Από τη Γιάννα Τριανταφύλλη.
Μια νέα μελέτη αποκαλύπτει ότι η νόσος Αλτσχάιμερ δεν είναι απλώς μια εγκεφαλική διαταραχή αλλά είναι μια πάθηση που επηρεάζει ολόκληρο το σώμα.
Ερευνητική ομάδα από το Baylor College of Medicine και το Texas Children’s Hospital, χρησιμοποιώντας φρουτόμυγες, θέλησε να αποδείξει ότι οι πρωτεΐνες που σχετίζονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ δεν βλάπτουν μόνο τον εγκέφαλο αλλά μπορούν να διαταράξουν και την υγεία και λειτουργία πολλών άλλων οργάνων του σώματος.
Οι φρουτόμυγες (Drosophila melanogaster) αποτελούν ένα χρήσιμο μοντέλο για τη μελέτη ανθρώπινων ασθενειών, καθώς μοιράζονται πολλά κοινά βιολογικά χαρακτηριστικά με τους ανθρώπους.
Η μελέτη επικεντρώθηκε σε δύο βασικές πρωτεΐνες της νόσου Αλτσχάιμερ: την πρωτεΐνη Aβ42 και την πρωτεΐνη Tau. Οι ερευνητές τροποποίησαν τις φρουτόμυγες ώστε να παράγουν είτε Aβ42 είτε Tau μόνο στους νευρώνες- τα κύτταρα του εγκεφάλου και του νευρικού συστήματος – ώστε να μπορούν να δουν πώς αυτές οι πρωτεΐνες επηρεάζουν το υπόλοιπο σώμα χωρίς να υπάρχουν άμεσα εκεί.
Η νόσος Αλτσχάιμερ επηρεάζει πολλαπλά όργανα του σώματος
Οι μύγες με Aβ42 στους νευρώνες τους εμφάνισαν προβλήματα κυρίως στο νευρικό τους σύστημα, ειδικά στα αισθητήρια κύτταρα. Τα κύτταρα που επηρεάστηκαν περισσότερο ήταν αυτά που εμπλέκονται στην όσφρηση, την όραση και την ακοή. Κάτι παρόμοιο έχει διαπιστωθεί και στους ανθρώπους: η απώλεια της όσφρησης είναι ένα από τα πρώιμα προειδοποιητικά σημάδια της νόσου Αλτσχάιμερ.
Αντίθετα, η πρωτεΐνη Tau είχε ευρύτερο αντίκτυπο σε όλο το σώμα. Οι μύγες που παρήγαγαν πρωτεΐνη Tau στους νευρώνες τους εμφάνισαν αλλαγές στον μεταβολισμό του λίπους, στην πέψη, ακόμη και στη γονιμότητα. Αυτά τα προβλήματα μοιάζουν με την ηλικιακή φθορά που εμφανίζουν οι άνθρωποι, γεγονός που υποδηλώνει ότι η πρωτεΐνη Tau μπορεί να επιταχύνει τη διαδικασία γήρανσης, ακόμη και εκτός του εγκεφάλου.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι η επικοινωνία μεταξύ του εγκεφάλου και άλλων οργάνων διαταράχθηκε, πιθανώς επειδή η πρωτεΐνη Tau παρενέβη στην ικανότητα του νευρικού συστήματος να στέλνει σήματα σε όλο το σώμα.
«Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι οι πρωτεΐνες που σχετίζονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ στον εγκέφαλο μπορούν να προκαλέσουν μια αλυσιδωτή αντίδραση, βλάπτοντας τους ιστούς που δεν παράγουν καν αυτές τις πρωτεΐνες.Αυτό βοηθά να εξηγηθεί γιατί οι ασθενείς με Αλτσχάιμερ συχνά αντιμετωπίζουν προβλήματα που ξεπερνούν την απώλεια μνήμης, όπως απώλεια βάρους ή πεπτικά προβλήματα», εξηγεί ο Δρ. Tzu-Chiao Lu, συν-συγγραφέας της μελέτης.
Οι ερευνητές δημιούργησαν τον Άτλαντα «Alzheimer’s Disease Fly Cell Atlas», το οποίο αποτελεί πλέον ένα πολύτιμο εργαλείο για επιστήμονες σε όλο τον κόσμο. Αυτός ο άτλας καταγράφει πώς συμπεριφέρονται διαφορετικά γονίδια σε πάνω από 200 τύπους κυττάρων σε όλα τα σώματα των φρουτόμυγων που είχαν πρωτεΐνες της νόσου Αλτσχάιμερ στον εγκέφαλό τους.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, διαπιστώνοντας με ποιον τρόπο οι πρωτεΐνες της νόσου Αλτσχάιμερ επηρεάζουν διαφορετικά όργανα και τύπους κυττάρων, αυτό θα μπορούσε να καθοδηγήσει μελλοντικές μελέτες που στοχεύουν στην εύρεση νέων θεραπειών ή βιοδεικτών–συμπτωμάτων της νόσου που εμφανίζονται εκτός του εγκεφάλου.
Αυτή η έρευνα υπογραμμίζει επίσης τη σημασία της επικοινωνίας εγκεφάλου-σώματος στις νευροεκφυλιστικές ασθένειες. Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο τα σήματα διασπώνται μεταξύ του εγκεφάλου και άλλων οργάνων θα μπορούσε να οδηγήσει σε πιο αποτελεσματικές θεραπείες που αντιμετωπίζουν ολόκληρο το σώμα και όχι μόνο τον εγκέφαλο.
Πηγή: Neuron