κατάφεραν να αποφύγουν τη χημειοθεραπεία χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η υγεία τους.
Συγκεκριμένα, το ποσοστό πενταετούς επιβίωσης χωρίς υποτροπή της νόσου για την ομάδα που υποβλήθηκε στο τεστ Prosigna ανήλθε στο 93,7%. Το ποσοστό αυτό κρίνεται στατιστικά μη κατώτερο (non-inferior) από το αντίστοιχο 94,9% που καταγράφηκε στις ασθενείς οι οποίες τυχαιοποιήθηκαν για να λάβουν τη συμβατική χημειοθεραπεία, στο πλαίσιο του καθιερωμένου πρωτοκόλλου φροντίδας.
Πώς λειτουργεί η γονιδιωματική εξέταση
Σύμφωνα με την κατασκευάστρια εταιρεία, η εξέταση αναλύει τη δραστηριότητα 50 συγκεκριμένων γονιδίων στον καρκινικό ιστό του όγκου που έχει αφαιρεθεί. Μέσω αυτής της διαδικασίας, προσδιορίζεται ο ακριβής μοριακός υπότυπος του καρκίνου.
Στη συνέχεια, το τεστ παράγει έναν εξατομικευμένο δείκτη που αποτυπώνει τον «Κίνδυνο Υποτροπής εντός της Επόμενης Δεκαετίας». Το σκορ αυτό αποτελεί ένα πολύτιμο εργαλείο στα χέρια των κλινικών ογκολόγων, καθώς τους επιτρέπει να αποφανθούν με επιστημονική εγκυρότητα εάν η προσθήκη της χημειοθεραπείας στο θεραπευτικό πλάνο είναι πραγματικά απαραίτητη ή αν προέχει η προστασία της ασθενούς από περιττές τοξικές θεραπείες.
Το βαρύ τίμημα της χημειοθεραπείας
Η αποφυγή της χημειοθεραπείας, όπου αυτό είναι ιατρικά εφικτό, αποτελεί πάγιο ζητούμενο, καθώς η συγκεκριμένη θεραπευτική οδός επιφέρει σοβαρό σωματικό και ψυχικό κόστος στις ασθενείς.
Οι νεότερες γυναίκες, μάλιστα, έρχονται αντιμέτωπες με μακροχρόνιες και συχνά μη αναστρέψιμες επιπτώσεις. Ανάμεσα σε αυτές περιλαμβάνονται η πρόωρη εμμηνόπαυση, η υπογονιμότητα, καθώς και η γνωστική έκπτωση (φαινόμενο γνωστό και ως chemo-brain). Επιπλέον, τα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι έως και το 43% των γυναικών που επιβιώνουν από τον καρκίνο του μαστού συνεχίζουν να βιώνουν μόνιμες νευρολογικές βλάβες, όπως η περιφερική νευροπάθεια, ως παρενέργεια των φαρμάκων.
Η Δρ. Kelly Marcom, ιατρική διευθύντρια της Veracyte για τον καρκίνο του μαστού, υπογράμμισε τη σπουδαιότητα της μελέτης, δηλώνοντας ότι τα αποτελέσματα αυτής της κλινικής δοκιμής «αντιπροσωπεύουν ένα σημαντικό ορόσημο στην ογκολογία ακριβείας για τον καρκίνο του μαστού». Η ίδια συμπλήρωσε πως «τα συγκεκριμένα ευρήματα έχουν τη δυναμική να μεταμορφώσουν τον τρόπο με τον οποίο οι κλινικοί γιατροί αντιμετωπίζουν έναν μεγάλο πληθυσμό ασθενών, βοηθώντας τους να εξατομικεύουν πλήρως τις θεραπευτικές επιλογές».
Ελπιδοφόρα μηνύματα και για τον καρκίνο του προστάτη
Στο ίδιο επιστημονικό πλαίσιο, μια ξεχωριστή μελέτη** που διεξήχθη από ερευνητές στην Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία έδειξε ότι μια άλλη εξέταση της ίδιας εταιρείας, το τεστ Decipher, μπορεί να λειτουργήσει ως αξιόπιστος προγνωστικός δείκτης για τον καρκίνο του προστάτη.
Το τεστ Decipher φάνηκε ικανό να προβλέψει ποιοι ασθενείς με μεταστατικό, ορμονοευαίσθητο καρκίνο του προστάτη θα είχαν πραγματικό όφελος από την προσθήκη του χημειοθεραπευτικού φαρμάκου docetaxel (δοσεταξέλη) στην καθιερωμένη ορμονοθεραπεία τους, γλιτώνοντας τους υπόλοιπους από άσκοπη ταλαιπωρία.
Τα πλήρη και αναλυτικά αποτελέσματα και των δύο αυτών πρωτοποριακών μελετών αναμένεται να ανακοινωθούν επίσημα στις 30 Μαΐου, κατά τη διάρκεια των εργασιών του διεθνούς συνεδρίου της ASCO στο Σικάγο.
Περισσότερα δεδομένα είναι διαθέσιμα στους παρακάτω συνδέσμους: