Η επιστημονική κοινότητα γνωρίζει εδώ και καιρό ότι τα άτομα που ζουν με παχυσαρκία συχνά παρουσιάζουν μειωμένη ανταπόκριση στους εμβολιασμούς. Μια νέα έρευνα, ωστόσο, έρχεται τώρα να ρίξει φως στον βιολογικό μηχανισμό πίσω από αυτό το φαινόμενο, ανοίγοντας τον δρόμο για τον σχεδιασμό πιο αποτελεσματικών και «εξατομικευμένων» εμβολίων.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Immunology, εξηγεί γιατί τα παραδοσιακά εμβόλια, τα οποία βασίζονται κυρίως στην παραγωγή μεγάλου αριθμού αντισωμάτων, τείνουν να «αστοχούν» σε περιπτώσεις αυξημένου σωματικού βάρους.
Το «μπλόκο» στους λεμφαδένες και η εξασθένηση των αντισωμάτων
Στο πλαίσιο της έρευνας, οι επιστήμονες εμβολίασαν ποντίκια με παχυσαρκία κατά του βακτηρίου Pseudomonas aeruginosa (ψευδομονάδα η πυοκυανική), το οποίο αποτελεί μία από τις κύριες αιτίες πρόκλησης σοβαρής πνευμονίας.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η ποιότητα αλλά και η διάρκεια της προστασίας που παρείχαν τα αντισώματα ήταν σημαντικά μειωμένες. Η αιτία εντοπίστηκε σε δυσλειτουργίες των λεγόμενων «βλαστικών κέντρων» στους λεμφαδένες και τον σπλήνα. Εκεί ακριβώς, τα εξειδικευμένα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος (Β-κύτταρα) παράγουν τα αντισώματα και «εκπαιδεύονται» να αναγνωρίζουν και να θυμούνται τους παθογόνους εισβολείς. Στην περίπτωση της παχυσαρκίας, αυτή η διαδικασία εκπαίδευσης και μνήμης φαίνεται πως υπολειτουργεί.
Οι «φρουροί» των πνευμόνων: Μια εναλλακτική γραμμή άμυνας
Παρά την αδυναμία παραγωγής ισχυρών αντισωμάτων, η μελέτη αποκάλυψε ένα εξαιρετικά ενθαρρυντικό στοιχείο: το εμβόλιο κατάφερε να ενεργοποιήσει μια άλλη κατηγορία κυττάρων, τα Τ-κύτταρα μνήμης που είναι εγκατεστημένα στους ιστούς (tissue-resident memory T cells).
Σε αντίθεση με άλλα κύτταρα που κυκλοφορούν στο αίμα, αυτοί οι «φρουροί» ζουν μόνιμα στους πνεύμονες. Κατά τη διάρκεια της έρευνας, τα συγκεκριμένα Τ-κύτταρα προσέφεραν άμεση και κρίσιμη προστασία έναντι της λοίμωξης από ψευδομονάδα, αναπληρώνοντας ουσιαστικά το κενό που άφηνε η έλλειψη αντισωμάτων.
Προς μια νέα γενιά εμβολίων
Η ανάγκη για αποτελεσματικά εμβόλια είναι πιο επιτακτική από ποτέ, καθώς η αυξανόμενη αντοχή των μικροβίων στα αντιβιοτικά καθιστά τέτοιου είδους λοιμώξεις όλο και πιο δύσκολες στη θεραπεία.
«Ελπίζουμε ότι αυτά τα ευρήματα θα αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζουμε τα εμβόλια», δήλωσε η Wendy Picking, επικεφαλής της μελέτης από το Πανεπιστήμιο του Μιζούρι. «Στόχος μας είναι η δημιουργία εμβολίων που θα προστατεύουν πιο αποτελεσματικά τα εκατομμύρια των ανθρώπων με παχυσαρκία, οι οποίοι διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο για σοβαρές αναπνευστικές λοιμώξεις».
Σύμφωνα με την ίδια, η στρατηγική του μέλλοντος πρέπει να δίνει προτεραιότητα στην «ανοσία των ιστών», διασφαλίζοντας ότι η άμυνα του οργανισμού θα ενεργοποιείται ακριβώς στο σημείο εισόδου των παθογόνων, όπως είναι οι πνεύμονες.